2.3.1 Stimuleren van energiebesparende maatregelen en de opwekking van hernieuwbare energie
- Tijs de Bree
- Wij ondersteunen de verdere ontwikkeling van duurzame energiebronnen, zoals zonne-energie op bedrijfsdaken, geothermie en mestvergisting. Wij concretiseren wat Small Modular Reactors (SMRs) en andere nieuwe duurzame energiebronnen na 2030 voor Overijssel kunnen gaan betekenen.
- Wij voeren het vastgesteld windbeleid uit en nemen de regie op de realisatie van de windopgave - door uitvoering te geven aan de programmeringsafspraken.
- Wij leveren de energievisie en provinciaal Meerjarenprogramma Infrastructuur Energie en Klimaat (pMiek) op. De energievisie schetst een beeld van het Overijsselse energiesysteem in 2050 en is richtinggevend is voor het pMiek. Het pMiek bevat de prioritaire energie-infraprojecten voor de middellang termijn en is de basis voor de investeringsprogramma’s van de netbeheerders.
- Samen met medeoverheden en netbeheerders werken we aan het sneller bouwen van uitbreidingen van het energienetwerk en het beter benutten van het bestaande en nieuwe energienetwerk (bijvoorbeeld door het helpen realiseren van smart energy hubs). Wij zetten in op aansluiting op het landelijke transportnetwerk voor waterstof. Wij werken aan voldoende publieke realisatiekracht voor warmtenetten.
- Wij ondersteunen bedrijven op diverse manieren bij het verduurzamen: grote industrie met uitvoering van hun transitieplannen, we jagen een collectieve aanpak op bedrijventerreinen aan en kleine MKB'ers ondersteunen we bij het concreet starten van de verduurzaming van hun pand.
- We ondersteunen gemeenten met kennis en kunde via het Expertiseteam Gebouwde Omgeving. We stimuleren natuurvriendelijk isoleren. We stimuleren de industrialisatie en opschaling van verduurzaming van woningen.
- De provincie streeft naar 50% lokaal eigendom. Daarom helpen we energiecoöperaties om te professionaliseren en projecten te realiseren, bijvoorbeeld met coaches en kennissessies.
- Wij organiseren maandelijks twee werkplaatsen en in het voorjaar een Overijsselse Energie Innovatie conferentie.
- Door de stikstofproblematiek en de koerswijziging in het rijksbeleid voor het landelijk gebied is de ontwikkeling van mestvergisters stilgevallen. De subsidieregeling voor mestvergisters op boerderijschaal is opgeschort, zolang mestvergisters geen vergunning kunnen krijgen. De concretisering van wat Small Modular Reactors voor het Overijsselse energiesysteem kunnen betekenen is vertraagd, doordat resultaten uit het landelijke SMR-programma later beschikbaar kwamen dan voorzien. De ruimtelijke verkenning voor SMR’s is inmiddels gestart.
-
In 2025 stonden vier gebieden open voor het indienen van aanvragen voor projectbesluiten voor windturbineparken, wat heeft geleid tot 1060 MW aan geselecteerde projecten. Eén gebied staat nog open tot 1 april 2026. De resterende windopgave is nog niet bekend. We hebben de anterieure overeenkomst en de samenwerkingsovereenkomst met de aanvragers voorbereid.
-
De energievisie en het pMIEK, die in samenwerking met gemeenten en netbeheerders zijn opgesteld, zijn in 2025 vastgesteld door respectievelijk GS en PS. In 2025 zijn we gezamenlijk gestart aan een uitvoeringsagenda bij de energievisie en de energie-ambities van beide energieregio’s. Het pMIEK is door netbeheerders gebruikt bij het opstellen van hun concept-investeringsplannen.
- Er is ingezet op scherpere en beter werkbare afspraken om doorlooptijden te verkorten en de samenwerking met netbeheerders bij netuitbreidingen te verbeteren. Desondanks zijn veel uitbreidingsprojecten vertraagd door onder meer stikstofproblematiek, grondverwerving en tekorten aan personeel en materieel. We zijn ook actief geweest op het spoor ‘beter benutten’. Het Living Lab voor energiehubs uitgevoerd door OostNL is hier een mooi voorbeeld van. In 2025 is de opdracht aan OostNL uitgebreid met het verdiepen, verbreden en vernieuwen van de kennis en ervaring over energiehubs door meer energiehubs te realiseren. We hebben hard gewerkt aan het optuigen van de publieke realisatiekracht voor warmtenetten. Een belangrijk onderdeel hiervan was de voorbereiding van de oprichting van een gezamenlijk warmtebedrijf met de provincie Drenthe. In mei 2025 is hiervoor een intentieovereenkomst ondertekend, waarna wij met onze partners hebben toegewerkt naar een samenwerkingsovereenkomst.
- De collectieve aanpak voor verduurzaming van bedrijventerreinen was succesvol: meer dan 130 van de circa 350 bedrijventerreinen zijn bereikt. Hiervoor hebben we in 2025 een landelijke prijs ontvangen. Daarnaast is een gebiedsgerichte aanpak gestart voor de verduurzaming van energie-intensieve industrie in zes clusters. Het ontzorgingsprogramma MKB heeft 91 bedrijven ondersteund bij het verduurzamen van processen en vastgoed. Daarnaast hebben we in samenwerking met de gemeente Deventer en KHN een project opgezet waarmee we 25 horecaondernemers hebben ondersteund.
- We hebben gemeenten ondersteund met kennis en kunde via het Expertiseteam Gebouwde Omgeving. Op het thema natuurvriendelijk isoleren is nauw samengewerkt met gemeenten die soortenmanagementplannen ontwikkelen; vrijwel alle gemeenten zijn hierop actief.
- Energiecoöperaties zijn ondersteund via het LEI-loket, LEI-coaches, een verbrede provinciale startsubsidie en ontwikkelfinanciering vanuit Energiefonds Overijssel. Het jaarlijkse Kennisfestival kende een hoge opkomst. In 2025 is extra ingezet op lokaal eigendom bij windprojecten via maatwerkondersteuning door windexperts.
- In 2025 zijn maandelijks twee werkplaatsen georganiseerd en is op 6 maart de Overijsselse Energie Innovatieconferentie gehouden.
Van de begrote lasten van € 13,8 miljoen is € 4,4 miljoen niet besteed. De gerealiseerde baten zijn € 0,2 miljoen hoger dan begroot, waardoor deze prestatie een voordelig saldo van € 4,6 miljoen kent. Dit kan worden onderverdeeld in Algemene Middelen (€3,2 miljoen waarvan €1,3 miljoen niet besteed), incidentele programmamiddelen (zoals UKVO-middelen van €5,1 miljoen waarvan €3,4 miljoen niet is besteed) en specifieke uitkeringen ( €5,4 miljoen begroot, € 5,5 miljoen besteed).
Het voordelige saldo heeft de volgende oorzaken:
1) Subsidieregelingen met een doorlopend plafond in 2025;
2) De afronding van de Smart Energyhubs;
3) de verstrekte subsidies voor de warmtenetten en
4) De Regionale Energiestrategieën. Hieronder worden de posten toegelicht.
ad 1) Subsidies met een doorlopend plafond
Van de volgende regelingen is de omvang van de aanvragen onder het subsidieplafond gebleven in 2025, voor een bedrag van in totaal €1,6 miljoen aan UKVO-middelen; €75.000 aan SPUK-middelen en €215.000 aan motiegeld . Bij de 2e monitor 2025 hebben wij al een verwachte onderbesteding aangekondigd.
- UBS 3.3 Energiebesparende maatregelen: € 266.000 (UKVO)
- UBS 3.6 Lokale Energie-initiatieven: € 24.000 (UKVO)
- UBS 3.11 Kleine Mestvergisters: €431.000 (UKVO)
- UBS 3.13 Zonne-energielevering parkeerterreinen: € 400.000 (UKVO)
- UBS 3.14 Duurzaam bedrijventerreinen: € 396.000 (UKVO)
- UBS 3.16 Stimuleren Energie-innovatie: € 36.000 (UKVO)
- UBS 3.21 Train de trainer: € 75.000 SPUK J118 bedrijfsmatig vastgoed (SPUK)
- UBS 3.20 Motie lusten en lasten met een saldo van €215.000 (algemene middelen)
De KVO-budgetten en de SPUK-middelen worden volgend jaar opnieuw ingezet voor het gelijkwaardige doel. Voor de Motie lusten en lasten was € 0,9 miljoen beschikbaar. Niet alle gemeenten hebben meegedaan. De motie is uitgevoerd. De niet bestede middelen van € 215.000 vallen vrij.
GS-begrotingswijziging:
Op basis van de spelregels van de Reserve uitvoering Kwaliteit van Overijssel hebben wij besloten om van het resterende UKVO-bedrag van deze prestatie €2,6 miljoen (inclusief bovengenoemde subsidies van € 1,6 miljoen) te onttrekken aan de Reserve uitvoering Kwaliteit van Overijssel en toe te voegen aan prestatie 2.3.1 van de begroting 2026.
Wij hebben besloten om de jaarschijf 2026 van de begroting 2026, prestatie 2.3.1 zowel de baten als de lasten te verhogen met een bedrag van €75.000 ten laste van de SPUK J118 bedrijfsmatig vastgoed ten behoeve van de regeling train de trainer.
Ad 2 Afronding Smart Energy Hubs en vrijval middelen
Voor het programma Smart Energy Hubs was een bedrag van 2 keer €500.000 aan UKVO-middelen uit de vorige coalitie-periode toegevoegd aan de jaarschijf 2024 en 2025. Er is alternatieve dekking gevonden in een Specifieke Uitkering, waardoor deze budgetten niet geheel besteed zijn. De looptijd van de besteding van deze uKVO-middelen eindigt in 2025 en de niet bestede middelen kunnen vrijvallen.
PS-begrotingswijziging (onder Overhead, financiering en algemene dekkingsmiddelen):
Onder "Overhead, financiering en algemene dekkingsmiddelen stellen wij u voor om de vrijval ter omvang van een bedrag van € 767.000 te verwerken door deze te onttrekken aan de Reserve uitvoering Kwaliteit van Overijssel en toe te voegen aan de Algemene reserve.
Ad 3 Bijstelling ramingen reserve verstrekte subsidies
Voor de verstrekte subsidies is in de jaarschijf 2026 een bedrag van €1,3 miljoen te hoog geraamd voor de lastneming van in het verleden verstrekte subsidies. De afwikkeling van de subsidieverlening kan deels niet plaatsvinden in verband met de ontvangen verzoeken tot wijzigingen tot en met 2028. Het saldo van blijft noodzakelijk voor de afwikkeling van de subsidies.
PS-begrotingswijziging:
Wij stellen u voor om de begrote lasten voor prestatie 2.3.1 en de bijbehorende mutatie van de Reserve verstrekte subsidies als volgt aan te passen: verlagen met € 1,3 miljoen in 2026 en met €0,5 miljoen in 2027. En verhogen in 2028 met €1,8 miljoen.
Ad 4 Resultaatbestemming Regionale Energiestrategie
Binnen de RES-Overijssel 2025 resteren er middelen. We hebben deze financiële middelen echter hard nodig voor uitvoerig van de opgaven in 2026 omdat en bestuurlijke afspraken zijn gemaakt over de besteding van deze middelen in 2026. Besteding van deze middelen vindt onder andere plaats middels regionale samenwerking binnen de Stichting Groene en Blauwe Diensten Overijssel.
Wij stellen u voor om een bedrag van € 925.000 (West Overijssel €462.333 en Twente €462.333) middels resultaatbestemming toe te voegen aan de jaarschijf 2026 van prestatie 2.3.1 van de begroting 2026.
Resultaatbestemming Decembercirculaire Small Modular Reactor
De provincies werken samen met het ministerie van Klimaat en Groene Groei (KGG) aan het SMR-programma. Het SMR-programma is er op gericht om stakeholders, specifiek provincies, in een geïnformeerde positie te brengen over SMR’s en ze voor te bereiden op de komst van SMR’s. Het kan daarbij bijvoorbeeld gaan om onderzoeken naar de regionale (technische) potentie van SMR’s, de inpassing in het regionale energiesysteem, maatschappelijk draagvlak en informatievoorziening en verkennend onderzoek voor locatiekeuzes. Ten behoeve van het adresseren van regionale vraagstukken wordt vanuit het SMR-programma voor elke provincie €68.625 beschikbaar gesteld.
Wij stellen u voor middels resultaatbestemming een bedrag van €68.625 toe te voegen aan de jaarschijf 2026 van prestatie 2.3.1. Deze wijziging wordt verwerkt bij het onderdeel Overhead, financiering en algemene dekkingsmiddelen.
PS-begrotingswijziging Stimuleringslening verduurzaming maatschappelijk vastgoed SVN
Halverwege 2023 is de regeling ‘3.9 Stimuleringslening verduurzaming maatschappelijk vastgoed’ ingesteld. De regeling kende een plafond van € 2,0 miljoen. Ter dekking van het risico op de leningen in € 1,0 miljoen opgenomen in de Algemene Financieringsreserve.
Per 1 december 2025 is de verstrekte rekeningcourant-faciliteit met de SVN (Beëindiging verduurzaming Maatschappelijk vastgoed) contractueel beëindigd. Er zijn leningen verstrekt voor een bedrag van € 255.000. Uit de Algemene financieringsreserve kan nu € 0,9 miljoen vrijvallen.
Conform uw besluit bij de Perspectiefnota 2023 wordt voorzien in afdekking van de deelneming Enexis door vrijvallende middelen binnen de AFR als gevolg van een daling van het uitstaande saldo aan SVn-leningen. Wij stellen u voor om vanuit de Algemene financieringsreserve € 872.500 toe te voegen aan de Algemene financieringsreserve Enexis. Deze wijziging wordt verwerkt bij het onderdeel Overhead, financiering en algemene dekkingsmiddelen.
Prestatie Wind zelfstandige prestatie vanaf 2026
U heeft bij de Perspectiefnota 2026 €3 miljoen beschikbaar gesteld binnen de UKVO ter voorfinanciering van kosten van windparken. Omdat u vanaf 2026 een zelfstandige prestatie Wind in de begroting heeft toegevoegd stellen wij u voor bij de Overhead, Financiering en Algemene dekkingsmiddelen om de bijbehorende middelen ook te koppelen aan deze prestatie. Dit is een beleidsvrije, neutrale beslissing.
- GS Begrotingswijziging
- PS Begrotingswijziging
- Resultaatbestemming