Inleidende samenvatting

Voor u ligt de jaarrekening 2025. In een jaar van voortdurende maatschappelijke, juridische en financiële ontwikkelingen hebben wij samen met onze partners verder gewerkt aan een duurzaam, gezond en toekomstbestendig Overijssel. Op veel terreinen zijn concrete resultaten geboekt. Tegelijkertijd hadden landelijke beleidskeuzes, rechterlijke uitspraken en marktomstandigheden invloed op tempo en uitvoerbaarheid. In deze jaarrekening leggen wij verantwoording af over de bereikte resultaten en de inzet van middelen.

Toekomst van platteland, landbouw en natuur
In 2025 werkten wij met inwoners, ondernemers en organisaties aan een vitaal landelijk gebied met perspectief voor landbouw, natuur, water en klimaat. Er liepen 36 koplopergebiedsprocessen en zes proeftuinen; subsidieregelingen ondersteunden verduurzaming van boerenerven (via het programma Agro&Food) en gebiedsmaatregelen.

Vergunningverlening
Door rechterlijke uitspraken bleef natuurvergunningverlening ook in 2025 vrijwel stilliggen. We werkten aan een aanpak met gebiedsgerichte aanvullende maatregelen, die in 2026 verder wordt uitgewerkt, en droegen via het IPO bij aan landelijke beleidsvorming.

PAS-melders en Ontwikkelopgave
Voor PAS-melders bleken bestaande instrumenten in de praktijk onvoldoende uitvoerbaar. Binnen en rond Natura 2000-gebieden zijn aanvullende maatregelen gestart. Voor vrijwel alle gebieden zijn binnen de Ontwikkelopgave Natura 2000 voorontwerp-inpassingsplannen gereed, maar juridische en financiële onzekerheden maken de uitvoering complex.

Natuur en agrarisch natuurbeheer
We droegen bij aan de voorbereiding van het nationale natuurplan, een verplichting vanuit de Europese natuurherstelverordening en ontwikkelden de methodiek basiskwaliteit natuur voor de bebouwde omgeving. Ook startten we de actualisatie van het beleid voor agrarisch natuurbeheer, in lijn met landelijke ontwikkelingen.

Bossenstrategie
De realisatie van 1.400 hectare boscompensatie verliep moeizaam. Er werd 17 hectare op particuliere gronden gerealiseerd en voor 145 hectare subsidie toegekend, maar door beperkte middelen liggen uitbreidingsdoelen buiten bereik. Daarom is de focus verlegd naar herstellen van bestaande bossen.

Natuur voor Elkaar
We brachten streekeigen landschapsbeheer onder bij Landschap Overijssel en voerden samen met partners projecten uit zoals boomdeeldagen, heggenaanleg en natuur inclusief bouwen. Met initiatieven en campagnes betrokken we inwoners actief bij natuur. Via de subsidieregeling Natuur voor Elkaar zijn 25 lokale initiatieven ondersteund en is de monitoring van maatschappelijke impact verbeterd.

Gezonde leefomgeving
In 2025 werkten we aan een gezonde leefomgeving op het gebied van lucht, water, geluid en veiligheid. We droegen bij aan het Schone Luchtakkoord, projecten als Schone IJssel, educatieve meetcampagnes en de voorbereiding van geluidsproductieplafonds. Ook startten we bestuurlijke opdrachten rond gewasbeschermingsmiddelen en stiltegebieden en stelden we een nieuw beleidskader en uitvoeringsprogramma VTH vast.

Overijsselse Wateraanpak
Naast ons beleidskader zetten we met de Overijssele Wateraanpak in op een sterk netwerk van partijen die samen aan de uitdagingen op het gebied van water werken. In 2025 zijn meerdere waterateliers georganiseerd waarbij we stil staan en samenwerken rondom diverse wateropgaven. Er is gestart met het ontwikkelen van deze aanpak door een begin te maken met het opzetten van een waterbrigade en brede watercoalitie. Begin 2026 zal dit leiden tot een investeringsvoorstel.

Regionaal Waterprogramma (RWP)
Het Regionaal Waterprogramma is het integrale beleidskader voor bodem- en waterbeleid en is een verplicht programma onder de Omgevingsvisie. De uitgangspunten vloeien voort uit de Omgevingsvisie waarbij ingezet wordt op een klimaatrobuuste leefomgeving en goede bescherming tegen wateroverlast, er voldoende zoetwater beschikbaar is voor Overijssel en we moeten zorgen voor een gezonde bodem en schoon water. Het ontwerp Regionaal Waterprogramma heeft ter inzage gelegen tot en met 7 juli 2025. De zienswijzen zijn beoordeeld en het RWP is op weg naar een eindversie.

Drinkwatervoorziening
Samen met partners binnen de Adaptieve Strategie Overijssel werken wij aan bescherming van bestaande winningen, uitbreiding van productiecapaciteit en het ontwikkelen van nieuwe bronnen en infrastructuur. In 2025 is hiervoor de uitvoeringsagenda Bescherming Drinkwaterbronnen vastgesteld. Daarnaast zetten wij in op waterbesparing bij huishoudens, bedrijven en in de bouw om de toekomstige watervraag te beperken.

Kaderrichtlijn Water (KRW)
Ondanks de geboekte vooruitgang blijkt uit de Tussenevaluatie KRW dat dit niet genoeg is om de doelen op tijd te halen. In aansluiting op de landelijk impuls Kaderrichtlijn water (KRW) zijn we in november op basis van de Statenbrief “Grip op Waterkwaliteit” gestart met onze eigen KRW-impuls om zoveel mogelijk doelen nog wel op tijd te halen. Hierin hebben we bijvoorbeeld aandacht voor riool overstorten, rioolwaterzuiveringsinstallaties en vergunningen voor onttrekkingen en lozingen, vooral of ze actueel en ‘KRW-proof’ zijn. Ook zorgen we voor extra monitoring.

Waterveiligheid en -overlast
Het projectbesluit voor de dijkversterking van de IJsseldijk Zwolle-Olst is dit najaar door ons vastgesteld en goedgekeurd, ook zijn de vergunningen voor verschillende activiteiten verleend. Eind 2025 zijn de betreffende besluiten ter inzage gelegd. In het najaar van 2025 is het waterbeeld Bovenregionale Stresstest Wateroverlast opgeleverd als basis voor verdere uitwerking met onze partners (gevolganalyse, risicodialoog en uitvoeringsagenda vinden plaats in 2026).

Waterakkoord Twentekanalen 
In 2025 hebben wij, samen met onze partners, het waterakkoord Twentekanalen-Overijsselse Vecht geactualiseerd. Dit waterakkoord bevat afspraken tussen Rijkswaterstaat, provincies Overijssel en Drenthe en waterschappen Vechtstromen, Drents Overijsselse Delta en Rijn en IJssel over de wateraanvoer vanuit de IJssel, via sluis Eefde en de Twentekanalen richting Overijssel en delen van Drenthe. Op die manier wordt een deel van Overijssel en Drenthe van oppervlaktewater voorzien. De actualisatie betreft onder andere de aanpassing van de regionale verdringingsreeks van de Twentekanalen zodat deze aansluit bij andere zoetwaterregio’s, zoals Noord-Nederland. De verdringingsreeks geeft aan hoe het oppervlaktewater wordt verdeeld in tijden van watertekort en is van toepassing voor alle gebieden waar rijkswater kan worden aangevoerd. De geactualiseerde verdringingsreeks wordt in 2026 opgenomen in de Omgevingsverordening.

Energievisie
Met de vaststelling van de Energievisie is in 2025 een strategisch kader neergezet voor het energiesysteem richting 2050. Samen met gemeenten en netbeheerders wordt gewerkt aan een gezamenlijke uitvoeringsagenda, die in 2026 de basis vormt voor een investeringsvoorstel.

Nieuwe Energie Overijssel
De evaluatie van het programma Nieuwe Energie Overijssel laat zien dat de uitvoering op koers ligt, maar dat externe factoren zoals netcongestie en complexe randvoorwaarden het doelbereik vertragen.

Omgevingsvisie
Het ontwerp nieuwe Omgevingsvisie is vastgesteld en heeft ter inzage gelegen. Inwoners, ondernemers en organisaties hebben hier gebruik van gemaakt en hebben zienswijzen ingediend. Er is toegewerkt aan een definitieve Omgevingsvisie die in 2026 ter besluitvorming wordt voorgelegd aan PS.

Verstedelijking
Samen met gemeenten, waterschappen en het Rijk werken wij aan afspraken over hoe de regio’s Twente, de Stedendriehoek en Regio Zwolle zich de komende jaren kunnen ontwikkelen. Daarbij kijken we in samenhang naar woningbouw, werkgelegenheid, bereikbaarheid, water en energie, voorzieningen en groen. Zo zorgen we voor een evenwichtige groei van deze stedelijke regio’s.

Wonen
In 2025 kwamen er in Overijssel ruim 5.700 nieuwe woningen bij, blijkt uit de woningbouwcijfers van het CBS. Dit is de hoogste bouwproductie in Overijssel sinds 2019. De uitvoering van de woondeals ondersteunen we met de instrumenten uit ons investeringsprogramma. We zien dat er veel belangstelling is voor deze regelingen. Met een drietal investeringsvoorstellen, waarvan de laatste in december 2025, is in totaal 44,6 miljoen euro beschikbaar gesteld voor de woonopgave in Overijssel.

Bereikbaarheid
Vanuit onze verstedelijkingsopgaves hebben we stappen gezet in een brede mobiliteitsaanpak om de mobiliteitstransitie te faciliteren. Trots zijn we op de resultaten van de regionale mobiliteitspak waarmee we samen met gemeenten in Overijssel invulling geven aan ons mobiliteitsbeleid. Recentelijk hebben Gedeputeerde Staten € 18,5 miljoen beschikbaar gesteld voor projecten (Uitvoeringsprogramma Mobiliteit 2025). Dit geeft een fantastische impuls aan de regionale bereikbaarheid, verkeersveiligheid en leefbaarheid binnen Overijssel, zowel binnen de steden als het landelijk gebied. We hebben nadrukkelijk aandacht voor de verbindingen van- en naar stations en regionale hublocaties. Hiermee leggen we een relatie met de doorontwikkeling van ons openbaar vervoer en kijken we ook breder naar de zogenoemde publieke mobiliteit in Overijssel. Denk hierbij aan de aanvullende vervoersvormen, zoals deelfietsen. Alle mobiliteitssystemen zijn daarvoor noodzakelijk. Het in december vastgestelde Ontwikkelplan OV met maatregelenpakket is daar een voorbeeld van. Ook ten aanzien van realisatie van fietsinfrastructuur hebben we een tandje bijgezet en is een aantal F35 trajecten opgeleverd, te weten in Hengelo en Enschede en is de doorfietsroute langs de provinciale weg N750 Vriezenveen-Vroomshoop is gerealiseerd.

Samen met onze inwoners en partners hebben we een streefwaarde voor bereikbaarheid ontwikkeld die kan helpen bij het maken van keuzes voor ons mobiliteitsbeleid, prioritering en investeringskeuzes. Het is daarmee één van de bouwstenen voor het Regionaal Mobiliteitsprogramma (RMP). Op basis van de huidige planning wordt het Regionaal Mobiliteitsprogramma, onze brede beleidslijn op het gebied van mobiliteit waarin de bestaande beleidskaders (koersdocumenten) worden gecombineerd en vervangen, eind 2026 door Gedeputeerde Staten vastgesteld. Dit als uitwerking van de doelen, kaders en houvast uit de Omgevingsvisie.

De regionale en (inter)nationale spoorverbindingen hebben een enorme waarde voor Overijssel. Voor onze regionale spoorlijnen hebben wij verdere stappen gezet richting de realisatie van elektrificatie (bovenleiding) op de spoorlijnen. Voor het traject Almelo-Mariënberg is door ProRail de aanbesteding voor de realisatiefase gestart en voor het traject Zutphen-Oldenzaal wordt de planuitwerking opgestart. Samen met ProRail zijn optimalisaties uitgevoerd op het traject Zwolle-Wierden, waar de stations van Heino en Raalte zijn verbeterd.

Het Actieplan Verkeersveiligheid voor de provinciale wegen is vastgesteld. Bij het verbeteren van verkeersveiligheidsknelpunten is gedragsbeïnvloeding een erg belangrijk onderdeel. We hebben gedragsprojecten en campagnes uitgevoerd via het onderwijs, welzijnsorganisaties en bij evenementen voor fietsende scholieren en ouderen op de fiets, over rijden onder invloed, fietsverlichting en afleiding door de mobiele telefoon. We ondersteunden ook gemeenten met subsidie, kennis en informatie om de veiligheid voor fietsers in de gemeente te verhogen. Gezamenlijk met de verkeersveiligheidspartners hebben we gewerkt aan de risicogestuurde (data gedreven) aanpak. Het dashboard www.ongevalrisico.nl is operationeel en biedt een gebruiksvriendelijk, actueel en zo compleet mogelijk overzicht. Dit is bedoeld ter ondersteuning van het risicogestuurd werken om zo nog beter te prioriteren op welke locaties welke verkeersveiligheidsmaatregelen uitgevoerd kunnen worden. Het dashboard wordt ook gebruikt om de aanvraag voor cofinanciering van de Investeringsimpuls SPV van het Rijk te onderbouwen. 24 Overijsselse gemeenten hebben de cofinanciering in de laatste tranche aangevraagd en toegekend gekregen.

Wij hebben gewerkt aan betere en veiligere infrastructuur.  Veel onderhoud en projecten zijn volgens planning uitgevoerd. Binnen het Openbaar Vervoer is een stap extra gezet en hebben we geïnvesteerd in elektrificatie van busvervoer en van de spoorlijn Almelo-Mariënberg. We hebben extra aandacht gegeven aan verkeersveiligheid en een goede doorstroming op belangrijke routes. In de gebieden is samen met partners gewerkt aan oplossingen die passen bij de omgeving.

Kanaal Almelo - De Haandrik  
De uitvoering van de schaderegeling Kanaal Almelo - De Haandrik is voortvarend opgepakt. Samen met de inzet van het team bestuurlijk kopstuk zijn eind 2025 meer dan de helft van de schadedossiers afgehandeld. In juli 2025 hebben Provinciale Staten de toekomstfunctie van het kanaal vastgesteld. De verdere uitwerking hiervan, van de aanpak zwaar wegverkeer en de leefbaarheidsregeling zijn opgepakt en worden in 2026 uitgevoerd.

Overijsselse economie
In 2025 hebben we stappen gezet om de Overijsselse economie te versterken. We hebben in iedere regio (startende) (familie)bedrijven met kennis en middelen ondersteund bij innoveren, digitaliseren, internationaliseren en verduurzamen. Ook weten ondernemers de Overijsselse en Europese fondsen goed te vinden.

Defensie
Om te zorgen voor een toekomstbestendige economie is nadrukkelijk ingezet op de kansen die de uitbreiding van de krijgsmacht biedt. In Deventer vond een succesvol symposium plaats, met concrete verbinding tussen ondernemers en Defensie. Dit past bij de nieuwe fase van het programma Nationale veiligheid en Defensie. In maart boden we de staatssecretaris onze economische propositie op defensie aan.

Chiptech en fotonica
Het volop inzetten op chiptech/fotonica hoort ook bij de economie van de toekomst. Om het chiptechcluster verder te versterken, zijn Groeifondsmiddelen vrijgemaakt en is een samenwerking met TNO opgestart. Samen met de provincies Noord-Brabant en Gelderland hebben we het ministerie van EZ aangeboden om onze economische kracht op chiptech, Life Sciences (medtech) en agrofood aan te wenden om de Nederlandse concurrentiepositie te versterken.

Vakmanschap
Door middel van stages van onze gedeputeerde en het uitreiken van de Award Vakmanschap Overijssel hebben we de zichtbaarheid van vakmanschap in de zorg, techniek en onderwijs vergroot. Daarnaast konden medewerkers gebruik maken van de mogelijkheden van de subsidie van Overijssels Vakmanschap.

Ruimtelijke Economische Bouwstenen
Met en voor de regio’s Zwolle en Twente zijn Ruimtelijke Economische Bouwstenen (REB) gemaakt. Deze bouwstenen bevatten profielen van het type bedrijvigheid dat we willen aantrekken.

Nationale Parken
Welvaart is meer dan economische groei alleen. Binnen het domein van recreatie en vrije tijd hebben we gezorgd dat de provinciale financiering voor de Nationale Parken van Overijssel voor de komende jaren is zeker gesteld.

Cultuur en erfgoed
In dit eerste uitvoeringsjaar van het Cultuur- en Erfgoedbeleid 2025-2028 ‘Morgen wacht niet’ hebben we meerjarige afspraken gemaakt met onze erfgoed- en cultuurpartners. Daarnaast hebben we verder gewerkt aan de doorontwikkeling en vernieuwing van het beleid. Na vaststelling van het investeringsprogramma Basisvaardigheden 2025-2027 hebben wij een uitvoeringsagenda vastgesteld en zijn we gestart met de uitwerking van de drie vastgestelde programmalijnen.

Sociale Kwaliteit
In 2025 hebben we gewerkt aan een sociaal, vitaal en gezond Overijssel. Dit deden we volgens onze Sociale Agenda 2025-2026. We stimuleerden sport en positieve gezondheid, steunden vrijwilligers en maakten ruimte voor ontmoetingsplekken. Ook hielpen we inwoners die zelf plannen hebben om hun buurt gezonder, inclusiever of beweegvriendelijker te maken.

We openden drie subsidieregelingen. Veel inwoners en organisaties wisten deze regelingen te vinden. Er waren zelfs meer aanvragen dan we hadden verwacht. Daarom hebben we het subsidieplafond verhoogd. Daarnaast hebben we geïnvesteerd in verschillende evenementen, zoals de Overijsselse Sportontmoeting, het congres Positieve Gezondheid, het vrijwilligerscongres, de Overijsselse Vrijwilligersprijs en het Overijsselse Fondsenfestival. Ook voerden we samen met Gelderland de Welzijnsmonitor LHBTIQA+ uit.

Via het platform Samen voor elkaar kregen projecten buiten de gewone subsidieregelingen toch steun, bijvoorbeeld met Startgeld of via crowdfunding. Verder werkten we aan een inspiratieboek over Sociale Kwaliteit binnen de Omgevingsvisie en koppelden we wetenschappelijke kennis aan ons beleid via de Sociale Kwaliteit Academie.

Leefbaar Platteland
Vanuit Leefbaar Platteland hebben we met onze subsidieregelingen voor dorpsplannen en processtappen veel leefbaarheidsinitiatieven verder geholpen. We hebben in 2025 twee nieuwe subsidiemogelijkheden voor fysieke maatregelen daaraan toegevoegd, die veelvuldig zijn gebruikt. Daarnaast hebben we kennis- en netwerkbijeenkomsten gehouden (dorpsscholen) en hebben we vijf goed bezochte bijeenkomsten georganiseerd (in het kader van participatie) om te komen tot een Visie Leefbaar Platteland 2035.

Ondermijning
In 2025 is het programma ondermijning verder versterkt, in samenwerking met onder andere 25 Overijsselse gemeenten, het RIEC, de politie en Meld Misdaad Anoniem. Doel is gemeenten te ondersteunen bij de aanpak van ondermijning. Veiligheidscoaches waren actief in het buitengebied en met elf gemeenten zijn afspraken gemaakt over inzet van het Expertteam buitengebied. Daarnaast is gewerkt aan de vitaliteit van vakantieparken via toezicht, handhaving, beleidsverbetering en versterking van de informatiepositie.

Samen met gemeenten en onderwijsinstellingen is ook gestart met een provinciale menukaart met interventies en een netwerk om jongeren weerbaarder te maken tegen criminaliteit. En intern is structureel aandacht besteed aan ondermijning, onder meer via integriteitsworkshops. De Wet Bibob is consequent toegepast bij vastgoedtransacties, aanbestedingen, vergunningen en subsidies om criminele beïnvloeding te

Weerbaarheid
In Q4 2025 en Q1 2026 is de provinciale weerbaarheid in kaart gebracht op vier domeinen: samenwerking met mede overheden en partners, vitale voorzieningen, crisisorganisatie en kantoororganisatie. Deze analyse vormt de basis voor verdere versterking en prioritering van maatregelen.

Het Statenvoorstel is het besluitvormend stuk bij dit jaarverslag. Daarin staan de (financiële) voorstellen nader beschreven. Het Statenvoorstel vindt u onder de knop 'Bijlagen' rechtsboven in het scherm.