Balans

De balans is het overzicht van onze bezittingen, vreemd vermogen en eigen vermogen op een bepaald moment. De balans bestaat uit activa en passiva, welke met elkaar in evenwicht zijn. Activa zijn de bezittingen en passiva zijn de middelen waarmee de activa gefinancierd worden (eigen vermogen en vreemd vermogen).

De jaarrekening is opgemaakt met inachtneming van de voorschriften die het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten daarvoor geeft en de verordening ex artikel 217 Provinciewet, waarin door Provinciale Staten de uitgangspunten voor het financiële beleid, alsmede de regels voor het financiële beheer en voor de inrichting van de financiële organisatie zijn vastgesteld.

De activa worden gewaardeerd op de verkrijgings- of vervaardigingsprijs. De passiva worden gewaardeerd op de nominale waarde, tenzij bij het betreffende onderdeel anders is vermeld.

De in de jaarrekening gehanteerde grondslagen van waardering en resultaatbepaling zijn gebaseerd op de veronderstelling van continuïteit van de provincie Overijssel.  De continuïteit is gewaarborgd gegeven haar publiekrechtelijke rechtspersoonlijkheid. 

Het kader voor de reserves, voorzieningen en doeluitkeringen van de provincie Overijssel wordt gevormd door de Nota reserves, voorzieningen & doeluitkeringen provincie Overijssel 2021 (PS/2021/0127125, zie statenvoorstel). Dit kader bewerkstelligt een doelmatige en doeltreffende omgang met de betreffende onderdelen en zorgt ervoor dat de uitvoering van het provinciaal beleid adequaat wordt ondersteund. Ook zorgt een eenduidig kader voor inzicht in de vermogensopbouw en het weerstandsvermogen.

Grondslagen
De kosten verbonden aan het sluiten van geldleningen (inclusief de betaalde boeterente) en het saldo van agio en disagio worden geactiveerd en over maximaal de looptijd van de rentevaste periode volledig afgeschreven, te starten vanaf het moment van het in gebruik nemen van het gerelateerde financieel vast actief of de gerelateerde vaste schuld. 
Voor (dis)agio op financiële vaste activa betreft deze post het positieve saldo van agio (aankoopwaarde > nominale waarde) verminderd met disagio (nominale waarde > aankoopwaarde) en de afschrijvingen op zowel agio als disagio.
Voor (dis)agio op vaste schulden betreft deze post het positieve saldo van disagio (nominale waarde > verkoopwaarde) verminderd met agio (verkoopwaarde > nominale waarde) en de afschrijvingen op zowel agio als disagio.
Het (dis)agio wordt gedurende de looptijd van het actief of schuld lineair afgeschreven; bij tussentijdse verkoop wordt het op dat moment resterende (dis)agio als last genomen.

Grondslagen
De materiële vaste activa worden verdeeld in drie categorieën.

• Investeringen met een economisch nut.
• Investeringen met een economisch nut, waarvoor ter bestrijding van de kosten een heffing geheven kan worden (deze categorie is voor Overijssel niet van toepassing).
• Investeringen in de openbare ruimte met een maatschappelijk nut.

Alle investeringen worden geactiveerd. De materiële vaste activa zijn opgenomen tegen de verkrijgingsprijs verminderd met ontvangen subsidies en bijdragen die direct gerelateerd zijn aan het actief, de jaarlijkse afschrijvingslasten en afwaarderingen wegens duurzame waardeverminderingen. Duurzame waardeverminderingen van vaste activa worden onafhankelijk van het resultaat van het boekjaar in aanmerking genomen.
De afschrijvingen vinden lineair plaats. De afschrijvingstermijnen, die zijn gebaseerd op de financiële verordening, variëren conform de financiële verordening van vier jaar tot honderd jaar. Het afschrijven op investeringen start in het jaar ná ingebruikname van het actief.

Vanaf deze jaarrekening (2025) verantwoorden wij ook de gronden in het Anticiperend grondfonds (AGF) onder de materieel vaste activa. Voorheen werden deze gronden verantwoord onder de voorraden. De bestemming van deze gronden is nog niet bekend. Dat maakt verantwoording op de materieel vaste activa passender dan verantwoording onder de voorraden. De waarde van deze gronden bedroeg per 31 december 2024 € 41,0 miljoen. Per 31 december 2025 hebben de gronden in het AGF een waarde van € 44,1 miljoen. 

In 2025 hebben nieuwe investeringen plaatsgevonden voor een bedrag van € 34,3 miljoen en desinvesteringen voor een bedrag van € 5,3 miljoen. Daarnaast hebben wij voor deze investeringen bijdragen van andere overheden ontvangen voor een bedrag van € 0,6 miljoen. De afschrijvingen op de materiële vaste activa bedroegen in 2025 €  14,0 miljoen. 

Aan een overzichtelijke weergave van de  investeringskredieten hebben wij een speciale paragraaf Investeringen gewijd. Daarin zijn de investeringskredieten en het verloop daarvan toegelicht. U vindt deze onder de sectie 'Paragrafen' bovenaan de hoofdpagina van het jaarverslag.

Snelkoppeling naar paragraaf Investeringen

Grondslagen
De financiële vaste activa zijn gewaardeerd tegen de oorspronkelijke verkrijgingsprijs (de inkoopprijs en de bijkomende kosten), verminderd met de jaarlijkse aflossingen, afschrijvingslasten en afwaarderingen wegens duurzame waardeverminderingen. Duurzame waardeverminderingen van vaste activa worden onafhankelijk van het resultaat van het boekjaar in aanmerking genomen. Waar nodig is een voorziening voor verwachte oninbaarheid op de activa in mindering gebracht. Kapitaalverstrekkingen aan deelnemingen (aandelen en agio) zijn gewaardeerd tegen de verkrijgingsprijs van de aandelen of het bedrag waarvoor agio beschikbaar is gesteld. Als de marktwaarde van de deelneming daalt tot onder de verkrijgingsprijs, dan vindt afwaardering naar deze lagere marktwaarde plaats.
De uitzettingen zijn gewaardeerd op nominale waarde, daar waar van toepassing verminderd met een negatief saldo van agio, disagio en afschrijvingen op (dis-)agio. De wijze van waarderen van dit negatieve saldo wijkt niet af van hetgeen beschreven is onder immateriële vaste activa.

Toelichting
Een gedetailleerde onderverdeling staat in het bijlagenboek bij deze jaarrekening. Voor de financiële vaste activa geldt dat het overgrote deel is gefinancierd via de Algemene financieringsreserve. Voor sommige posten is een opbouwperiode afgesproken. Dit geldt met name voor Enexis (zowel aandelen als de verstrekte lening). Een aantal posten is aangemerkt als Treasury-instrument. Deze zijn niet gefinancierd via de Algemene Financieringsreserve. Dit zijn een deel van de leningen aan Energiefonds Overijssel (€ 80,0 miljoen), de lening aan de BNG Bank (€ 25,0 miljoen) en leningen aan decentrale overheden (€ 97,8 miljoen). Hierna treft u een toelichting aan op de mutaties in 2025.

Kapitaalverstrekkingen aan deelnemingen:
De vermeerdering van € 1,9 miljoen betreft een kapitaalstorting in IFO I.

In 2025 is CSV Amsterdam B.V. ontbonden en geliquideerd. De resterende middelen zijn uitgekeerd aan de aandeelhouders.  Provincie Overijssel heeft een bedrag ontvangen van 1,5 miljoen. Dit is toegelicht in de 1e Monitor 2025.   

Per saldo is er in 2025 in totaal € 0,1 miljoen vrijgevallen uit de fondsvoorzieningen en € 1,3 miljoen toegevoegd. De toevoeging heeft betrekking op de voorziening IFO I. De vrijval heeft voor € 0,1 miljoen betrekking op HMO en voor € 44.000 betrekking op EFO. 

De mutaties in de voorzieningen zijn gebaseerd op de (voorlopige) resultaten van de betreffende deelnemingen over 2025. Conform bestaande regelgeving stellen we voor de bedragen met betrekking tot HMO, EFO en IFO I te verrekenen met de Algemene financieringsreserve. 

Leningen aan:
Openbare lichamen
In 2025 is voor een bedrag van € 97,9 miljoen aan leningen verstrekt aan een 7-tal gemeenten.

Deelnemingen
De vermindering van € 1,4 miljoen heeft voor € 0,8 miljoen betrekking op reguliere aflossingen m.b.t. SPV Hengelo BV. € 0,6 miljoen heeft betrekking op een mutatie op de lening EFO. Conform de gemaakte afspraken heeft EFO in 2025 oninbare investeringen direct ten laste van onze lening van € 200 miljoen gebracht. Conform bestaande regelgeving stellen we voor dit bedrag te verrekenen met de Algemene financieringsreserve. 

Overige langlopende leningen
De vermindering van € 2,6 miljoen heeft betrekking op ontvangen aflossingen van SVn startersleningen (€ 0,6 miljoen), SVn duurzaamheidsleningen (€ 1,4 miljoen), SVn MKB duurzaamheidsleningen (€ 0,1 miljoen) en tenslotte  Collectieven Agrarisch Natuurbeheer (€ 0,4 miljoen).

Overige uitzettingen
In 2025 is er voor een bedrag van € 14,8 miljoen aan aflossingen op obligaties ontvangen. Daarnaast is conform de grondslagen op de nominale waarde van de obligaties eind 2025 (€ 28,4 miljoen) het saldo aan (dis)agio en afschrijvingen in mindering gebracht (2 miljoen). 

Grondslagen
Voor de gronden voor de infrastructuur geldt dat de gronden onder trace tegen nihil worden gewaardeerd. De overige gronden worden in overeenstemming met de geldende regelgeving gewaardeerd tegen aanschafprijs of lagere marktwaarde. De marktwaarde van de projectgronden (gronden binnen de begrenzing van het natuurnetwerk) en ruilgronden baseren wij op de waarden die worden genoemd in de derde kwartaalrapportage van de Grondprijsmonitor van het Kadaster. Rest- en ruilgronden worden gerubriceerd onder gereed product. Projectgronden nemen we met ingang van deze jaarrekening (2025) op onder onderhanden werk. Op deze gronden is een transformatie van toepassing is.  Voorheen namen we de projectgronden op onder gereed product. De waarde van de projectgronden was per 31 december 2024 € 24,3 miljoen. Per 31 december 2025 hebben we voor € 19,1 miljoen aan projectgronden in ons bezit.
Gronden waarvan de bestemming nog niet is bepaald worden opgenomen onder de materiële vaste activa. Dat betekent dat wij vanaf deze jaarrekening de gronden uit het Anticiperend grondfonds verantwoorden onder de materieel vaste activa. De waarde van deze gronden bedroeg per 31 december 2024 € 41,0 miljoen. Per 31 december 2025 hebben de gronden in het AGF een waarde van € 44,1 miljoen. 

Naast deze toelichting op de balanspost Voorraden bevatten ook de Paragraaf grondbeleid en de daarbij opgenomen Meerjaren Investeringsprognose Grondbeleid informatie over gronden.

Toelichting

De voorraden grond die zijn opgenomen in bovenstaand verloopoverzichten zijn aangekocht en verkregen voor een specifiek doel. Uitzondering daarop zijn de gronden die zijn aangeschaft in het kader van het anticiperend grondfonds. Deze worden met ingang van deze jaarrekening weergegeven onder “gronden en terreinen” in de materiële vaste activa.

De gronden uit de andere categorieën zijn projectgronden, ruilgronden en restgronden. In de Paragraaf grondbeleid is deze uitsplitsing gekwantificeerd weergegeven.

Projectgronden zijn nodig voor de realisatie van de provinciale doelen. Gronden die hierbij een transformatie ondergaan gelden als projectgronden. Deze gronden liggen onder andere binnen het tracé voor infrastructurele projecten of binnen de begrenzing van het Natuurnetwerk Nederland. Projectgronden worden gerubriceerd als onderhanden werk.

Ruilgronden zijn nodig om de aankoop (dan wel het beschikbaar krijgen) van projectgronden te kunnen compenseren. Ruilgronden worden ook wel compensatiegronden genoemd. Ruilgronden worden gerubriceerd als gereed product.  

Restgronden zijn gronden die niet meer nodig zijn voor het realiseren van het doel, meestal na afronding van een project. Er kan gezocht worden naar een alternatieve aanwending of de gronden worden verkocht. Restgronden worden gerubriceerd als gereed product.

Voorraad grond ten behoeve infrastructuur
Deze gronden zijn aangekocht in het kader van het project N743-N744 Vloedbeltverbinding. Diverse infrastructurele projecten zijn in 2025 administratief afgesloten, zoals de N340 Zwolle – Ommen, de N34 Opwaardering en de N331 VOC’s Hasselt.

Voorraad grond voor grond
De opbrengst van de verkoop van deze gronden is bedoeld voor dekking van de kosten van de realisatie van het Natuurnetwerk Nederland. De boekwaarde na aftrek van de voorziening is afgenomen met € 1,7 miljoen en bedraagt eind 2025 € 11,2 miljoen.

Natuurnetwerk
In 2025 is de omvang van deze grondvoorraad gedaald met € 13,8 miljoen. Oorzaak van de afname is dat projecten zoals “Landgoederen Oldenzaal” en “Uiterwaarden Zwarte water en Vecht” voor de grondverwerving in een afrondende fase zijn en de getransformeerde gronden dus kunnen worden verkocht. Voor de realisatie van het Natuurnetwerk Nederland en de uitvoering van de ontwikkelopgave worden gronden verworven. Na transformatie van de projectgronden tot natuur worden de gronden geleidelijk vervreemd. Ruilgronden zijn ingezet voor het verwerven van projectgronden of ter compensatie. De boekwaarde na aftrek van de voorziening is afgenomen van € 99,0 miljoen naar € 85,2 miljoen.

Revolving Fund
Dit fonds heeft als doel landbouwstructuurversterking en kent een lange historie. Het wordt ingezet om gewenste ontwikkelingen in het landelijk gebied te stimuleren, zoals kavelruil. Eind 2025 bedraagt de omvang van deze voorraad € 6,5 miljoen.

Overige gronden
Dit betreft met name gronden en opstallen die niet langer benodigd zijn voor de projecten waarvoor ze zijn aangekocht. Maar ook de aangekochte gronden en opstallen in het kader van Kanaal Almelo de Haandrik maken deel uit van deze voorraad.

Grondslagen
Kortlopende uitzettingen (waaronder vorderingen) worden gewaardeerd tegen nominale waarde. Waar nodig zijn deze verminderd met hiervoor voorzichtigheidshalve gevormde voorzieningen.

Toelichting
Vorderingen op openbare lichamen
De belangrijkste vorderingen ultimo 2025 betreffen het BTW-compensatiefonds (€ 32,0 miljoen) en de opcenten motorrijtuigenbelasting (€ 10,8 miljoen). 

Rekening-courantverhouding met het Rijk
Op grond van wet- en regelgeving dienen overtollige middelen aangehouden te worden in ’s Rijks schatkist en afzonderlijk te worden verantwoord. De verantwoording over het drempelbedrag, zoals bepaald in artikel 7 van de Regeling schatkistbankieren decentrale overheden en artikel 52 van het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten, en het gebruik daarvan is te vinden onder liquide middelen.

Overige vorderingen
Voor een groot deel bestaat dit uit debiteuren niet openbare lichamen. Daarnaast zijn in deze post vorderingen van in totaal € 2,1 miljoen begrepen, waarvan de inbaarheid onzeker is. Deze vorderingen zijn geheel voorzien, waardoor de gepresenteerde boekwaarde nihil bedraagt.

Overige uitzettingen 
Dit bedrag betreft de  eind het jaar opgebouwde rente binnen de obligatieportefeuille.

Grondslagen
Deze activa worden tegen nominale waarde opgenomen.

Toelichting drempelbedrag schatkistbankieren
Het drempelbedrag is het maximumbedrag aan liquide middelen dat gemiddeld per kwartaal buiten de schatkist mag worden aangehouden, gebaseerd op de totale lasten uit de initiële Begroting. Het kwartaalgemiddelde wordt op dagbasis berekend, waarbij per saldo tekorten (roodstanden) als nihil worden meegeteld. In dit jaar is het drempelbedrag niet overschreden.

Grondslagen
Deze activa worden tegen nominale waarde opgenomen.

Toelichting
Voor de toelichting op de (nog te ontvangen voorschotbedragen op) doeluitkeringen verwijzen wij u naar het onderdeel Doeluitkeringen, waar deze gezamenlijk met de nog te besteden voorschotbedragen op doeluitkeringen toegelicht worden.

Nog te ontvangen en vooruitbetaalde bedragen
Alle bedragen worden verrekenbaar of inbaar geacht. De grootste posten betreffen rente schatkistbankieren (€ 5,5 miljoen), vooruitbetaalde voorschotten SKNL PAS subsidiebeschikkingen (€ 6,8 miljoen), van SVn te ontvangen rente en aflossingen inzake o.a. startersleningen en duurzaamheidsleningen (€ 2,4 miljoen).

De activiteiten van de Provincie zijn – kortweg – belast voor de vennootschapsbelasting (VpB) indien en voor zover er sprake is van deelname aan het economisch verkeer met het doel om daaruit een structureel voordeel te behalen.

Jaarlijks monitoren wij onze activiteiten op onderworpenheid aan de VpB. Tot op heden is de conclusie dat de Provincie geen belastingplichtige activiteiten verricht. Hierdoor is er geen sprake van fiscaal belaste winst waarover belasting moet worden afgedragen. Mocht belastingheffing in de toekomst aan de orde komen, dan heeft de Provincie Overijssel nog verliescompensatierechten van afgerond € 599.000 uit haar voormalige deelname aan de Zuiderzeehaven C.V. Deze deelname werd in 2017 beëindigd.

Grondslagen
De vaste schulden zijn gewaardeerd tegen de nominale waarde (hoofdsom) verminderd met het totaal van de gedane aflossingen. De vaste schulden hebben een rentetypische looptijd van één jaar of langer.

Toelichting
Voor de financiering van de door ons aan Arriva verstrekte lening voor de herbouw van het 15e treinstel op de concessie Zwolle - Emmen heeft de provincie Drenthe ons een renteloze lening verstrekt naar rato van haar aandeel in deze concessie.  In 2025 zijn hier geen mutaties op geweest.

Toelichting
De overige schulden ultimo 2025 bestaan geheel uit openstaande posten van crediteuren.

Lastneming subsidies 
Sinds 2021 wordt op grond van een notitie van de commissie BBV de lastneming van subsidies verantwoord in het jaar waarin de subsidieontvanger start met de uitvoering van de activiteiten op basis van de startdatum van de projectperiode in de subsidieverleningsbeschikking, tenzij:

• De verstrekte subsidie een boekjaar/exploitatiesubsidie betreft: uit de subsidiebeschikking blijkt onomstotelijk dat de activiteiten waarvoor de subsidie wordt verleend in één of meerdere volgende jaren zal plaatsvinden.
• De verstrekte subsidie een projectsubsidie betreft, het individuele subsidiebedrag het grensbedrag overschrijdt en die boekjaar overschrijdend is. Het grensbedrag is vastgesteld in onze financiële verordening vastgesteld op € 1,5 miljoen.
  In de laatste twee gevallen wordt de lastneming toegerekend aan jaren waarop de subsidie betrekking heeft, respectievelijk de realisatie plaatsvindt.

Voor de volledigheid merken wij op dat de lastneming met betrekking tot subsidieaanvragen die vóór 31 december zijn ingediend, maar pas in het volgende boekjaar worden beschikt, in beginsel niet op het jaar van indiening wordt verwerkt, ook al ligt de startdatum in dat jaar. Het uitgangspunt hierachter is primair dat er feitelijk in het nieuwe jaar wordt beschikt. Secundair, dat de realisatie overwegend in of na het jaar van beschikken zal plaatsvinden.