Weerstandsvermogen

Weerstandsvermogen

Dit is hoe wij denken

We voeren als provincie zelfstandig of met partners grote projecten van maatschappelijk belang uit. Dit brengt risico's met zich mee, deze gaan we niet uit de weg. Het tijdig signaleren en beheersen van risico’s is essentieel. Risicomanagement heeft een belangrijke plaats binnen onze beleidsuitvoering.

Provinciale Staten stellen het risicomanagementbeleid periodiek (eens per 4 jaar) vast. Dit is eind 2017 voor het laatst gebeurd. We zorgen voor voldoende reserves om de voorziene en onvoorziene risico's met financieel gevolg op te vangen. Daarbij houden wij voor de ratio van het weerstandsvermogen een minimaal niveau aan van 1,4. Deze ratio betreft de verhouding tussen de beschikbare en de benodigde weerstandscapaciteit. Het minimum vastgestelde niveau van 1,4 staat voor ‘ruim voldoende’ weerstandsvermogen. Wanneer de ratio onder deze norm komt, is aanvullen van de reservepositie vereist.


Dit is wat wij doen

Wij stellen periodiek het beschikbare en benodigde weerstandsvermogen vast. Onderstaand gaan wij in op deze items.

Benodigde weerstandscapaciteit

De benodigde weerstandscapaciteit wordt bepaald aan de hand van de risico's die wij hebben geïnventariseerd. Bij de berekening van het benodigde niveau van het weerstandscapaciteit streven we naar een zo volledig mogelijk risicoprofiel. Niet alle risico’s zijn te voorzien, het risicoprofiel is daardoor nooit 100% volledig. Wij berekenen de benodigde weerstandscapaciteit op basis van een kansberekening. Hierbij gaan wij uit van een zekerheidspercentage van 90%. Dit betekent 90% kans dat alle geïnventariseerde risico's zich op hetzelfde moment voordoen. De aansluiting tussen onderstaande tabel en de tabel met het actuele weerstandsvermogen is daardoor niet één op één te maken.

Periodiek actualiseren wij de risico's en beheersmaatregelen van de organisatie. Deze inventarisatie heeft geleid tot een actueel beeld van de benodigde weerstandscapaciteit. De benodigde weerstandscapaciteit bedraagt volgens dit laatste beeld € 52,4 miljoen.

Er kan onderscheid gemaakt worden tussen incidentele en structurele risico's. Bij de bepaling van de benodigde weerstandscapaciteit behandelen we alle risico's als incidenteel. Indien structurele risico's zich voordoen kunnen we hier namelijk binnen een jaar maatregelen voor treffen ter voorkoming van dergelijke risico's in de toekomst. In onderstaande tabel geven we weer welke activiteiten de grootste impact hebben op de benodigde weerstandscapaciteit. In de tabel hebben we twee risico's niet genoemd die wel aandacht verdienen. Dit zijn risico's ten aanzien van vermogensbeheer en grond. De benodigde weerstandscapaciteit is gedaald ten opzichte van de jaarrekening 2019.

Vermogensbeheer
De marktontwikkelingen zijn van invloed op de obligatieportefeuille. Dit heeft effect op de omvang van het vermogen. De onderliggende renterisico’s en koersrisico’s beschrijven we in de paragraaf financiering. Het financiële gevolg van dit risico nemen we niet mee in de benodigde weerstandscapaciteit.

Grond
In de paragraaf grondbeleid gaan we in op de risico’s van ons grondbezit, waarvan de financiële gevolgen zijn afgedekt door de algemene reserve grond (ARG). Het financiële gevolg van deze risico's nemen we niet mee in de benodigde weerstandscapaciteit.

Grootste risico's weerstandscapaciteit

Risico’s met grootste invloed op benodigde weerstandscapaciteit
Omschrijving risico Invloed op benodigde weerstands-capaciteit Kerntaak
EHS / Ontwikkelopgave
Binnen de ontwikkelopgave komen risico’s rondom verwerving, inrichtingsmaatregelen, eindbeheer en verbetervoorstellen naar voren. 25,31% Gebiedsontwikkelingen
Kanaal Almelo de Haandrik
Provincie Overijssel dient schade bij omwonenden Kanaal Almelo de Haandrik te vergoeden. 16,54% Milieu en energie
Concessie en contractbeheer openbaar vervoer
Verminderde reizigersopbrengsten, rijksbezuinigingen en ontwikkelingen ten aanzien van indexering 5,33% Mobiliteit
N340
Er zijn meerdere risico’s van dit project die de provincie financieel kunnen raken. 3,87% Mobiliteit
Ruimte voor de Rivier IJsseldelta
Er zijn meerdere risico’s van dit project die de provincie financieel kunnen raken. 3,30% Gebiedsontwikkelingen

Beschikbare weerstandscapaciteit

Voor het vaststellen van het beschikbare weerstandsvermogen inventariseren wij de hoogte van de risicoreserves van de provincie. Dit zijn reserves die voor het opvangen van risico’s zijn aangemerkt. De beschikbare weerstandscapaciteit bedraagt € 144,5 miljoen. Hierin hebben wij de onbenutte belastingcapaciteit niet meegenomen. In het coalitieakkoord 2019-2023 is afgesproken dat de opcenten op de motorrijtuigenbelasting gehandhaafd blijven op het huidige niveau.

Onderstaande tabel geeft een specificatie van de beschikbare weerstandscapaciteit. Ten opzichte van de jaarrekening 2019 is het beschikbaar weerstandsvermogen afgenomen met € 32,0 miljoen. Dit heeft vooral te maken met een overheveling van € 25,0 miljoen voor Kanaal Almelo de Haandrik vanuit de Algemene risicoreserve naar de Reserve Vaarwegen. Via Statenvoorstel 2020/1101455 heeft u hiertoe besloten. Daarnaast is vanuit de Algemene risicoreserve € 3,4 miljoen beschikbaar gesteld voor de Overijsselse aanpak coronacrisis (2020/1101493). Verder vordert de uitvoering van diverse mobiliteitsprojecten, waardoor ook de resterende budgetten en de daarin aangehouden ruimte voor risico's kleiner worden.

Beschikbare weerstandscapaciteit
Omvang reserve
Reserve (x € 1 miljoen)
Algemene risicoreserve 88,6
Diverse bestemmingsreserves 34,6
Risicoreservering binnen projecten 21,0
Totaal incidenteel 144,2
Onvoorzien 0,3
Totaal structureel 0,3
Totaal beschikbare weerstandsvermogen 144,5
Ongebruikte belastingcapaciteit 51,9

Ratio weerstandsvermogen

Het weerstandsvermogen is op dit moment toereikend. De confrontatie van de beschikbare weerstandscapaciteit van € 144,5 miljoen en de benodigde weerstandscapaciteit van € 52,4 miljoen levert een ratio op van 2,7.

Actueel weerstandsvermogen op concernniveau (x € 1 miljoen)
Benodigde Beschikbare Ratio
weerstandscapaciteit weerstandscapaciteit weerstandsvermogen
52,4 144,5 2,7

Financiele kengetallen

Financiële kengetallen
Actuele
Realisatie 2019 Begroting 2020 Begroting 2021 Begroting 2022 Begroting 2023 Begroting 2024
Netto schuldquote -217,08% -171,81% -122,14% -94,28% -86,75% -114,07%
Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen -287,32% -261,01% -238,41% -210,78% -203,97% -232,42%
Solvabiliteitsratio 86,48% 83,79% 84,70% 83,99% 83,68% 84,09%
Kengetal grondexploitatie 0,00% 0,00% 0,00% 0,00% 0,00% 0,00%
Structurele exploitatieruimte 10,05% 1,88% 0,47% 4,36% 3,59% 3,64%
Belastingcapaciteit: Opcenten 99,19% 98,22% 96,32% 96,32% 96,32% 96,32%

Definities kengetallen

In bovenstaande tabel treft u vijf financiële kengetallen aan. Deze geven inzicht in onze financiële positie. De cijfers lichten we hieronder verder toe.

  • De netto schuldquote drukt de netto schuld uit in een percentage van de totale baten. De netto schuld is het saldo van de uitstaande schulden enerzijds en de in het bezit zijnde liquide middelen en vorderingen anderzijds. Onze netto schuldquote is door het ontbreken van enige vaste schuld van betekenis uitstekend te noemen. De bezittingen overtreffen de schulden, waardoor het kengetal negatief wordt. Zolang de netto schuldquote negatief is, heeft dit kengetal een beperkte waarde. De netto schuldquote stijgt ten opzichte van de jaarrekening 2019. Dit is vooral een gevolg van de voortgang van de uitvoering van de investeringsprogramma’s en de daarmee samenhangende afname van onze liquiditeitspositie. Dit is een voorziene ontwikkeling en de netto schuldquote blijft uitstekend.
    In de netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen zijn ook de leningen aan deelnemingen, openbare lichamen en overige verstrekte leningen opgenomen. Het kengetal wordt door het opnemen van de verstrekte leningen nog negatiever dan de netto schuldquote. Ook dit kengetal heeft een beperkte waarde.

  • De solvabiliteitsratio geeft inzicht in de mate waarin wij in staat zijn om aan onze financiële verplichtingen te voldoen. De solvabiliteitsratio geeft de omvang van het eigen vermogen (= reserves) weer als percentage van het balanstotaal. Onze solvabiliteit is uitstekend. In de literatuur wordt een minimum van tussen de 25 en 40% genoemd om een niet-financiële onderneming gezond te mogen noemen. Met een solvabiliteitspercentage van 84% komt de provincie uit op een zeer gezonde vermogenspositie.  Ten opzichte van de jaarrekening 2019 is de solvabiliteit licht gedaald. Dit hang samen met de voortgang van uitvoering van de investeringsprogramma's die worden gedekt uit reserves.

  • Het kengetal grondexploitatie geeft weer hoe de waarde van de grond zich verhoudt tot de totale (geraamde) baten. Wij hebben geen grondexploitaties, waardoor dit kengetal 0% bedraagt en geen  betekenis heeft.

  • De structurele exploitatieruimte geeft aan welke structurele ruimte wij hebben om de eigen lasten te dragen. Het saldo van de structurele baten en lasten wordt daartoe uitgedrukt in een percentage van de totale baten. Ten opzichte van de jaarrekening 2019 daalt dit percentage. Op jaarrekeningbasis is dit kengetal vaak hoger dan op begrotingsbasis, omdat we vaak zien dat een deel van de begrote lasten niet wordt gerealiseerd.
  • De belastingcapaciteit geeft aan hoe de belastingdruk in Overijssel zich verhoudt tot het landelijke gemiddelde. De belastingcapaciteit van provincies wordt berekend door het aantal opcenten in jaar t te vergelijken met het gemiddelde van het aantal opcenten van alle provincies in jaar t-1 en uit te drukken in een percentage. Uit het kengetal belastingcapaciteit opcenten blijkt dat wij minder belasting heffen dan het gemiddelde in Nederland. In het coalitieakkoord 2019-2023 is opgenomen dat de opcenten op de motorrijtuigenbelasting voor de provincie Overijssel bevroren blijven op het tarief van 79,9.