Moeilijke woorden

In deze Perspectiefnota hebben wij zo veel als mogelijk gebruik gemaakt van teksten op B1-taalniveau. Dit betekent dat de teksten eenvoudig en duidelijk zijn. Dat lukt niet altijd. Sommige woorden blijven lastig. Daarom hebben we per hoofdstuk een lijst gemaakt met lastige woorden en een uitleg daarvan. Zo worden de teksten voor iedereen beter begrijpelijk.

3x3-aanpak – manier van werken met drie onderdelen die elk weer uit drie delen bestaan

adaptieve strategie – plan dat zich kan aanpassen als de situatie verandert
afstemming – zorgen dat dingen goed op elkaar passen
agrarisch natuurbeheer – boeren helpen om ook goed voor natuur te zorgen
analyses – onderzoeken waarbij je iets goed bekijkt
automobilisten – mensen die autorijden

belemmeringen – dingen die iets moeilijk maken
beschikbaarheid – of iets er is en gebruikt kan worden
bestuursperiode – de tijd dat een bestuur actief is
beleidsnota – document met plannen en keuzes van de overheid
budgettair – wat met geld en begroting te maken heeft

coalitieakkoord – afspraken tussen partijen die samen besturen
crisisorganisatie – organisatie die handelt bij noodsituaties

digitalisering – meer gebruik van computers en internet
doelmatig – slim en zonder verspilling uitgevoerd
doelgroepen – groepen mensen waarvoor iets bedoeld is
doorstroming – hoe mensen of dingen kunnen doorgaan (bijv. op woningmarkt)

economische ontwikkeling – groei en verandering van de economie
ecologie – kennis over natuur en milieu
elektrificatie – overstappen op elektriciteit
energieplanologie – plannen maken voor energie en ruimtegebruik
energietransitie – overstap naar duurzame energie
evenredig – eerlijk verdeeld
expertise – veel kennis en ervaring

faciliteiten – voorzieningen of hulpmiddelen
financieel gezond – genoeg geld hebben en goed omgaan met geld
fotonica – techniek met licht (bijvoorbeeld in chips)

generiek beleid – algemene regels, niet specifiek
gerichte aanpak – manier van werken met een duidelijk doel
grensoverschrijdend gedrag – gedrag dat te ver gaat en niet acceptabel is

houvast – iets dat helpt om richting te bepalen

implementeren / uitvoering geven – iets in de praktijk doen
impulsprogramma – plan om iets sneller of beter te laten gebeuren
incidenteel – af en toe, niet vast
infrastructuur – wegen, spoor, bruggen en netwerken
innovaties – nieuwe ideeën of verbeteringen
ingrijpend – met grote gevolgen
intensief – met veel inzet
intensiveren – sterker of meer maken
internationaal – tussen landen
investeringen – geld ergens in stoppen om er later voordeel van te hebben

kaders – regels of grenzen
kennisdelend – kennis met anderen delen
klimaatadaptatie – aanpassen aan klimaatverandering
knelpunt – probleem dat iets tegenhoudt
koploperprojecten – projecten die vooroplopen

leefbaarheid – hoe prettig een plek is om te wonen
logistiek (impliciet) – organiseren van vervoer en beweging (contextueel)

maatschappelijke organisaties – organisaties voor de samenleving
maatregelen – acties om iets te verbeteren
maakindustrie – industrie die producten maakt
mobiliteithubs – plekken waar verschillende vervoersmiddelen samenkomen

nationale veiligheid – veiligheid van het land
netcongestie – te druk stroomnet
noaberschap – elkaar helpen als buren

ondermijning – criminaliteit die de samenleving schaadt
ondernemerschap – het runnen van een bedrijf
opgaven – belangrijke taken of uitdagingen
opcenten – belasting
organisatorisch – wat met de organisatie te maken heeft

participatietrajecten – processen waarin mensen meedenken
perspectiefnota – document met plannen voor de toekomst
plattelandsagenda – plan voor het platteland
prioritering – bepalen wat eerst komt
processen – stappen om iets te doen

realiseerbaar – mogelijk om uit te voeren
regionaal – in een bepaalde regio

salderen – iets met iets anders verrekenen
samenhang – hoe dingen met elkaar verbonden zijn
sectoren – delen van de economie
sleuteltechnologieën – belangrijke nieuwe technieken
stimuleren – aanmoedigen
sturend – richtinggevend
structureel – voor lange tijd
systeemrol – rol in een groter geheel

technologisch – wat met techniek te maken heeft
tegengestelde belangen – belangen die botsen
toekomstbestendig – klaar voor de toekomst
transparantie – openheid

uitdagingen – moeilijke taken
uitvoerbaarheid – of iets goed gedaan kan worden
uitvoeringscapaciteit – hoeveel werk je aankunt

verduurzaming – milieuvriendelijker maken
verdienmodellen – manieren om geld te verdienen
vergroening – meer natuur en groen
verstedelijkingsstrategieën – plannen voor groei van steden
voorzieningen – dingen die beschikbaar zijn

weerbaarheid – hoe goed je tegen problemen kunt
wendbaar – snel kunnen aanpassen
woningbouwopgave – taak om woningen te bouwen

aanjager – iets of iemand die ontwikkeling stimuleert
actieve transparantie – openheid zonder dat er eerst om gevraagd wordt
afstandelijk – niet betrokken of dichtbij

balans bewaken – zorgen dat dingen in evenwicht blijven
beleidsontwikkeling – het maken van beleid
besluiteloosheid – geen besluiten durven nemen
bezwaar- en beroepsprocedures – officiële klachten en rechtszaken tegen besluiten
bijzaak – iets wat niet belangrijk lijkt

circulair(e economie) – economie waarin grondstoffen worden hergebruikt
coalitieperiode – periode waarin samenwerkende politieke partijen besturen
co-creatie – samen plannen maken en uitvoeren
Commissaris van de Koning – vertegenwoordiger van het Rijk in de provincie
crisissituaties – ernstige noodsituaties
cyberattacks – digitale aanvallen

daadkrachtig – snel en effectief handelen
dataverbindingen – internet- en netwerkverbindingen
demografische veranderingen – veranderingen in de samenstelling van de bevolking
digitale aanvallen – aanvallen op computers of netwerken
digitale afhankelijkheid – sterk leunen op digitale systemen
digitale autonomie – zelf controle houden over digitale systemen
digitale bescherming – beveiligen van computers en data
dossiers – complexe onderwerpen of projecten
dubbele vergrijzing – meer ouderen én mensen worden ouder

economisch beleid – plannen om de economie te sturen
energievoorziening – levering van energie
ethiek – nadenken over wat wel en niet verantwoord is

fotonica – technologie waarbij licht wordt gebruikt voor chips
functies combineren – meerdere doelen in één gebied samenbrengen

gebiedsgerichte uitwerking – plannen maken die passen bij een specifiek gebied
Gedeputeerde Staten – dagelijks bestuur van de provincie
gemeenschappelijke kennisbasis – gedeelde informatie en kennis
geopolitieke ontwikkelingen – veranderingen in de machtsverhoudingen tussen landen
geprocedeerd – naar de rechter gaan
grensregio – gebied langs de landsgrens

innovatie(fondsen) – vernieuwing, vaak met financiële ondersteuning
inspraakprocedures – momenten waarop mensen hun mening mogen geven
interbestuurlijke samenwerking – samenwerking tussen verschillende overheden
internationale samenwerking – samenwerking met andere landen
inzichtelijk maken – duidelijk laten zien

juridisch houdbaar – sterk genoeg om bij de rechter stand te houden
juridisch waterdicht – volledig volgens de wet

kaders – regels en grenzen waarbinnen gewerkt wordt
kernen – dorpen of kleine woonplaatsen
krimpende gebieden – gebieden met minder inwoners
kunstmatige intelligentie (AI) – slimme computers die taken van mensen nadoen
kwetsbaar – gevoelig voor problemen

leefbaarheid – hoe prettig een gebied is om te wonen
leidend zijn – richtinggevend, bepalend
loket – plek waar je zaken regelt bij de overheid

maatschappelijke vraagstukken – grote problemen die de samenleving raken
mankracht – beschikbaarheid van personeel
menselijke maat – oog hebben voor de gevolgen voor mensen
midden- en kleinbedrijf (mkb) – kleinere ondernemingen

natuur inclusief – rekening houdend met de natuur
Nota Ruimte – landelijk beleid over ruimtelijke ordening

Omgevingsvisie – langetermijnplan voor de inrichting van de ruimte
omslag – verandering in aanpak
ontgroening – afname van het aantal jongeren
ontregelen – het normale verloop verstoren
ontwikkelingen – veranderingen die plaatsvinden
opgaven – belangrijke taken of problemen die moeten worden aangepakt
overheidslagen – verschillende niveaus van overheid

pandemieën – wereldwijde uitbraak van een ziekte
participatie – meedenken en meepraten van inwoners
Participatievisie – plan voor hoe inwoners worden betrokken
Perspectiefnota – document waarin vooruit wordt gekeken naar beleid en keuzes voor de komende jaren
proactief publiceren – uit eigen beweging informatie openbaar maken
procedurefouten – fouten in de manier waarop besluiten zijn genomen
provinciale rol – taak en verantwoordelijkheid van de provincie
Provinciale Statenverkiezingen – verkiezingen waarbij inwoners stemmen voor het provinciebestuur

randvoorwaarden – basisvoorwaarden die nodig zijn
regierol – rol waarin sturen en coördineren centraal staat
rijksheer – rol waarbij de Commissaris taken voor het Rijk uitvoert
robuust onderbouwen – goed en stevig uitleggen
ruimtelijke puzzel – het verdelen van ruimte over verschillende functies

samenspel – goede samenwerking
schaarse ruimte – beperkte hoeveelheid beschikbare ruimte
scherpe keuzes – duidelijke en soms moeilijke beslissingen
sectoren – verschillende beleids- of werkgebieden
sociale basis – netwerken en voorzieningen die mensen ondersteunen
sociale samenhang – hoe sterk mensen met elkaar verbonden zijn
spagaat – lastige situatie met tegenstrijdige belangen
stapeling van regels – opeenhooping van veel regels
stille stem – mensen die niet snel van zich laten horen
strategische onafhankelijkheid – minder afhankelijk zijn van andere landen
strategische positie – belangrijke plek of rol met voordelen
streefnormen – afgesproken minimumdoelen

technisch personeel – mensen met technische vakkennis
tegelijkertijd – op hetzelfde moment
toekomstbestendig – geschikt voor de lange termijn
trends – ontwikkelingen die over een langere tijd zichtbaar zijn

uitvoerbaarheid – mate waarin plannen praktisch te realiseren zijn
uitvoeringskracht – vermogen om plannen uit te voeren

veiligheidsregio’s – samenwerkingsverbanden voor crisisbeheersing
vergunningen – officiële toestemming
verkiezingsprogramma’s – plannen van politieke partijen voor de toekomst
versnipperen – verspreiden, waardoor kracht verloren gaat
vitale infrastructuur – essentiële voorzieningen zoals wegen, energie en netwerken
vitale onderdelen – essentiële voorzieningen die niet mogen uitvallen
voortbestaan – blijven bestaan
voorzieningen – diensten zoals winkels, scholen en zorg
VTH (vergunningverlening, toezicht en handhaving) – taken rondom regels en naleving

water opvangen (waterberging) – water tijdelijk opslaan om overlast te voorkomen
weerbaar bestuur – bestuur dat bestand is tegen druk en bedreigingen
weerbaar(heid) – goed bestand tegen problemen en crises
Wet open overheid (Woo) – wet over openheid en transparantie van overheden
woonvormen – manieren waarop mensen wonen

3x3-aanpak – manier van werken met drie onderdelen die elk uit drie delen bestaan

agro-food keten – alles van landbouw tot voedselproductie en verkoop

beheerplannen – plannen voor hoe je een gebied onderhoudt en beschermt
behoeftes – dingen die mensen nodig hebben
beleidsjargon – moeilijke woorden die vaak door de overheid worden gebruikt
biodiversiteit – verschillende soorten planten en dieren
borging – zorgen dat iets goed geregeld en zeker is
bouwsteen – onderdeel dat helpt iets op te bouwen

capaciteit – hoeveel iets of iemand aankan
circulaire economie – economie waarin grondstoffen opnieuw worden gebruikt
coalitieakkoord – afspraken tussen partijen die samen besturen
cohesie (sociale cohesie) – hoe goed mensen samenleven en verbonden zijn
complex – ingewikkeld
continuering – doorgaan met iets
cultuurhistorie – geschiedenis van een gebied en hoe mensen daar leefden

duurzame landbouw – landbouw die goed is voor natuur en toekomst

ecologie – kennis over natuur
economische ontwikkelingen – veranderingen in de economie
erfcoaches – begeleiders voor boeren bij veranderingen op hun erf
evaluatie – terugkijken om te zien wat goed ging en wat beter kan

factoren – dingen die invloed hebben
financiële instrumenten – manieren om geld te gebruiken of te regelen

gebiedsgericht(e) – gericht op een specifiek gebied
gebiedsprocessen – samenwerking in een gebied om iets te bereiken
gedeelde kennisbasis – kennis die iedereen samen gebruikt
generaties (toekomstige generaties) – mensen die later leven
generiek(e maatregelen/beleid) – algemene maatregelen
geopolitiek – invloed van landen en politiek op elkaar
gericht(e aanpak) – manier van werken met een duidelijk doel
grondgebruik – hoe land wordt gebruikt

handelingsperspectief – weten wat je kunt doen
herstel (natuurherstel) – natuur beter maken

impact – effect of invloed
in kaart brengen – duidelijk maken
instrumenten – middelen om iets te doen
intrekkingsverzoeken – verzoeken om iets stop te zetten
investeren – geld of tijd ergens in steken

juridisch – volgens de wet

kaders – regels of grenzen
kansrijk(e ontwikkelingen) – ontwikkelingen met goede kansen
keten – opeenvolgende stappen (bijv. van productie tot verkoop)
knelpunten – problemen die iets tegenhouden
koplopergebiedsprocessen – projecten die vooroplopen en als voorbeeld dienen

landbouwsector – alle bedrijven en activiteiten in de landbouw
langetermijnperspectief – beeld van de toekomst op lange termijn
legalisatie – iets volgens de wet toestaan
lokale omstandigheden – situatie op een bepaalde plek

maatregelen – acties om iets te verbeteren
maatwerk – oplossing die precies past bij een situatie
middelen – geld of hulpmiddelen
monitoring – volgen hoe iets gaat

natuurdoelen – doelen voor de natuur
natuurherstelplan – plan om natuur te verbeteren

onlosmakelijk – zo verbonden dat je het niet los kunt zien
ondernemerschap – het runnen van een bedrijf
ontwikkelopgave – taak om iets verder te ontwikkelen
opgaven – belangrijke taken of uitdagingen

participatietraject – proces waarin mensen meedenken
PAS-melders – bedrijven die zich hebben gemeld onder oude stikstofregels
perspectief – verwachting voor de toekomst
pilot – proefproject
plattelandsagenda – plan voor het platteland
procesbegeleiders – mensen die een proces begeleiden

realisatie – het uitvoeren van plannen
regionaal / nationale ontwikkelingen – ontwikkelingen in een regio / land
relevante programma’s – belangrijke plannen
resulteren – als gevolg hebben
robuust – sterk en stevig

samenhang(end) – met elkaar verbonden
sector – deel van de economie
sociaaleconomisch – wat met samenleving én economie te maken heeft
speerpunten – belangrijkste onderwerpen
spelregels – afspraken en regels
stikstofopgave – probleem rond te veel stikstof in natuur
subsidieregelingen – regels voor het krijgen van geld van de overheid

toonaangevend – belangrijk en leidend
trajecten – processen of stappen

uitvoering – het doen van plannen
uitwisseling – delen van informatie

verantwoorde investeringsbeslissingen – goede keuzes over geld
verdroging – te weinig water in de grond
vergrijzing – meer oudere mensen
vergunningverlening – toestemming geven voor plannen
versnippering – natuur die in kleine stukjes is verdeeld
verstoring – iets dat de natuur of rust verstoort
vitaal – sterk en gezond
vitaliteit – hoe sterk en levendig iets is
voorzieningen – dingen die beschikbaar zijn

waterbeheer – regelen van water

aanleiding – reden waarom iets gebeurt
aanzienlijk – veel, groot

bestaande begroting – geld dat al gepland is
betrouwbare energievoorziening – energie die altijd werkt en beschikbaar is
borgen – zorgen dat iets goed geregeld blijft

capaciteit – hoeveel werk gedaan kan worden
coalitie – samenwerking tussen partijen
complex – ingewikkeld

decentrale overheden (impliciet) – overheden zoals provincie en gemeenten
decennia – perioden van tien jaar
diffuse bronnen – vervuiling die niet van één duidelijke plek komt
drinkwatervoorziening – zorgen voor schoon drinkwater

early-warning-systeem – systeem dat vroeg waarschuwt voor problemen
economische ontwikkeling – groei en verandering van de economie
effectiever – beter werkend
efficiënter – met minder moeite of kosten
energie-infrastructuur – netwerk voor energie (zoals kabels en leidingen)
energieopwekking – maken van energie
energieopslag – bewaren van energie
energieplanologie – plannen maken voor energie en ruimte
energievoorziening – levering van energie
energietransitie – overstap naar duurzame energie
Europees verband – samenwerking tussen Europese landen

financiële – wat met geld te maken heeft
functioneren (impliciet) – werken zoals bedoeld

gebiedsgerichte aanpak – aanpak die past bij een specifiek gebied
grondwaterkwaliteit – hoe schoon het water in de grond is

herkomstanalyses – onderzoek waar iets vandaan komt
hoofdlijnen – belangrijkste punten
huidige inzet – wat er nu wordt gedaan

impact – effect of invloed
impulsmaatregelen – extra acties om iets sneller te verbeteren
indirecte lozingen – vervuiling die via een omweg in het water komt
infrastructuur – netwerken zoals wegen of kabels
integrale aanpak – aanpak waarbij alles samen wordt bekeken
inpassen – goed laten aansluiten

Kaderrichtlijn Water (KRW) – Europese regels voor schoon water
kennis borgen – zorgen dat kennis behouden blijft
knelpunten – problemen die iets tegenhouden

lidstaten – landen die bij een organisatie horen (zoals de EU)
lozingen – afvalwater dat wordt geloosd

maatregelen – acties om iets te verbeteren
mestvergisting – mest gebruiken om energie te maken
monitoren (impliciet) – volgen hoe iets gaat

netcongestie – te druk stroomnet
nutriënten – stoffen zoals stikstof en fosfaat

omgevingsdiensten – organisaties die toezicht houden op milieu en regels
opgaven – belangrijke taken
oppervlaktewater – water zoals rivieren en meren
opstartfase – beginfase

pilot – proefproject
processen – stappen om iets te doen

realiseren – uitvoeren
regisserende rol – rol waarbij je richting geeft
regionale economie – economie in een regio
ruimtebehoefte – hoeveel ruimte nodig is
ruimtelijke keuzes – keuzes over gebruik van ruimte
ruimtelijke ordening – indeling van ruimte (wonen, werken, natuur)

samenhang – hoe dingen met elkaar verbonden zijn
sectoren – delen van de economie
specifiek – precies, gericht
specialistische capaciteit – mensen met speciale kennis en tijd
sturen (in samenhang) – richting geven
structurerend principe – uitgangspunt dat richting geeft
systeem – geheel van onderdelen die samenwerken

toekomstbeeld – beeld van de toekomst
toekomstbestendig – klaar voor de toekomst
transities – grote veranderingen

uitdagingen – moeilijke taken
uitbreiding – groter maken

verdeling – hoe iets wordt verdeeld
verduurzaming – milieuvriendelijker maken
verontreinigingen – vervuilende stoffen

watercoalitie – samenwerking rond water
waterkwaliteit – hoe schoon het water is
waterveiligheid – bescherming tegen water (bijv. overstroming)
wateropgaven – taken rond water
zoetwaterbeschikbaarheid – hoeveel zoet water er is

aanleiding – reden waarom iets gebeurt
aanleg – het bouwen of maken (bijv. van wegen)
aanvullende middelen – extra geld
anticiperen – vooruitkijken en op tijd reageren

balans – evenwicht
beheer – zorgen dat iets goed blijft werken
beheersbaar – goed onder controle te houden
benodigde cofinanciering – geld dat samen met anderen wordt betaald
betrokkenheid – meedoen of betrokken zijn
brede welvaart – welzijn van mensen, niet alleen geld

capaciteit – hoeveel werk gedaan kan worden
cofinanciering – samen betalen van kosten
complex – ingewikkeld
corridor – belangrijke verbindingsroute
cultureel erfgoed – oude gebouwen en tradities die belangrijk zijn

daadwerkelijke – echte, werkelijke
dekken van kosten – betalen van kosten
definitief ontwikkelperspectief – vast beeld van de toekomst
doelgroepen – groepen mensen waarvoor iets bedoeld is
doelmatig – slim en zonder verspilling

ecologie – kennis over natuur
ecologische wetgeving – regels over natuur
efficiency – hoe goed iets werkt met zo min mogelijk middelen

fasering – iets stap voor stap uitvoeren
financiering – zorgen voor geld
fysieke maatregelen – concrete aanpassingen, zoals bouwen

geconstateerde knelpunten – problemen die zijn vastgesteld
gebiedsontwikkeling – ontwikkeling van een bepaald gebied
gegroeid (impliciet bij groei opgave) – groter geworden
gereserveerde middelen – geld dat apart is gezet

in beeld brengen – duidelijk maken
incidenteel – eenmalig, niet blijvend
infrastructuur – wegen, bruggen en netwerken
instandhouding – zorgen dat iets blijft bestaan
instrumentarium – middelen en manieren om iets te doen
integrale aanpak – aanpak waarbij alles samen wordt bekeken
integrale verstedelijkingsambities – brede doelen voor stedelijke groei
interprovinciaal onderzoek – onderzoek tussen provincies

kaders (kaders) – regels of grenzen
kennisnetwerken – groepen die kennis delen
klimaatadaptatie – aanpassen aan klimaatverandering
knelpunten – problemen die iets tegenhouden

langetermijn – over een lange periode
levensduur – hoe lang iets meegaat
limieten – grenzen

marktpartijen (impliciet) – bedrijven die meedoen
maatregelen – acties om iets te verbeteren
middelen – geld of hulpmiddelen
mobiliteitstransitie – verandering in hoe we ons verplaatsen

netcongestie – te druk stroomnet
netbewust bouwen – bouwen met aandacht voor het stroomnet
onrendabele toppen – kosten die niet terugverdiend worden
onverminderd – zonder dat het minder wordt
onvermijdelijk – niet te voorkomen

opgave – belangrijke taak
ophoging van budget – meer geld beschikbaar maken
openbare ruimte – ruimte voor iedereen, zoals straten en pleinen
organisatorisch – wat met organisatie te maken heeft

planvorming – maken van plannen
prioriteiten – wat het belangrijkst is
programmering – planning van activiteiten
publieke kosten – kosten voor de overheid

randvoorwaarden – voorwaarden die nodig zijn
regie voeren – leiding nemen
regisserende rol – rol waarbij je richting geeft
regionale investeringsagenda – plan voor investeringen in een regio
regiopartners – samenwerkende partijen in een regio
ruggengraat – belangrijkste basis
ruimtelijke kwaliteit – hoe goed een gebied is ingericht

schaalsprong – snelle en grote groei
sectorale regelingen – regelingen per onderwerp
sociaal-culturele banden – verbinding tussen mensen en cultuur
specialistische kennis – kennis van experts
stapsgewijs – stap voor stap
stedelijke regio’s – gebieden met steden
sturen – richting geven
subsidieregelingen – regels voor het krijgen van geld
systeem – geheel van onderdelen

toename – groei
toekomstbestendig – klaar voor de toekomst
transitie – grote verandering

uitbreiding – groter maken
uitvoerbaar – mogelijk om te doen
uitvoeringscapaciteit – hoeveel werk je aankunt
uitvoeringspraktijk – hoe het werk in de praktijk gaat

verantwoorde – goed doordacht
verdeling – hoe iets wordt verdeeld
vergrijzing (impliciet eerder) – meer ouderen
verstedelijking – groei van steden
verstedelijkingsstrategieën – plannen voor groei van steden
vervangingen – dingen vervangen die oud zijn
voorzieningen – dingen die beschikbaar zijn

waarborgen (impliciet bij waken) – zorgen dat iets goed blijft
werkgelegenheid – aantal banen
woningbouwopgave – taak om woningen te bouwen

aanvullend – extra
arbeidsmarkt – vraag en aanbod van werk
arbeidsplaatsen – banen
autonomie (strategische) – zelfstandig kunnen handelen

behoefte – wat nodig is
belanghebbenden – mensen of organisaties die betrokken zijn
beoordelen – bekijken en een oordeel geven
bevoegdheden – wat je officieel mag doen
bijdrage – wat je toevoegt
blijvende inzet – steeds nodig blijven
branches – soorten bedrijven

capaciteit – hoeveel werk gedaan kan worden
circulaire economie – economie waarin grondstoffen opnieuw worden gebruikt
circulariteit – hergebruik van materialen
collectieve handelsmissies – gezamenlijke reizen om handel te stimuleren
communicatie – uitwisseling van informatie
concurrerend – goed kunnen meedoen met anderen
conflicten – ruzies tussen landen of groepen
cofinanciering – samen betalen
cruciaal – heel belangrijk
cybersecurity – digitale veiligheid

defensieactiviteiten – activiteiten van het leger
defensie-industrie – bedrijven die voor defensie werken
defensiegereedheid – klaar zijn voor inzet van defensie
dienstverlening – diensten die worden geleverd
doelgroepen (impliciet) – groepen waarvoor iets bedoeld is
doorontwikkelen – verder ontwikkelen
duurzaam – goed voor milieu en toekomst
duurzame energiebronnen – energiebronnen die niet opraken

economische groei – groei van de economie
economische structuur – hoe de economie is opgebouwd
efficiëntie (impliciet) – hoe goed iets werkt
essentieel – heel belangrijk
Europese middelen – geld van de Europese Unie
Europese omnibus – verzamelwet met regels

financiering – zorgen voor geld
fotonica – technologie met licht
fundamenteel – heel belangrijk en diepgaand

geopolitiek – invloed van landen op elkaar
grondstoffenstromen – vervoer van grondstoffen
grensoverschrijdend – over grenzen heen

herbestemming – een nieuwe functie geven
hightech – zeer geavanceerde technologie

impact – invloed of effect
incidenteel – eenmalig
industrie – bedrijven die producten maken
industriële productiviteit – hoeveel bedrijven produceren
innovatieprogramma’s – plannen voor vernieuwing
investeringen – geld dat je ergens in steekt

kader (coalitieakkoord) – afspraken en plannen
ketens (toeleveringsketens) – stappen van productie tot levering
knelpunten (impliciet) – problemen

logistiek – vervoer en opslag van goederen

maakindustrie – industrie die producten maakt
marktaandeel – deel van de markt
materieel – spullen van defensie
militaire mobiliteit – verplaatsen van leger en materieel
multiplier-effect – effect dat extra groei oplevert

nationale veiligheid – veiligheid van het land
noodzaak – iets wat echt nodig is

onzekerheid – niet zeker weten
onverminderd – zonder minder te worden
onderhandelingen – overleg om afspraken te maken
onderwijsmarkt (impliciet) – vraag en aanbod in onderwijs
onderzocht (onderzoeken) – bekijken en uitzoeken

open economie – economie met veel handel met andere landen
opgave – belangrijke taak
oplossingen – manieren om problemen op te lossen
organisatie – hoe iets is geregeld

personeelskosten – kosten voor personeel
potentie – wat mogelijk is
positie – plek of rol
productiezeker – zeker weten dat productie doorgaat
productiviteit – hoeveel werk wordt gedaan
programma – plan met meerdere onderdelen

realiteit (impliciet) – wat echt zo is
regionale economie – economie in een regio
regio’s – gebieden
relaties (internationaal) – banden tussen landen
reserveren (gereserveerd) – apart zetten
reservistenbeleid – beleid voor reservisten
revolverende investeringen – investeringen die terugkomen

scholing – opleiding
sectoren – delen van de economie
service – dienstverlening
spectrum – breed geheel
strategisch – gericht op lange termijn
structuur – opbouw
systeemverantwoordelijke – partij die eindverantwoordelijk is

technologie – techniek
telecommunicatie – communicatie via telefoon/internet
toeleveringsketens – keten van productie en levering
toekomstbestendig – klaar voor de toekomst

uitbreiding – groter maken
uitrol – invoering

veiligheid – bescherming tegen gevaar
verduurzaming – milieuvriendelijker maken
verstoorde – niet goed werkend
vestigingsklimaat – hoe aantrekkelijk een plek is voor bedrijven
veerkrachtig – goed kunnen omgaan met problemen
voorzieningen (impliciet) – dingen die beschikbaar zijn

waterstof – energiebron
weerbaarheid – kunnen omgaan met problemen
welvarend – rijk en goed leven
werkgelegenheid – aantal banen

aanpak – manier waarop je iets doet
arbeidsparticipatie – meedoen aan werk
arbeidsbeperking – beperking waardoor werken lastiger is
adequaat – goed genoeg

belangen – dingen die belangrijk zijn voor mensen
beschikbaar stellen – zorgen dat iets gebruikt kan worden
betrokkenheid – meedoen of betrokken zijn
bevorderen – stimuleren
bevoegdheden (impliciet) – wat je officieel mag doen
borgen – zorgen dat iets goed geregeld blijft

capaciteit – hoeveel werk gedaan kan worden
criminaliteit – misdaad
continuïteit – dat iets doorgaat
cultuursector – organisaties die met kunst en cultuur werken

data – gegevens
digitalisering – gebruik van computers en internet
diversiteit – verschillen tussen mensen

effecten – gevolgen
evaluatie – beoordeling achteraf
expertteam – groep met speciale kennis

facilitair – ondersteunend (zoals schoonmaak, gebouwbeheer)
financiering – zorgen voor geld
functie – taak of rol

gezondheidseffecten – invloed op de gezondheid
gewassenbeschermingsmiddelen – middelen tegen ziektes en plagen bij planten
gelijkwaardigheid – iedereen wordt gelijk behandeld

handhaving – controleren of regels worden nageleefd
herziening – opnieuw bekijken en aanpassen

impact – invloed of effect
inclusie – iedereen kan meedoen
inclusieve werkomgeving – werkplek waar iedereen zich welkom voelt
initiatieven – ideeën of plannen die mensen zelf starten
inwoners – mensen die ergens wonen

kennisdeling – delen van kennis
kennisnetwerken – groepen die kennis delen
kwetsbare gebieden – gebieden waar problemen groter zijn

landelijke regelgeving – regels van de landelijke overheid
leefomgeving – omgeving waarin mensen leven
lokale netwerken – contacten tussen mensen in de buurt

maatschappelijke ontwikkeling – verandering in de samenleving
maatregelen – acties om iets te verbeteren
milieukwaliteit – hoe goed het milieu is
middelen – geld of hulpmiddelen

noaberschap – elkaar helpen als buren
ondermijning – criminaliteit die de samenleving aantast
onderzoek – iets goed bekijken
onzeker (impliciet) – niet zeker

participatie – meedoen en meepraten
participatiebeleid – beleid over meedoen van inwoners
participatievisie – plan over hoe inwoners worden betrokken
PFAS – schadelijke chemische stoffen
prioriteit – wat het belangrijkst is
proces (impliciet) – stappen om iets te doen
programmaduur – hoe lang een programma loopt

regie (regierol) – leiding nemen
regelgeving – regels
resultaten – uitkomsten

samenwerking – samen werken
signalering – opmerken van problemen
sociaal – met mensen en samenleving te maken
stapelen (effecten) – meerdere effecten tegelijk
subsidieregelingen (impliciet) – regels voor geld krijgen

toegankelijkheid – hoe makkelijk iets te gebruiken is
toezicht – controleren
traject – proces of stappenplan

uitvoeringsagenda – plan voor uitvoering
uitkomsten – resultaten

veiligheid – bescherming tegen gevaar
verantwoordelijkheid – plicht om iets goed te doen
vertrouwen – geloof dat iets goed gaat
vervolg (impliciet) – wat daarna komt
voorzieningen – dingen die beschikbaar zijn

weerbaarheid – kunnen omgaan met problemen
werkwijze – manier van werken
wettelijke taken – taken volgens de wet

zorgplicht – plicht om goed te zorgen voor iets

activiteiten – dingen die worden gedaan
afhankelijk – niet zonder iets of iemand kunnen
afnemend – minder wordend
AI (kunstmatige intelligentie) – computers die taken uitvoeren zoals mensen

besluitvorming – proces van beslissingen nemen
bezwaarprocedures – officieel bezwaar maken tegen een besluit
beroepsprocedures – in hoger beroep gaan tegen een besluit
bevorderen – stimuleren
borgen – zorgen dat iets goed geregeld blijft
betrokkenen (impliciet) – mensen die erbij horen

calamiteiten – ernstige gebeurtenissen
capaciteit – hoeveel werk gedaan kan worden
complexiteit – ingewikkeldheid
crisisorganisatie – organisatie voor noodsituaties
crisisplannen – plannen voor noodsituaties

decennia – perioden van tien jaar
digitalisering – gebruik van computers en internet
doorontwikkeltraject – proces om iets verder te verbeteren
duurzaam – voor lange tijd bruikbaar

faciliteiten – voorzieningen die nodig zijn
fenomeen – verschijnsel
forse toename – sterke groei
fundament – basis

geactualiseerd – bijgewerkt
geopolitieke spanningen – spanningen tussen landen
grondzaken – zaken rond grond en grondgebruik

herstel – weer goed maken
herzien – opnieuw bekijken en aanpassen

informatieketen – stappen in het omgaan met informatie
informatievoorziening – hoe informatie wordt geregeld
informatieveiligheid – bescherming van informatie
invulling geven – uitvoeren
investering – geld dat ergens in wordt gestoken

juridische weg – via de rechter of wet

kantoororganisatie – organisatie van het werk op kantoor
kwaliteit – hoe goed iets is
kritische systemen – belangrijke systemen die moeten blijven werken

langdurige stroomuitval – lange tijd geen elektriciteit
leveranciers – bedrijven die iets leveren

maatregelen – acties om iets te verbeteren
maatschappelijke ontwrichting – grote verstoring van de samenleving
maatschappelijke opgaven – belangrijke taken voor de samenleving
managementconcept – manier waarop een organisatie wordt aangestuurd
modernisering – vernieuwen

noodzaak – iets wat echt nodig is

ondersteunende functies – functies die helpen bij het werk
ontwrichten – ernstig verstoren

pandemie – wereldwijde ziekte-uitbraak
partners – samenwerkende partijen
processen – stappen om iets te doen
professioneel – deskundig en goed werkend
procedures – vaste stappen

randvoorwaarde – iets wat nodig is om iets te kunnen doen
realiseren – uitvoeren
relatief – in verhouding
resultaten (impliciet) – uitkomsten
risico’s – kans op problemen

samenhang – hoe dingen met elkaar verbonden zijn
scenario’s – mogelijke situaties
sluisbediening – bedienen van sluizen
spanningen – conflicten
subsidieverlening – geven van subsidies
systemen – onderdelen die samenwerken

toegankelijk – makkelijk te gebruiken of begrijpen
toekomstbestendig – klaar voor de toekomst
transparant – open en duidelijk

uitvoerbaarheid – of iets goed te doen is
uitvoerende activiteiten – werk dat wordt uitgevoerd

veiligheidsrisico’s – risico’s voor veiligheid
verantwoordelijkheden – taken waarvoor je verantwoordelijk bent
verplichtingen – dingen die je moet doen
verschijnsel (fenomeen) – iets wat voorkomt
voorzieningen – dingen die nodig zijn

weerbaarheid – kunnen omgaan met problemen
werkzaamheden (impliciet) – werk dat wordt gedaan
wet- en regelgeving – regels en wetten
Woo-verzoeken – verzoeken om informatie van de overheid

zorgvuldig (impliciet) – netjes en goed gedaan

aanbesteding – procedure om diensten of goederen in te kopen
aanwendbaar – direct te gebruiken
accres – groei van het geld uit het provinciefonds
afschrijvingslasten – jaarlijkse kosten van een investering
algemene reserve – spaarpot van de provincie
anterieure overeenkomsten – afspraken die vóór de start van een project worden gemaakt
Archiefwet – wet over het bewaren van overheidsarchieven
autonome ontwikkelingen – ontwikkelingen die vanzelf optreden en niet te voorkomen zijn

Basiskwaliteit Natuur (BKN) – minimale kwaliteit die natuur moet hebben
BBP (Bruto Binnenlands Product) – totale waarde van alles wat een land produceert
Begroting – financieel plan voor een jaar
beleidsmatige capaciteit – beschikbare tijd en kennis om beleid uit te voeren
bevoegd gezag – overheid die bevoegd is om besluiten te nemen
boekjaar – financieel jaar
borging – zorgen dat iets goed en blijvend geregeld is
boscompensatie – aanplant van nieuw bos ter vervanging van gekapt bos
bouwbrigade – team dat gemeenten ondersteunt bij woningbouw
Bruto Binnenlands Product – zie BBP
budgettair perspectief – overzicht van de financiële ruimte op lange termijn

CAO – afspraken over loon en arbeidsvoorwaarden
cofinanciering – samen betalen met andere overheden
CPB – Centraal Planbureau
cumulatie – opstapeling van effecten

duurzame digitale bewaring – langdurig digitaal opslaan van archieven

e-depot – digitaal archief
eenmalige effecten – kosten die maar één keer voorkomen
eenmalige inhaalslag – tijdelijke extra inzet om achterstanden weg te werken
exploitatiebudgetten – budgetten voor jaarlijkse kosten

financiële zekerheidsstelling – garantie dat kosten bij schade betaald kunnen worden
formatie-uitbreiding – vergroten van het aantal medewerkers
geharmoniseerde consumentenprijsindex (HICP) – Europees inflatiecijfer
Geografisch Informatie Systeem (GIS) – systeem met kaarten en ruimtelijke data

herverdelingseffect – verandering in de verdeling van geld uit fondsen
HICP – zie geharmoniseerde consumentenprijsindex

indexering – aanpassen van bedragen aan prijsstijging
inflatiecorrectie – compensatie voor inflatie
integrale maatregelen – maatregelen die meerdere doelen tegelijk aanpakken
investeringskrediet – bedrag dat beschikbaar wordt gesteld voor een investering
investeringspijplijn – reeks geplande toekomstige investeringen
IPO (Interprovinciaal Overleg) – samenwerking tussen provincies

jaarschijf – één jaar binnen een meerjarenraming

kaderrichtlijn Water (KRW) – Europese regels voor waterkwaliteit
kapitaallasten – kosten van investeringen zoals rente en afschrijving
kasstroom – verloop van inkomsten en uitgaven
kostendekkend – inkomsten dekken de kosten
koppelkansen – mogelijkheden om doelen te combineren
kunstwerken (infrastructuur) – bruggen, sluizen, viaducten

leasecontracten – contracten voor het huren van voertuigen
leningenportefeuille – geheel van leningen die zijn uitgezet
licentiemodellen – manieren waarop softwaregebruik wordt betaald
loonontwikkeling – verandering van salarissen
looptijd – periode dat een lening of contract duurt

meerjarenramingen – financiële verwachtingen voor meerdere jaren
milieuverkenning – onderzoek naar de staat en ontwikkeling van het milieu
motie – officieel verzoek van Provinciale Staten
mutaties – veranderingen in bedragen

Natuurherstelverordening – Europese verordening voor natuurherstel
netcongestie – overbelasting van het elektriciteitsnet
niet-beïnvloedbare mutaties – wijzigingen waar beleid geen invloed op heeft

Omgevingsbesluit – nadere regels bij de Omgevingswet
onderhandelingsresultaat – afgesproken uitkomst na onderhandelingen
onontkoombaar – niet te vermijden
onuitstelbaar – niet uit te stellen
overhead – indirecte kosten zoals ICT en huisvesting

Perspectiefnota – document met langetermijnbeleid en financiële keuzes
pilot – proefproject
prioritering – bepalen wat voorrang krijgt
provinciefonds – geld dat provincies krijgen van het Rijk

ramen – vooraf inschatten
rentebaten – inkomsten uit rente
reservering – geld apart zetten voor later
RvO – Rijksdienst voor Ondernemend Nederland

schatkistrekening – rekening van de provincie bij het Rijk
septembercirculaire – jaarlijkse financiële brief van het Rijk
sobere indexeringslijn – terughoudend omgaan met prijsindexatie

TUG-ontheffingen – tijdelijke toestemming voor bijzonder gebruik van luchtruim
treasurycommissie – commissie die gaat over financieel beheer

uitvoeringsprogramma – plan met concrete acties
vrijval – geld dat alsnog vrijkomt
vrije ruimte – budget zonder vaste bestemming

ZZS (Zeer Zorgwekkende Stoffen) – stoffen die gevaarlijk zijn voor mens en milieu