5.3.4 Europese programma's

1. Wij voeren het programmamanagement uit voor het Overijsselse deel van de Europese Programma’s EFRO, Interreg en ELFPO/GLB-NSP 2014-2020 (afronding) en 2021-2027. Wij zien toe op tijdige realisatie van projecten en tijdige besteding van de Europese middelen via onze provincie. Via projecten wordt een bijdrage geleverd aan de ambities van Overijssel.
2. Wij bevorderen dat Overijssel, en in het bijzonder het MKB, de Europese (thematische) fondsen benut. Dit bereiken wij door te informeren, te stimuleren, te faciliteren en (mede) te ontwikkelen. Dit doen we onder meer via samenwerkingsverband Think East Netherlands, hét innovatieprofiel van Oost-Nederland, het participeren in Europese netwerken als Vanguard, directe contacten met (MKB) bedrijven en andere partners in de regio en het organiseren van leergangen Europa voor collega’s, medeoverheden en kennisinstellingen.
3. We volgen de ontwikkelingen en publicaties m.b.t. de nieuwe Europese begroting- en programmaperiode 2028 -2034 op de voet. We informeren en adviseren de organisatie hierover waar relevant en borgen, in samenwerking met Public affairs (prestatie 7.3.1 Doelen bereiken met partners), zo goed mogelijk de belangen van Overijssel binnen de toekomstige Europese fondsen en programma's.
4. We informeren, enthousiasmeren en faciliteren de interne organisatie om meer gebruik te maken van de mogelijkheden van beschikbare EU-fondsen. We sluiten hierbij aan op de vastgestelde Europa agenda en prioriteiten. Wij realiseren dit onder meer door EU-advies- en begeleidingstrajecten voor beleidsprogramma’s op het gebied van lobby, (waarbij wij onder andere gebruik maken van het Huis  van de Nederlandse Provincies), fondsen en netwerken (het instrumentarium uit de Europa agenda) en het organiseren van de leergangen Europa. Cofinanciering vanuit Europese fondsen draagt bij aan de zogenaamde ‘multiplier’ van de provinciale investering: elke geïnvesteerde euro levert flink meer op voor Overijssel.

Actie 1: Programmamanagement Europese Programma’s 2014–2020 en 2021–2027

Interreg-programma’s

Periode 2014–2020

Overijssel deed mee aan vier Interreg-programma’s. Er zijn veel projecten uitgevoerd, zoals:
- Interreg A Nederland-Duitsland: 182 projecten, € 222 miljoen subsidie.
- Interreg NWE (North West Europe): 102 projecten, € 370 miljoen subsidie.
- Interreg NS (North Sea): 73 projecten, € 177 miljoen subsidie.
- Interreg Europe: projecten zoals Aerial Uptake en Inside Out.
Deze programma’s worden nu afgerond.

Periode 2021–2027

Het Interreg VI-A programma Nederland – Duitsland richt zich op innovatie, duurzaamheid en sociale samenhang in de grensregio. Er is € 240 miljoen EU-budget beschikbaar, met een totale investering van ongeveer € 500 miljoen. Tot nu toe zijn 120 projecten goedgekeurd.

Overijssel doet ook mee aan Interreg Europe en Interreg B-programma’s:
- NWE: hiervoor is € 310 miljoen EU-subsidie beschikbaar voor heel Noord West Europa, tot nu toe zijn 92 projecten goedgekeurd en gestart.
- NS: hiervoor is € 171 miljoen EU-subsidie beschikbaar voor het hele Noordzee gebied, tot nu toe zijn 65 projecten goedgekeurd en gestart.
Deze programma’s stimuleren samenwerking tussen landen en richten zich op een groene en slimme toekomst. Voor beide programma’s geldt dat bijna het budget voor de hele programmaperiode al aan projecten is toegekend en er dus weinig ruimte is voor nieuwe projecten. Overijssel stelt cofinanciering beschikbaar voor partners vanuit Overijssel die deelnemen aan Interreg B projecten.

EFRO Oost-Nederland

Periode 2014–2020

De programma’s EFRO 2014–2020 en REACT-EU zijn helemaal afgerond. Eén Overijssels project werkt nog niet goed. Het gaat om een waterstofinstallatie op de Hessenpoort in Zwolle. De Europese Commissie heeft als einddatum februari 2027. Als de installatie dan nog steeds niet werkt, moet een deel van de subsidie worden terugbetaald.

EFRO-periode 2021–2027

Het EFRO Oost programma helpt de regionale economie te versterken via innovatie in het mkb en energietransitie. Aan het begin was er € 82 miljoen EU subsidie beschikbaar, plus bijdragen van het Rijk en de provincies Gelderland en Overijssel. Het programma heeft een totale omvang van € 126 miljoen inclusief uitvoeringskosten.

Het budget voor Overijsselse projecten is inmiddels volledig toegezegd. Alleen een mogelijke VInnovate-openstelling waar mkb’ers en kennisinstellingen in verschillende Europese regio’s samenwerken gaat in 2026 open voor Overijssel. Het programma is voor 10% overgecommitteerd, dat wil zeggen dat er iets meer geld is toegezegd dan er eigenlijk is, omdat de ervaring is dat binnen projecten niet de volledig beschikte subsidie wordt benut.

Er lopen nu nog twee openstellingen (Innovatieprojecten en Test- en demonstratieprojecten). Deze zijn open tot en met 28 februari 2026, maar er is alleen nog budget voor Gelderse projecten. In 2025 waren er ook een succesvolle VInnovate- en STEP-openstelling (Energieprojecten). Daarnaast heeft Oost NL in 2025 vanuit EFRO een subsidie van € 15 miljoen ontvangen voor een financieringsinstrument voor mkb’ers in Oost-Nederland.

Plattelandsontwikkelingsprogramma (POP3/NSP/LEADER)

POP3 (2014–2022) is eind 2025 afgerond. Het programma heeft bijgedragen aan duurzame landbouw, leefbaarheid op het platteland, natuur en waterbeheer Het huidige programma, het GLB-NSP 2023–2027 (Gemeenschappelijk Landbouwbeleid – Nationaal Strategisch Plan)richt zich op kringlooplandbouw, biodiversiteit, klimaat en milieu. Er zijn ondertussen 21 (deel)openstellingen geweest en projecten gestart. De stikstofproblematiek heeft voor meerdere openstellingen tot vertraging geleid en ervoor zorgt  ervoor dat misschien niet alle projecten tot uitvoering kunnen komen.

Actie 2: Benutten van Europese (Thematische) fondsen

We willen de Europese fondsen nog beter gebruiken. Er zijn kansen voor Overijssel om projecten te starten die passen bij Europese en provinciale doelen.
We werken samen met partners via Think East Netherlands, en nemen deel aan Europese netwerken zoals het Vanguard Initiative. Ook organiseren we trainingen over Europa voor collega’s en partners.
Waar mogelijk doet de provincie zelf mee aan Europese projecten. Ook cofinancieren we deelname aan projecten van partijen in Overijssel of OostNL, wanneer dit voldoende bijdraagt aan onze beleidsdoelstellingen.

Actie 3: Volgen van ontwikkelingen voor de nieuwe Europese periode 2028–2034

We volgen de plannen voor de nieuwe Europese begroting en programma’s vanaf 2028. Zo weten we op tijd wat de gevolgen en kansen zijn voor Overijssel.

We investeren in netwerken en contacten, en zorgen dat we onze belangen goed kunnen overbrengen in Brussel en Den Haag. Samen met andere provincies bereiden we ons voor op de nieuwe periode.

De Europese Commissie presenteerde in juli 2025 haar voorstellen voor het MFK 2028–2034, met een verhoogd budget van € 2 biljoen. Een belangrijk nieuw element is het Europees Fonds voor Concurrentievermogen, waaronder ook Horizon en LIFE gaan vallen. Daarnaast wordt bijna de helft van het budget samengebracht in één Nationaal en Regionaal Partnerschapsplan (NRPP), waarmee het Rijk eindverantwoordelijk wordt richting Brussel. In dit NRPP komen de fondsen samen die in de huidige periode regionaal beheerd worden zoals GLB en EFRO. Provincies blijven betrokken via regionale hoofdstukken, maar het directe contact met de Europese Commissie vervalt deels. Overijssel is samen met andere provincies en medeoverheden partners proactief om invloed uit te oefenen op de voorstellen. Hiermee willen we ervoor zorgdragen dat Europese middelen in de toekomst wederom ingezet kunnen worden voor de provinciale opgaven.

Actie 4: Interne organisatie informeren en ondersteunen

Het Expertisecentrum Europa helpt de interne organisatie om beter gebruik te maken van Europese fondsen. Per thema wordt gekeken welke Europese mogelijkheden passen bij onze doelen (bijvoorbeeld een lobbyboodschap, EU-aanvraag of deelname EU-netwerk).  Voorbeelden van thema’s zijn: Semicon/chiptech, landbouwbeleid, defensie, en mkb/familiebedrijven.

We bieden begeleiding bij het opzetten van projecten, aanvragen van subsidie en deelname aan netwerken. Ook organiseren we trainingen over Europa. We helpen de interne organisatie bij de verantwoording van de Europese projecten waar we als provincie zelf aan meedoen.

Noot: deze tekst is vereenvoudigd en ingekort met behulp van AI.

Het totaal van de begrote lasten op dit Europese Programma is €14,2 miljoen. Per saldo resteert hier een bedrag van €2,3 miljoen. Dit bedrag bestaat uit een tussentijdse meevaller op het programma 2014 t/m 2020 €2,4 miljoen en een overbesteding op het programma 2021 t/m 2027 van €138.000.

Programma 2014 t/m 2020

De afrekening op dit 7-jarige programma moet nog plaatsvinden door de (Europese) Autoriteiten. Verstrekte subsidies bevinden zich in de fase van afrekening en worden in sommige gevallen lager vastgesteld; en daarnaast pakt de EU-subsidie op de uitvoeringskosten anders uit dan voorzien aan het begin van deze periode; dat is een meevaller. Het tussentijdse beeld geeft een voorlopige teruggave aan, waardoor er een onderbesteding ontstaat van €2,4 miljoen. De definitieve afrekening wordt in 2027 verwacht (jaarrekening 2028 voor de provincie).

Programma 2021-2027

De uitvoering van dit programma is voorspoedig verlopen. Met name het programma GLB NSP heeft veel openstellingen kunnen doen en veel projecten kunnen beschikken, ondanks een een moratorium voor subsidieverlening in verband met de stikstof van een aantal maanden.  

• PS25-001295  Overijssel en Europa 2025
• PS25-000521 Duiding Europese ontwikkelingen
• 2021/1103304  Statenvoorstel Provinciale cofinanciering Europese programma's 2021-2027
• 2021/1101554 Statenvoorstel Integrale Public Affairs Agenda en Europa/Duitsland Agenda 

• Geen