Onze randvoorwaarden en financiën

De afgelopen jaren is op verschillende beleidsterrein geïntensiveerd door verschillende ontwikkelingen zoals nieuwe wetgeving en aanvullend Rijksbeleid. Daarbij wordt ook een beroep gedaan op verschillende ondersteunende en uitvoerende diensten, zoals subsidieverlening, grondzaken en bedrijfsvoering. Daarnaast neemt de druk toe door toenemende complexiteit en een groeiend aantal Woo-verzoeken, bezwaar- en beroepsprocedures en toenemende informatiebehoefte van inwoners en partners. Dit vraagt om versterking van ondersteunende diensten en verdere professionalisering van onze informatievoorziening.
Verder vragen maatschappelijke en geopolitieke onzekerheden om een weerbare organisatie, met goed voorbereide crisisstructuren en vitale systemen die blijven functioneren.
Tot slot blijven gezonde financiën een randvoorwaarde voor het realiseren van onze ambities, nu en in de toekomst. Veel taken voeren we al langjarig uit met incidentele middelen. In deze Perspectiefnota zetten we een belangrijke vervolgstap om ervoor te zorgen dat we structurele taken ook van structurele middelen kunnen voorzien.
In de speerpunten hieronder is te lezen welke inzet nodig is om op deze ontwikkelingen in te spelen.

Aanleiding
De provincie werkt aan grote opgaven die inwoners direct raken, zoals wonen, natuur, water, energie en bereikbaarheid. Inwoners weten ons steeds beter te vinden, al dan niet via de juridische weg. We zien dat terug in het toegenomen aantal vragen van inwoners, een forse toename van het aantal Woo-verzoeken (Wet open overheid) en meer bezwaar- en beroepsprocedures.

Om besluitvorming te verbeteren en transparantie te waarborgen, is het van toenemend belang dat informatie beschikbaar, toegankelijk en betrouwbaar is. Wanneer dit niet op orde is kan dit leiden tot vertraging in de besluitvorming en een afnemend vertrouwen in de overheid. Daarnaast veranderen de eisen die aan de provincie worden gesteld. Wet- en regelgeving, digitalisering, AI, en veiligheidsrisico’s vragen om een organisatie die professioneel, open en weerbaar is. Zo borgen we de kwaliteit van besluitvorming en informeren we inwoners

Om onder andere aan bovenstaande ontwikkelingen invulling te kunnen geven, is gestart met een doorontwikkeltraject van onze organisatie. Zo wordt het bestuurs- en managementconcept (BMC) herzien om het sturen in samenhang te bevorderen, worden rollen en verantwoordelijkheden beter geborgd en wordt ingezet op de doorontwikkeling van ambtelijk vakmanschap. De eenheid bedrijfsvoering speelt hierin, met haar vakdisciplines- en kennis, een belangrijke rol. 

Omschrijving
De provincie wil zichtbaar, toegankelijk en betrouwbaar zijn. Besluitvorming dient zo transparant mogelijk te zijn en besluiten moeten goed vindbaar en uitlegbaar zijn. Aan de hand van de Woo maken wij informatie zowel op verzoek als actief openbaar. We zorgen er gelijktijdig voor dat deze informatie begrijpelijk is en staan in direct contact met inwoners en organisaties.

Onze informatievoorziening speelt een cruciale rol in de kwaliteit, toegankelijkheid en betrouwbaarheid van onze besluiten. De komende drie jaar zal met het "Programma borging informatievoorziening 2026-2028" het fundament voor onze informatievoorziening worden gelegd. Hierdoor wordt de organisatie in staat gesteld om wettelijke verplichtingen na te leven, de informatieketen toekomstbestendig te maken en informatie duurzaam te borgen in de organisatie. Zo wordt het werken aan onze maatschappelijke opgaven gefaciliteerd en versterkt. 

In een wereld waarin geopolitieke spanningen steeds directer invloed hebben op publieke organisaties, is het versterken van de weerbaarheid van provincies geen luxe maar noodzaak. Als provincie beschikken wij over kritische systemen voor bijvoorbeeld onze brug- en sluisbediening, onze energievoorziening moet weerbaar(der) worden gemaakt om stroomuitval te kunnen opvangen en crisisplannen moeten worden geactualiseerd en getoetst worden op uitvoerbaarheid. Ook onderzoeken wij hoe we minder afhankelijk kunnen worden van buitenlandse leveranciers, bijvoorbeeld in ons IT-domein.

Wat is ervoor nodig
Recent is € 11 miljoen beschikbaar gesteld voor de de borging van onze informatievoorziening van onze provincie. Daarmee is een belangrijke basis gelegd om komende periode te investeren in het herstel en modernisering van de informatievoorziening, waarde creatie en toekomstbestendige systemen. Daarnaast zien we dat er de afgelopen jaren groei is geweest op beleidsdomeinen en groeiende complexiteit in onze activiteiten, wat meer vraagt van de ondersteunende en uitvoerende activiteiten. Bijvoorbeeld als het gaat om grondzaken, subsidieverlening en bedrijfsvoering. Deze ontwikkeling en voorgenoemde ontwikkelingen op het gebied van wet- en regelgeving vragen een structurele investering in de ondersteunende functies. Deze investering is randvoorwaardelijk voor het kunnen realiseren van onze maatschappelijke opgaven. We stellen voor hier in totaal structureel € 1,7 miljoen voor beschikbaar te stellen.

Aanleiding
De provincie Overijssel wil beter voorbereid zijn op crises die het dagelijkse leven ernstig kunnen ontwrichten. Denk aan langdurige stroomuitval, cyberaanvallen, oorlogsdreiging, een pandemie of extreme weersomstandigheden door klimaatverandering. We bereiden ons voor op situaties die we de afgelopen decennia in Nederland niet hebben gekend. Dit doen we niet alleen, maar samen met andere overheden en partners.

De afgelopen jaren hebben we als provincie maatregelen genomen die onze weerbaarheid versterken. Denk aan de verbetering van informatieveiligheid, onze crisisorganisatie en de samenwerking met partners. Die maatregelen zijn vooral gericht op bekende incidenten of calamiteiten. Goed voorbereid zijn op situaties die zorgen voor ongekende maatschappelijke ontwrichting is een relatief nieuw fenomeen. 

Om een goede bijdrage te kunnen leveren aan een weerbare Overijsselse samenleving, moet de provincie zelf ook weerbaar zijn. 

Omschrijving
Daarom is de weerbaarheid van de provincie in kaart gebracht op vier punten:

1. De crisisorganisatie; wie doet wat om bij een crisis de belangrijkste processen draaiende te houden.
2. De kantoororganisatie: kan de provincie nog doorwerken als er een crisis is? 
3. Vitale voorzieningen: alles wat nodig is voor vitale processen zoals bruggen, sluizen of wegen van de provincie. 
4. De samenwerking met andere overheden en partners. 

Op deze vier punten blijkt verbetering nodig. Dat is verklaarbaar, omdat we hebben het over scenario’s die de afgelopen decennia niet zijn voorgekomen. Er zijn maatregelen nodig om risico's op diverse terreinen (waaronder provinciale kunstwerken, water en wegen) in kaart te brengen en die op te vangen. Daarnaast moet worden geïnvesteerd in de opleiding en training van leden van het crisisteam, de faciliteiten voor het crisisteam en de samenwerking met de veiligheidsregio's, gemeenten en het Rijk.

Wat is ervoor nodig
We stellen voor om voor het oppakken van deze opgave structureel € 400.000 beschikbaar te stellen en daarmee een fundament te leggen voor de toekomstige opgave. Daarnaast stellen we voor incidenteel € 2 miljoen beschikbaar te stellen voor het treffen van eerste noodzakelijke maatregelen. Gedurende de komende twee jaar brengen we in beeld wat er op de langere termijn aanvullend nodig is.

Sinds de Perspectiefnota 2026 hebben we gewerkt aan het traject ‘Structurele Begroting’. Bij deze Perspectiefnota ronden we een belangrijk deel van dat traject af. In de bijlage bij het Statenvoorstel (tevens toegevoegd op deze website) treft u de analyses die zijn gemaakt per kerntaak. In beeld is gebracht welke taken we - veelal meerdere jaren achtereen – uitvoeren, hoe deze taken zijn gefinancierd, wat onze wettelijke taken zijn, waar we als provincie een ‘systeemrol’ vervullen en welke maatschappelijke ontwikkelingen relevant zijn. Op basis van deze analyses per kerntaak hebben we geïnventariseerd op welke beleidsterreinen sprake is van structurele taken zonder structurele middelen. Een totaalbeeld is opgenomen in de bijlage.

Bij de Perspectiefnota vorig jaar heeft u structureel € 15 miljoen gereserveerd om de taken die we al meerdere coalities met incidentele middelen uitvoeren, structureel te kunnen bestendigen. Met de gemaakte analyses ligt er een basis om daar invulling aan te gaan geven. We stellen voor de feitenbasis vast te stellen en op basis daarvan de invulling van de gereserveerde middelen bij de Begroting 2027 vorm te geven. Wij verwachten de oorspronkelijk gereserveerde middelen voldoende zijn voor een impactvolle stap om onze wettelijke taken én systeemrol meer structureel te kunnen bestendigen. Daarmee valt € 3,3 miljoen vrij die bij de Begroting 2026 aanvullend was gereserveerd voor deze opgave. De inzet van incidentele middelen blijven in de toekomst nodig om op verschillende beleidsterreinen ook een stimulerende rol te kunnen vervullen.