34.349 Uitgaven (x1000)
Overige kerntaken € 624.233
Kerntaak 1: Ruimtelijke ordening en waterbeheer

Kerntaak 1: Ruimtelijke ordening en waterbeheer

34.349 Uitgaven (x1000)
Overige kerntaken € 624.233

Dit is hoe wij denken

Terug naar navigatie - Kerntaak 1: Ruimtelijke ordening en waterbeheer - Dit is hoe wij denken

Deze kerntaak richt zich op de ruimtelijke inrichting en het waterbeheer in Overijssel. We willen dat het in Overijssel voor iedereen goed wonen, werken en ontspannen is, zowel nu als in de toekomst.

De ruimte in onze steden en ons landelijk gebied wordt steeds schaarser door de druk op de woningmarkt, de overgang naar duurzame energie, klimaatbestendigheid en kringloopeconomie. We werken samen met gemeenten, inwoners en andere partners om lokaal gebiedsgerichte keuzes te maken. De komende tijd moeten we lastige ruimtelijke  keuzes maken in onze Omgevingsvisie. 

We zetten in op betaalbare, klimaatbestendige en toekomstgerichte woningbouw. We zien erop toe dat de juiste woningen voor verschillende doelgroepen worden (her)ontwikkeld. Dit vraagt maatwerk, omdat de woningmarkt in elke regio anders is. 

Bij een aantrekkelijke leefomgeving horen schoon en voldoende (drink)water en bescherming tegen overstromingen. Hierbij vervullen we als provincie een regierol vanuit onze kaderstellende en toezichthoudende taken. De effecten van hitte, droogte en wateroverlast leiden vaker tot grote schade voor natuur, landbouw, industrie, infrastructuur, bebouwing en scheepvaart. Ook nemen de risico’s voor de gezondheid van mensen en onze drinkwatervoorziening toe. Daarom willen we onze provincie klimaatbestendig inrichten op korte, lange en middellange termijn. Daarvoor maken we vanuit onze wettelijke taak keuzes zowel voor het waterbeheer als voor de ruimtelijke inrichting, waarbij water en bodem sturend zijn. 

Dit is wat wij doen

Terug naar navigatie - Kerntaak 1: Ruimtelijke ordening en waterbeheer - Dit is wat wij doen

Dit is wat wij doen

Terug naar navigatie - Kerntaak 1: Ruimtelijke ordening en waterbeheer - Dit is wat wij doen

1.1 Een goede ruimtelijke ordening op en onder de grond

Terug naar navigatie - Kerntaak 1: Ruimtelijke ordening en waterbeheer - Dit is wat wij doen - 1.1 Een goede ruimtelijke ordening op en onder de grond

Wij zijn als provincie verantwoordelijk voor een goede ruimtelijke ordening op en onder de grond. De grote opgaven in het ruimtelijk domein vragen een herziening van de Omgevingsvisie en uitvoeringsinstrumenten (zoals de Omgevingsverordening en Catalogus Gebiedskenmerken), welke wij in 2026 ter besluitvorming voorleggen aan Provinciale Staten (1.1.1). Om het beleid uit onze Omgevingsvisie uit te voeren, werken we via voorkantsamenwerking en netwerksamenwerking samen met partners. Waar nodig zetten we wettelijke instrumenten in en geven we invulling aan ons bevoegd gezag rol wat betreft ruimtelijke procedures voor opgaven met een provinciaal belang (1.1.2). Wij werken integraal met onze partners in het NOVEX-gebied Regio Zwolle aan de realisatie van de Verstedelijkingsstrategie Regio Zwolle en werken afspraken met het rijk en de regio’s over verstedelijking in Twente en Stedendriehoek verder uit (1.1.3). 

1.2 Schoon en voldoende (drink)water en veilig tegen overstromingen

Terug naar navigatie - Kerntaak 1: Ruimtelijke ordening en waterbeheer - Dit is wat wij doen - 1.2 Schoon en voldoende (drink)water en veilig tegen overstromingen

Om te zorgen voor schoon en voldoende (drink)water en bescherming tegen overstromingen en wateroverlast werken we aan een klimaatrobuust en veilig water- en bodemsysteem. We stellen daarbij samen met onze partners een Overijssels Waterakkoord op. Wij werken aan de jaarlijkse actualisatie van het Regionaal Water Programma waarbij klimaatadaptatie en de agenda bodem en ondergrond worden toegevoegd. Dit doen we op basis van ons eigen beleid maar ook ter realisatie van Europese wetgeving zoals de Kaderrichtlijn water en Richtlijn Overstromingsrisico’s. We besteden veel aandacht aan het Hoog Water Bescherming Programma (HWBP) (1.2.1). Ook werken we samen met ons netwerk aan klimaatadaptatie en waterbeheer (1.2.2) vanuit het deelstroomgebied Rijn-Oost. Hier werken we onder andere aan het programma Zoetwatervoorziening Oost-Nederland. Vanuit onze wettelijke taak zorgen we voor voldoende schone drinkwaterbronnen, nu en in de toekomst. Samen met onze partners doen we dit door middel van drinkwaterbesparing, het zoeken naar extra productiecapaciteit en bescherming en versterking van bestaande drinkwaterbronnen (1.2.3). Wij verlenen vergunningen, houden toezicht en handhaven op grond van de Waterwet, Wet hygiëne en veiligheid badinrichtingen en zwemgelegenheden en onze Omgevingsverordening (1.2.5).  

1.3 Woningbouwontwikkelingen die aansluiten bij de regionale vraag

Terug naar navigatie - Kerntaak 1: Ruimtelijke ordening en waterbeheer - Dit is wat wij doen - 1.3 Woningbouwontwikkelingen die aansluiten bij de regionale vraag

In 2026 werken we samen met onze partners in de woondeals onverminderd door aan het realiseren van voldoende passende woningen voor iedereen. Door publiek private monitoring en samenwerking tussen markt, corporaties en overheid krijgen we steeds meer grip op kansen en knelpunten en hoe we hier lokaal, regionaal, provinciaal of nationaal op kunnen inspelen. We intensiveren onze aanpak met de middelen die in de perspectiefnota 2026 zijn gereserveerd. Belangrijke instrumenten zijn de regionale woonagenda's, landsdekkende woondeals en flexpools (1.3.1). Wij ondersteunen partijen met kennis en of capaciteit via de Bouwbrigade en het netwerk Wonen. Ook ondersteunen we gemeenten bij het uitvoeren van regionale woonzorgvisies en voeren we de subsidieregelingen Betaalbaar Wonen en Langer Zelfstandig Wonen uit (1.3.3). Het financiële beheer van startersleningen van vóór 2016 loopt nog door (1.3.2). 

1.4 Ruimtelijke ontwikkelingen met meerwaarde voor de omgeving

Terug naar navigatie - Kerntaak 1: Ruimtelijke ordening en waterbeheer - Dit is wat wij doen - 1.4 Ruimtelijke ontwikkelingen met meerwaarde voor de omgeving

Vanuit het coalitieakkoord ‘Schouder aan Schouder’ werken we aan ruimtelijke ontwikkelingen met meerwaarde voor de omgeving. Op basis van de bovenregionale stresstesten uit 2025 gaan wij met partners in 2026 de gevolgen in beeld brengen en risicodialogen organiseren (1.4.1). Daarnaast zetten wij de gezamenlijke subsidieregeling voort binnen het programma Natuur voor Elkaar. We continueren onze financiële verplichtingen uit de vorige coalitieperiode voor ruimte, wonen en retail (1.4.2). Ook ondersteunen wij (het onderzoek naar) het ondergronds brengen van hoogspanningsleidingen in ’s Heerenbroek, Deventer, Almelo en Enschede (1.4.4). Tot slot faciliteren en stimuleren wij de regionale samenwerking op ruimtelijke, sociaalmaatschappelijke en economische opgaven langs de corridor Zwolle-Twente-Münster (1.4.5). 

1.5 Effectieve inzet grondbeleid voor provinciale doelen, projecten en programma’s

Terug naar navigatie - Kerntaak 1: Ruimtelijke ordening en waterbeheer - Dit is wat wij doen - 1.5 Effectieve inzet grondbeleid voor provinciale doelen, projecten en programma’s

Met de inzet van grondbeleid en grondeigendom ondersteunen we de doelen en opgaven van de provincie. We zorgen voor actueel en adequaat grondbeleid en leggen dat periodiek vast in de Nota Grondbeleid. We leggen met Provinciale Staten expliciet vast voor welke doelen en met welke financiële consequenties we het grondinstrumentarium inzetten. We werken marktconform, openbaar en transparant. Het gaat o.a. om aankoop en verkoop van gronden en opstallen, het beheer van het provinciaal eigendom, het maken van afspraken met eigenaren op basis van volledige schadeloosstelling ter voorkoming van onteigening daar waar dat aan de orde is, en afspraken over zelfbeheer (1.5.1).

Risico's

Terug naar navigatie - Kerntaak 1: Ruimtelijke ordening en waterbeheer - Risico's

Impact van het niet tijdig behalen van de doelen van de Kaderrichtlijn Water
We weten al dat we niet alle doelen op tijd (eind 2027) gaan halen. Via de KRW-impuls werken we met andere overheden samen om alsnog zoveel mogelijk doelen te realiseren.  De exacte consequenties van het niet halen van de doelen zijn echter nog onduidelijk. 

Een (regionaal) tekort aan drinkwater
De vraag naar drinkwater stijgt, terwijl het aanbod achterblijft. Daarnaast zien we dat bestaande waterwinningen in toenemende mate onder druk komen te staan zowel kwalitatief als kwantitatief. Daarom werken we middels de Adaptieve Strategie Drinkwater aan oplossingen op drie sporen: 
•    Behouden en beschermen van bestaande winningen
•    Drinkwaterbesparing
•    Zoektocht naar nieuwe bronnen  

Het niet behalen van de woningbouwopgave
Het woningtekort is groot en er moeten veel woningen gebouwd worden. In de woondeals maken we afspraken met rijk, gemeenten, corporaties en marktpartijen over hoeveel woningen we gaan bouwen in Overijssel tot 2030. Tot nu toe halen we onze aantallen, maar de praktijk is weerbarstig. Vooral grotere binnenstedelijke ontwikkelingen lopen vertraging op door factoren als:
•    Niet sluitende businesscases door hoge kosten
•    Complex procedures (waaronder stikstof)
•    Beperkte personele capaciteit bij gemeenten
•    Beperkte investeringscapaciteit bij woningcorporaties

Toelichting meerjarenbegroting

Terug naar navigatie - Kerntaak 1: Ruimtelijke ordening en waterbeheer - Toelichting meerjarenbegroting

1.1.1 Vastleggen en waarborgen actueel ruimtelijk- en waterbeleid
De lasten dalen in 2026 ten opzichte van 2025. De reden hiervoor is dat de incidentele middelen voor de omgevingswet en omgevingsvisie aflopen in 2025. Mogelijk doen we hiervoor bij de jaarrekening een voorstel tot resultaatbestemming voor afronding van de werkzaamheden. 

1.1.3 Verstedelijking strategieën & Regiostructuur
In 2025 zijn incidentele rijksmiddelen beschikbaar voor het programma NOVEX.  Dit verklaart de daling naar 2026 van de baten en de lasten. 

1.2.2 Samen werken aan klimaatadaptatie en waterbeheer
Onder prestatie 1.2.2 is een aantal specifieke uitkeringen begroot die eindigen in 2027. Daarom is er een sterke daling van de baten en lasten te zien in 2028.

1.3.1 Ontwikkelen en uitvoeren woonagenda's
Onder prestatie 1.3.1 zijn in 2025 specifieke uitkeringen begroot voor de flexpools en woondeals. De meerjarenbegroting neemt steeds verder af in verband met de afloop van deze specifieke uitkeringen. 

1.3.3 Investeren in de woningmarkt
In 2025 staat €15 miljoen begroot die bij de P-nota 2025 beschikbaar is gesteld voor versnellen woningbouw en zorggeschikte woningen. Dit zijn incidentele middelen. De aanvullende middelen die bij de P-nota 2026 beschikbaar zijn gesteld zijn nog niet begroot. Hiervoor komt in het najaar 2026 een voorstel naar u toe. 

1.4.2 Investeringsprogramma Ruimte Wonen Retail
Onder prestatie 1.4.2 worden langlopende subsidies afgewikkeld rondom de gebiedsontwikkeling. De subsidies worden  grotendeels in 2025 afgewikkeld en nog een deel in 2026.

1.4.4 Ondergrondse verkabeling van hoogspanningsleidingen
De afrekening van de ondergrondse verkabeling vindt in 2025 plaats.