3.1.5 Beheer natuurwaarden in agrarisch gebied
- Maurits von Martels
- Wij subsidiëren het agrarisch natuurbeheer volgens het Natuurbeheerplan.
- Wij actualiseren het Natuurbeheerplan.
- Wij stimuleren dat de agrarische collectieven beheerpakketten afsluiten voor behoud en inrichting van de leefgebieden voor weidevogels en andere boerenlandvogels.
- Wij stimuleren dat de agrarische collectieven beheerpakketten afsluiten t.b.v. de opgaven in het landelijk gebied voor water, klimaat en groene en blauwe verbindingen.
- Wij geven met het Actieplan weide- en akkervogels 2024-2028 verder invulling aan het nationale Aanvalsplan Grutto, onder meer met inzet van de instrumenten uit het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB).
Verwachte lagere besteding / vooraankondiging resultaatbestemming:
Als gevolg van hogere Europese Cofinanciering en ontvangen aanvullende rijksmiddelen vanuit de septembercirculaire verwachten wij in 2026 € 1,65 miljoen minder aan eigen provinciaal budget in te zetten voor agrarisch natuurbeheer (ANLB). Voor de (verwachte) lagere realisatie zullen wij bij het jaarverslag een voorstel voor resultaatbestemming voorleggen om dit bedrag te reserveren in de Reserve Agrarisch Natuurbeheer. Belangrijkste reden is dat er een verschil zit in de looptijd van de afgegeven beschikkingen agrarisch natuurbeheer (2028) en de Europese cofinanciering binnen het Gemeenschappelijk Landbouw Beleid (GLB) periode (2027). Hierdoor ontstaat een onzekerheid voor de EU cofinanciering in 2028 en mogelijk ook 2029. Daarnaast is in IPO verband met het Rijk afgesproken om niet bestede middelen in te zetten voor openstelling bij de uitbreiding van het ANLb voor komende beheerjaren.
Rijksbijdrage (mei circulaire provinciefonds) voor agrarisch natuur- en landschapsbeheer:
Provincies ontvangen van het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN) een bijdrage in de (uitvoerings-) kosten van het Agrarisch natuur- en landschapsbeheer (ANLb) en Agrarisch Natuurbeheer (ANB) investeringsmiddelen.
1a. Agrarisch natuur- en landschapsbeheer (ANLb): In de Contourenbrief Agrarisch Natuurbeheer[1] heeft het Kabinet de ambitie uitgesproken om voortvarend te beginnen met een stapsgewijze uitbreiding van ANLb (zie ook paragraaf 3.2.10 van de decembercirculaire 2025). Provincies ontvangen middelen waarmee ze in staat worden gesteld om in de jaren 2026 tot en met 2028 de tarieven te actualiseren en het aantal hectares Agrarisch Natuur- en Landschapsbeheer uit te breiden ten behoeve van de natuur-, water- en klimaatdoelen in het landelijk gebied. Er is hiervoor een totaalbedrag van € 249 miljoen beschikbaar in de periode 2026 tot en met 2028. Het betreft een jaarlijkse bijdrage van € 83 miljoen, hiervan ontvangt Overijssel € 4,1 miljoen in 2026. De bijdrage voor 2027 en 2028 zijn verwerkt in de begroting 2027 en toegevoegd aan de Reserve Agrarisch Natuurbeheer.
1b. ANB investeringsmiddelen: De provincies Fryslân, Noord-Holland en Overijssel ontvangen ieder een bijdrage van € 4 miljoen ten behoeve van investeringen in de uitbreiding van het Agrarisch Natuur- en Landschapsbeheer.
1c. ANLb-uitvoeringskosten RVO: De provincies ontvangen een bijdrage van in totaal € 4,5 miljoen ten behoeve van ANLbuitvoeringskosten van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO). De verdeling is gebaseerd op de verdeelsleutel uit de prestatie-overeenkomst 2023-2027 provincies-RVO. De bijdrage voor Overijssel is € 346.500, dit bedrag kan vrijvallen naar Algemene Reserve omdat wij voor de gestegen uitvoeringskosten RvO via de P-nota 2027 extra budget beschikbaar hebben gesteld.
Rijksbijdrage (september circulaire provinciefonds) voor agrarisch natuur- en landschapsbeheer:
Provincies ontvangen van het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN) een bijdrage van het Agrarisch Natuur- en Landschapsbeheer (ANLb) en Agrarisch Natuurbeheer (ANB) investeringsmiddelen (zie ook paragraaf 3.2.1 van de meicirculaire 2026).
1a. ANLb compensatie Eco-regeling: In 2025 is er binnen het Nationaal Strategisch Plan (NSP) van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB) € 50 miljoen verschoven van het ANLb naar de Eco-regeling. Het ANLb is een provinciale regeling binnen het GLB. De Eco-regeling is een regeling van het ministerie van LVVN binnen het GLB. De provincies worden in 2026 met een totaalbedrag van € 50 miljoen gecompenseerd voor deze budgetschuif. De verdeelsleutel is gebaseerd op de toegewezen overhevelingsgelden per provincie per beheerjaar van het ANLb in het NSP GLB. Het Overijssels aandeel hierin in € 4,3 miljoen voor 2026.
1c. ANB uitvoeringscapaciteit: Conform Contourenbrief Agrarisch Natuurbeheer[1] van kabinet-Schoof wordt met agrarisch natuurbeheer ook ingezet op het versterken van de provincies en BIJ12. Hiertoe stelt het ministerie van LVVN vanuit het ANB-programma in totaal € 5,6 miljoen beschikbaar voor ondersteuning van de uitvoerende organisaties, waaronder de provincies en BIJ12. Het betreft een bijdrage van € 2,8 miljoen in zowel 2026 als 2027. Met deze middelen worden provincies in staat gesteld hun organisatiestructuur te versterken zodat zij de stapsgewijze uitbreiding van het ANB kunnen voorbereiden en het versterken van het stelsel kunnen ondersteunen. De verdeelsleutel is vastgesteld in de Ambtelijke Adviescommissie (AAC) van 12 mei 2026 van het Interprovinciaal Overleg (IPO). Het Overijssel is € 188.511 voor de jaren 2026 en 2027 (totaal € 0,377 miljoen).
1d. ANB grondfaciliteit: In 2025 heeft het kabinet in het startpakket Ministeriële Commissie Economie en Natuurherstel (MCEN) € 200 miljoen per jaar aan structurele middelen toegekend voor de uitbreiding van het ANB[1]. Het ANB bevat een instrumentenmix die agrarische ondernemers in staat stelt een vrijwillige bijdrage te leveren aan de doelen voor natuur, water en klimaat, op een manier die past bij hun bedrijfsvoering en een bijdrage levert aan hun verdienvermogen. De middelen voor de grondfaciliteit maken deel uit van het startpakket. Hiervoor is in 2026 een bijdrage van € 1,9 miljoen beschikbaar. De middelen kunnen worden ingezet voor proceskosten in verband met verkaveling en afwaardering van provinciale gronden voor de provincies Noord-Holland en Overijssel. Beide provincies ontvangen een bijdrage van € 940.000 (€ 0,94 miljoen).
1e. Agrarisch natuur- en landschapsbeheer (ANLb): In de Contourenbrief Agrarisch Natuurbeheer heeft het Kabinet de ambitie uitgesproken om voortvarend te beginnen met een stapsgewijze uitbreiding van ANLb (zie ook paragraaf 3.2.1a van de meicirculaire 2026). In de Uitwerking Contouren Agrarisch Natuurbeheer[1] van Kabinet-Schoof wordt in 2027 het aantal hectares ANLb uitgebreid met 15.000 ha. Het kabinet-Jetten verhoogt deze uitbreiding met 5.000 ha naar 20.000 ha in 2027. Er is in totaal € 60,2 miljoen beschikbaar. In zowel 2027 als 2028 is de bijdrage € 30,1 miljoen. De verdeling is gebaseerd op de relatieve omvang van de grutto kerngebieden (45%), de overgangsgebieden rondom stikstofgevoelige Natura2000 gebieden (45%) en de verbetering van de habitat voor akkervogels voor de akkervogelprovincies (10%). Het Overijssel aandeel voor 2027 en 2028 is jaarlijks € 1,57 miljoen (totaal € 3,14 miljoen).
Meicirculaire: Onder kerntaak Overhead, financiering en algemene dekkingsmiddelen stellen wij voor om de ontvangen decentralisatie-uitkeringen, ad € 4,1 miljoen en € 4 miljoen, toe te voegen aan de Reserve Agrarisch natuurbeheer en te koppelen aan prestatie 3.1.5.
Septembercirculaire: Onder kerntaak Overhead, financiering en algemene dekkingsmiddelen stellen wij voor om de ontvangen decentralisatie-uitkeringen, ad € 4,3 miljoen, € 0,377 miljoen, € 0,94 miljoen en € 3,14 miljoen, toe te voegen aan de Reserve Agrarisch natuurbeheer en te koppelen aan prestatie 3.1.5.
- PS begrotingswijziging
- Vooraankondiging resultaatbestemming