Grondbeleid

Grondbeleid

Dit is hoe wij denken

Grondbeleid is een middel voor het realiseren van provinciale doelen. In het grondbeleid wordt aangegeven welke grondinstrumenten beschikbaar zijn en hoe die worden toegepast. Ook geeft het grondbeleid randvoorwaarden en spelregels voor de inzet van de grondinstrumenten.

Succesvolle toepassing van het grondbeleid vergt aansluiting bij ons ruimtelijk beleid en actief signaleren van ontwikkelingen en kansen. Op projectniveau wordt het grondbeleid beschreven in grondstrategieën en verwervingsplannen.

Met de toepassing van het grondbeleid verkrijgen wij gebruiksrechten van gronden en opstallen om realisatie van provinciale doelen mogelijk te maken. Het verkrijgen van eigendom is niet altijd nodig. Voorbeelden van andere instrumenten die wij inzetten zijn:

  • de bedrijfsverplaatsingsregeling;
  • particuliere zelfrealisatie als onderdeel van de strategie "interventieladder" voor het verkrijgen van grondgebruik in de circa twintig Natura Netwerk Nederland/ Natura2000 gebieden;
  •  (tijdelijk) beheren en ontwikkelen van opstallen;
  • incidenteel langjarig laten beheren van ingerichte natuurgronden.

Als wel gekozen wordt om het eigendom te verkrijgen, spreken we over project, ruil- en restgronden.

  • Projectgronden zijn nodig voor de realisatie van het provinciale doel en waarderen we na verkrijging tegen de waarde van de nieuwe functie (bijvoorbeeld tegen natuurwaarde, of tegen € 0 als de grond is aangekocht voor infrastructuur).
  • Ruilgronden verwerven wij om de aankoop van projectgronden te kunnen compenseren.
  • Zijn de gronden niet meer nodig dan worden het restgronden en zoeken we een alternatieve aanwending of de gronden worden verkocht. De ruil- en restgronden waarderen we tegen de waarde van de huidige bestemming (in de meeste gevallen agrarische marktwaarde).

Aan het bezit van gronden zijn risico’s verbonden. Gronden en daarop aanwezige opstallen kunnen in waarde dalen. Ook is het mogelijk dat gronden langer in bezit moeten worden gehouden dan gedacht, waardoor de beheerkosten hoger uitvallen dan verwacht.

Voor de dekking van deze risico’s houden wij de Algemene reserve grond (ARG) aan. Behalve als risicobuffer gebruiken we deze reserve ook voor de afwikkeling van positieve en negatieve transactieresultaten op de verkoop van gronden. Bovendien worden de kosten en opbrengsten van het tijdelijk beheer van gronden en opstallen verrekend met de ARG.

Dit is wat wij doen

Periodiek wordt de Nota Grondbeleid geactualiseerd en vastgesteld door Provinciale Staten. Dat is voor het laatst in 2019 gebeurd. De geactualiseerde nota grondbeleid (PS/2018/984) sluit beter aan bij de praktijk en versterkt de realisatiekracht van ruimtelijke programma's en projecten met een grondopgave.

In de nota grondbeleid staat dat voor een ruimtelijke opgave met grondbehoefte een grondstrategie en een verwervingsplan worden opgesteld. Hiermee reguleren wij de toepassing van het grondbeleid in een project. In grote lijnen wordt de toepassing van de grondinstrumenten in onderstaand figuur aangegeven.

Project / Programma

zelfrealisatie

verwerving en schadeloosstelling

vervreemding

kavelruil

Revolving Fund

 

x

x

x

Ontwikkelopgave Natura 2000

x

x

x

 

N340

 

x

x

 

N34, N331 en N343 en N348

 

x

x

x

Grond voor Grond

 

 

x

x

Overtollig bezit

 

 

x

 

 

Jaarlijks stellen wij de Meerjaren Investeringsprognose Grond (MIG) op. Hierin geven wij de financiële effecten van de grondinstrumenten weer, gaan we in op de omvang van de grondvoorraad en de daarmee samenhangende risico’s. Ook geeft de MIG inzicht in de gewenste en werkelijke hoogte van de Algemene reserve grond. De MIG vormt een bijlage bij de jaarrekening.

Verloopoverzicht grondbezit

Het verloop van het grondbezit in 2021 ziet er als volgt uit. In 2021 verwerven wij voor € 40 miljoen aan projectgronden voor het Natuurnetwerk Nederland. Voor hetzelfde project willen wij voor circa € 23 miljoen aan ruilgronden verwerven. De aan te kopen projectgronden worden afgewaardeerd naar natuurwaarde: 15% van de aankoopsom.

Voor € 34 miljoen willen wij gronden vervreemden. Voor een groot deel betreft dit gronden in het kader van Natuurnetwerk Nederland. De vervreemding vindt plaats door verkoop of ruiling. Ruiling zetten wij in om gronden binnen het Natuurnetwerk te verkrijgen.

Naast de verwerving en vervreemding van gronden, worden de gronden die tijdelijk in bezit van de provincie zijn zo goed mogelijk beheerd. Dit beheer brengt kosten en opbrengsten met zich mee. Deze zijn verantwoord op prestatie 1.1.4 Grondbeleidsinstrumentarium. Het saldo van de begrote kosten en opbrengsten wordt verrekend met de Algemene reserve grondzaken.

Project Grondvoorraad per 1-1-2021 Vermeerderingen in 2021 Verminderingen in 2021 Grondvoorraad per 31-12-2021
ha € (x € 1.000) ha € (x € 1.000) ha € (x € 1.000) ha € (x € 1.000)
Aanschafwaarde gronden in bezit
(Ruil)gronden IJsseldelta-Zuid 3 161 - -50 3 110
(Ruil)gronden N340 / N377 / N48 23 958 -10 -500 13 458
(Ruil)gronden N34 10 409 -10 -409 - -
(Ruil)gronden NNN 1.703 113.863 953 63.756 -503 -33.666 2.153 143.953
(Ruil)gronden Revolving fund kavelruil 181 11.693 181 11.693
(Ruil)gronden N348 19 786 19 786
(Ruil)gronden Ruimte voor de Vecht 74 426 74 426
(Ruil)gronden N331 (VOC's Hasselt) 0 15 0 15
Voorraad grond Overtollig Bezit 166 22.843 -1 -50 165 22.793
Voorraad gebouwen Olasfa - - - - - -
Structureel eigendom (incl. afgewaardeerd eigendom) 2.298 24.860 2.298 24.860
Totale aanschafwaarde in bezit zijnde gronden 176.014 63.756 -34.675 205.095
Afwaardering gronden
Afwaardering ILG Gronden binnen NNN 15.172 15.172
Afwaardering natuurgronden ontwikkelopgaaf NNN 45.609 34.049 79.658
Voorziening Waarderisico ILG opstallen en gronden 3.558 3.558
Waardevoorziening Grondvoorraad 6.984 6.984
Waardevoorziening Opstallen 3.440 3.440
Voorziening Revolving Fund Grondvoorraad 560 560
Voorziening grondbezit 141 141
Totale afwaardering in bezit zijnde gronden 75.465 34.049 - 109.514
Boekwaarde grondvoorraad 100.549 29.707 -34.675 95.581