Onze sociale samenleving

De manier waarop we leven en met elkaar omgaan verandert, ook in Overijssel, voortdurend. Steeds meer ouderen wonen zelfstandig, terwijl de groep mensen die zorg en ondersteuning kan bieden kleiner wordt. Tegelijk verandert ook de manier waarop mensen met elkaar omgaan, bijvoorbeeld door digitalisering. Daarom zetten we in op het versterken van lokale netwerken en noaberschap, het ondersteunen van de cultuursector en het bevorderen van participatie, zodat mensen actief betrokken blijven bij hun omgeving.

Een gezonde en veilige leefomgeving hoort daar ook bij. De komende jaren zetten we dan ook extra in op het terugdringen van schadelijke stoffen in lucht, water en bodem. Dit draagt direct bij aan een samenleving waarin iedereen gezond kan leven en meedoen. Voor een fijne samenleving voor iedereen vinden we daarnaast aandacht voor de aanpak van ondermijning en meer inclusie en toegankelijkheid ook erg belangrijk. In de speerpunten hieronder is te lezen hoe wij aan dit alles willen werken de komende jaren.

Aanleiding
Met de Milieunota 2024 geven wij invulling aan die verantwoordelijkheid voor een gezonde en veilige leefomgeving. De zorgen over schadelijke stoffen, zoals PFAS, nemen toe. Dat geldt ook voor het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen. Er is verdere verbetering van de luchtkwaliteit nodig. Deze onderwerpen hangen nauw samen. Ze beïnvloeden de volksgezondheid, de milieukwaliteit en het vertrouwen van inwoners. Ze raken onze wettelijke taken voor vergunningverlening, toezicht en handhaving, én onze zorgplicht het milieu goed te beschermen.

Omschrijving
Zeer zorgwekkende stoffen (ZZS) zijn schadelijk voor mens en milieu. Daarom geven we dit hoge prioriteit. Bedrijven moeten de uitstoot van deze stoffen naar bodem, water en lucht zoveel mogelijk verminderen en hiervoor plannen maken. We leggen deze aanpak de komende jaren beter vast in de afspraken met de Omgevingsdiensten. Zo komt extra capaciteit beschikbaar om bedrijven te helpen én waar nodig streng op te treden.

We werken met andere provincies aan het stoppen van het gebruik van PFAS. We weten nog weinig over waar PFAS en andere ZZS in Overijssel vandaan komen. Daarom willen we beter samenwerken met betrokken partijen, vooral rond PFAS-blusschuim en projecten voor schone lucht, schoon water en schone bodem.

Vorig jaar zijn we gestart met een traject om een aanpak te maken voor gewasbeschermingsmiddelen. Dit loopt tot 2026, met besluitvorming in het derde kwartaal. We willen afspraken en maatregelen maken om de milieudruk te verlagen. Voor de uitvoering zijn nu nog geen middelen beschikbaar.

Schone lucht is belangrijk voor onze gezondheid. Daarom doen we mee aan het nationale Schone Lucht Akkoord. We willen dat meer gemeenten aansluiten, zodat we samen meer gezondheidswinst kunnen bereiken. We onderzoeken wat gemeenten nodig hebben. Waarschijnlijk vragen zij de provincie om hulp bij de uitvoering.

In 2023 onderzocht de GGD de kwaliteit van het milieu in Overijssel en de gevolgen voor de gezondheid. We moeten dit onderzoek vernieuwen en meer data gebruiken, vooral ook om te zien hoe milieu- en gezondheidseffecten stapelen en elkaar versterken. De provincie heeft niet genoeg gezondheidskennis in huis, daarom werken we samen met andere partijen om de resultaten goed te kunnen gebruiken in beleid en uitvoering.

Wat is ervoor nodig
Om aan onze wettelijke taken en onze zorgplicht om het milieu te beschermen te voldoen maken we gebruik van bestaande kennisnetwerken. Wij stellen voor eenmalig € 175.000 beschikbaar te stellen voor verder onderzoek door onze Omgevingsdiensten naar het stoppen van het gebruik van PFAS en andere ZZS. Voor het verdiepende onderzoek naar de kwaliteit van het milieu in Overijssel en gevolgen voor de gezondheid hiervan stellen wij voor eenmalig € 150.000 beschikbaar te stellen.

Aanleiding
Provinciale Staten heeft eind 2024 een tijdelijke financiering beschikbaar gesteld voor behoud en versterking van de inzet van groene boa's van terreinbeherende organisaties en particuliere landgoederen. De capaciteit van groene boa’s staat onder druk en het wordt door aangescherpte eisen steeds lastiger om het toezicht op een adequaat niveau te houden. Dit terwijl de druk op het buitengebied toeneemt, onder meer door groeiende bezoekersaantallen, toenemende criminaliteit en ondermijning.

In het statenvoorstel van juni 2024 is besloten dat de provincie samen met gemeenten en het onderwijs werkt aan het effectief aanpakken van ondermijning. De provincie werkt met een Expertteam, een projectleider jeugd en met Veiligheidscoaches die gemeenten kunnen benutten om ondermijning tegen te gaan (voor gemeenten een wettelijke taak).  

Omschrijving  
Samen met de partners zorgen zij ervoor dat kwetsbare gebieden worden versterkt en dat inwoners en ondernemers veilig en weerbaar blijven. Vooral bij gemeenten met veel buitengebied ontbreekt het nog aan voldoende kennis en capaciteit om (signalen van) ondermijning te zien en aan te pakken. Ook werken we samen om jongeren weerbaarder te maken. 

Overijssel werkt actief aan een sterk buitengebied, vitale vakantieparken, weerbaarheid onder jongeren en veilige gemeenschappen. We blijven alert bij aanvragen voor vergunningen en subsidies en pakken criminele activiteiten aan, bijvoorbeeld op vakantieparken en bij leegstaande agrarische gebouwen. Ook zoeken we manieren om te voorkomen dat jongeren in de criminaliteit belanden. Dat doen we samen met gemeenten en onderwijs. De veiligheid in het buitengebied en toenemende behoefte om ondermijning tegen te gaan vraagt meer en meer aandacht, omdat de problemen groter worden. 

In het buitengebied zijn bij verschillende (terrein beherende) organisaties groene boa’s actief. Zij vervullen een belangrijke functie bij de signalering van ondermijning. Wij betrekken de groene boa’s door in te zetten op kennisuitwisseling en samenwerking in het buitengebied. Uit gesprekken met boa-werkgevers in Overijssel blijkt dat er brede behoefte is aan een sterkere regierol en ondersteuning van de provincie. Een in 2025 een aangekondigde herziening van het boa-stelsel zal naar verwachting vooral impact hebben op kleinere werkgevers, die zullen moeten opschalen om aan de aangescherpte vereisten te blijven voldoen. Om de werkgevers van boa’s te ondersteunen zetten wij naast financiering in de vorm van een toezichtsbijdrage, in op het vergroten van onze adviserende en coördinerende rol in de vorm van een boa-loket. Waarbij we verder bouwen aan samenwerking, aandacht vragen voor belangen, gezamenlijke actiedagen en intervisie. 

Wat is ervoor nodig 
De opgave op het gebied van ondermijning zal bij het einde van de programmaduur (2027) niet verdwenen zal zijn. Daarom is het belangrijk dat de continuïteit ook in de volgende periode wordt geborgd.

Voor het onderteunen van groene BOA's stellen we voor om – in afwachting van Rijksmiddelen - in de periode 2026 tot en met 2029 incidenteel € 5,16 miljoen beschikbaar te stellen.

Aanleiding 
Samen met inwoners, organisaties en partners werken we aan de toekomst van Overijssel. Participatie speelt daarin een belangrijke rol. In oktober 2024 hebben Provinciale Staten de Overijsselse participatievisie en -werkwijze vastgesteld. Daarin staat hoe wij inwoners, organisaties en andere partners betrekken bij provinciaal beleid en projecten. Zo maken we gebruik van kennis en ervaring uit de samenleving. Want een fijn en leefbaar Overijssel maken we samen. 

Omschrijving 
De Overijsselse participatievisie geeft richting aan hoe de provincie Overijssel in verbinding staat met de samenleving: we geven ruimte als het kan en nemen verantwoordelijkheid als het moet. We zetten participatie in om kennis en ervaring uit de samenleving op te halen. Ook zetten we participatie in om belangen in beeld te brengen en de betrokkenheid bij provinciaal beleid te vergroten. Zo zorgen we ervoor dat de samenleving op passende momenten kan meedenken en bijdragen. 

Met de Overijsselse participatievisie en -werkwijze hebben Provinciale Staten een duidelijke basis gelegd voor hoe we participatie inzetten. De participatiewerkwijze wordt inmiddels structureel ingezet bij het maken van beleid en uitvoering daarvan. De komende jaren blijft het belangrijk om deze werkwijze te blijven toepassen en verder te versterken. Alleen zo zorgen we dat ons beleid goed aansluit bij wat er leeft in Overijssel.

Wat is ervoor nodig
Om participatie onderdeel te laten zijn van de werkwijze van de provincie, is het belangrijk om hier de komende jaren actief op te blijven inzetten. Dit betekent blijvende aandacht voor de inzet van participatie bij provinciale opgaven en het versterken van de verbinding tussen provincie, inwoners, organisaties en partners.

We werken nu aan een evaluatie van het participatiebeleid. De eerste uitkomsten laten zien dat extra inzet nodig blijft om participatie verder te versterken. Vooral in het beter ondersteunen van initiatieven uit de samenleving, het versterken van participatie in het dagelijks werk en het borgen van participatie in de ambtelijke organisatie. De evaluatie wordt voor de zomer aan PS aangeboden.

Om deze ontwikkeling mogelijk te maken wordt voorgesteld om aanvullend € 800.000 beschikbaar te stellen voor de periode 2027 t/m 2030. In deze periode werken we toe naar een situatie waarin participatie invulling krijg in het reguliere beleid.

Aanleiding
Begin 2026 hebben Provinciale Staten de visie en uitvoeringsagenda Iedereen doet mee – Visie Diversiteit, Gelijkwaardigheid en Inclusie 2025–2028 vastgesteld, als uitwerking van het coalitieakkoord. Hierin staat dat iedereen in Overijssel moet kunnen meedoen en zich veilig en thuis moet voelen. Daarnaast verplicht landelijke regelgeving rondom de banenafspraak overheidsorganisaties om actief bij te dragen aan de arbeidsparticipatie van mensen met een arbeidsbeperking. Dit vraagt niet alleen om het creëren van functies, maar ook om passende begeleiding, betere toegankelijkheid van het provinciehuis en een inclusieve werkomgeving. Als provincie kijken we daarbij breder dan alleen facilitaire functies en richten we ons op het benutten van talenten binnen de hele organisatie.

Omschrijving
We stimuleren maatschappelijke initiatieven en versterken netwerken en kennisdeling, zodat inclusie beter landt in de samenleving én in onze eigen organisatie. Als werkgever streven we naar een diverse en inclusieve werkomgeving waarin talenten tot hun recht komen. Zo lenen onze facilitaire taken zich voor de inzet van arbeidsparticipanten. Daarbij willen we als provincie het goede voorbeeld geven, onder meer door een toegankelijk provinciehuis voor medewerkers, bezoekers en Statenleden.

Wat is ervoor nodig
Uit onderzoek van het Nederlands Instituut voor Toegankelijkheid blijkt dat verbeteringen in de Statenzaal en het provinciehuis nodig zijn. Een deel hiervan kan op korte termijn worden uitgevoerd, een ander deel via de meerjarenonderhoudsplanning. Voor de snelle verbeteringen stellen we voor een investeringskrediet van € 250.000 beschikbaar te stellen.

Daarnaast blijven we inzetten op arbeidsparticipatie met name via facilitaire functies en – waar mogelijk – breder in de organisatie. Voorwaarde hierbij is dat we een passende begeleiding en van een veilige en inclusieve werkomgeving kunnen bieden. We stellen voor hier aanvullende inzet voor te realiseren. Dit is onderdeel van het voorstel voor aanvullende inzet voor uitvoerende en ondersteunende functies.