Duurzaamheid

Binnen onze begroting hebben wij verschillende doelen geformuleerd op het gebied van duurzaamheid in het breedste begrip. Wij maken hierbij onderscheid tussen onze activiteiten in onze provinciale organisatie en duurzaamheidsdoelstellingen in ons beleid.

Duurzaamheid in ons beleid
Duurzaamheid is verweven met verschillende beleidsvelden binnen alle kerntaken van de begroting. Het betreft niet alleen de energietransitie of het terugdringen van CO2-uitstoot, maar ook de manier waarop wij werken aan een gezonde leefomgeving en onze provincie voorbereiden op toekomstige maatschappelijke en ecologische opgaven. Duurzaamheid raakt daarmee zowel de kwaliteit van de leefomgeving als de economische en sociale toekomstbestendigheid van Overijssel. In de uitvoering krijgt duurzaamheid concreet invulling in verschillende programma’s en investeringen.

Met Nieuwe Energie Overijssel werken wij samen met partners aan een klimaatbestendig en CO2-neutraal Overijssel in 2050, onder meer door duurzame energiebronnen te stimuleren, energienetwerken verder te ontwikkelen en energiebesparing en de overstap naar andere vormen van energie te ondersteunen. Ook in het mobiliteitsbeleid speelt duurzaamheid een belangrijke rol. Daarbij gaat het om het stimuleren van duurzame mobiliteit en zero-emissievervoer, evenals om maatregelen zoals de elektrificatie van spoorlijnen. Hiermee dragen wij bij aan schoner vervoer en een toekomstbestendig mobiliteitssysteem. Ook via de inzet van middelen voor Natuurinclusie, Circulariteit en Klimaatadaptatie (NCK) geven wij duurzaamheid concreet vorm. Daarnaast krijgt duurzaamheid invulling in infrastructuur en gebiedsontwikkeling. Duurzaamheid is daarom ook niet beperkt tot één programma, maar een breed thema binnen het gehele provinciale beleid.

Duurzaamheid in de provinciale organisatie
Binnen de provinciale organisatie werken wij daarnaast aan duurzaamheid in de eigen organisatie. Wij maken daarbij bewuste keuzes in de manier waarop wij omgaan met energie en water, hoe wij inkopen en hoe wij onze maatschappelijke verantwoordelijkheid als werkgever invullen, bijvoorbeeld via de banenafspraak en door duurzaam woon-werkverkeer te stimuleren.

Verschillende onderdelen van duurzaamheid in ons beleid en in onze bedrijfsvoering worden hieronder nader toegelicht.

Ook in 2027 zetten we de investeringsimpuls Natuurinclusie, Circulariteit en Klimaatadaptatie (NCK) in om extra duurzame impact te realiseren binnen de provinciale organisatie en bij de uitvoering van provinciale opgaven. De middelen (€ 10 miljoen; PS25-000304; waarvan nog € 5,6 miljoen beschikbaar is) dragen bij aan projecten op het gebied van natuurinclusiviteit, circulaire economie en klimaatadaptatie, zoals duurzame infrastructuur en verantwoord inkopen. We doen deze investeringen vanuit een ‘no regrets’-benadering. Zo zetten we de komende periode milieukostenindicatoren in binnen het aanbestedingsproces van de eenheid Wegen en Kanalen, waarmee de kosten én besparingen van duurzame investeringen beter inzichtelijk worden gemaakt. Voorbeelden van concrete projecten die mogelijk gemaakt worden met de NCK-middelen zijn het gebruik van ecofalt bij Rondweg Heeten N332, deelname aan LIFEPolliNature en de Honey Highway (bloemrijke bermen).

De ervaringen uit de eerste uitvoeringsfase laten zien dat verduurzaming vraagt om meer dan aanvullende investeringen alleen. Het is noodzakelijk om eigenaarschap en samenwerking over organisatieonderdelen heen te versterken. In het najaar van 2026 vindt een evaluatie plaats van de NCK-aanpak, waarmee we de werkwijze voor 2027 effectiever kunnen maken.

Maatschappelijk Verantwoord Opdrachtgeven en Inkopen (MVOI) is een benadering waarbij wij bij inkoop- en opdrachtbeslissingen rekening houden met zowel duurzaamheids- als sociale aspecten.  Dit betekent dat wij niet alleen kijken naar de prijs en kwaliteit van producten en diensten, maar ook naar de bredere impact op de samenleving en het milieu. Door onze inkoopkracht strategisch in te zetten, leveren wij een concrete bijdrage aan een duurzaam, sociaal en toekomstbestendig Overijssel. Zo versterken we onze rol als opdrachtgever en inkoper in het realiseren van maatschappelijk verantwoord beleid. Dit doen wij middels centrale coördinatie vanuit het Expertise Centrum Inkoop (belegd binnen de eenheid Bedrijfsvoering).  

Social Return on Investment (SROI) één van de onderdelen van MVOI. Met SROI benutten wij aanbestedingen niet alleen voor het realiseren van een inhoudelijke opdracht, maar ook voor het creëren van maatschappelijke meerwaarde, bijvoorbeeld op het gebied van werkgelegenheid en participatie. SROI is als standaard uitgangspunt opgenomen in het gezamenlijke inkoopbeleid ZKO (Zwolle-Kampen-Overijssel). 

Wij hebben met behulp van NCK-middelen een tool aangeschaft welke ons helpt om beter inzicht te krijgen in hoe onze leveranciers voldoen aan thema's zoals arbeidsrecht en mensenrechten. Deze tool is in samenwerking met de gemeente Zwolle aangeschaft en creëert actieve bewustwording en monitoring van duurzaamheid bij onze leveranciers.

In 2027 blijven wij social return via onze inkoopprocessen onder de aandacht brengen en betrekken wij dit onderwerp in de implementatie van de MVOI-visie en -strategie in ons MVOI-beleid, welke naar verwachting eind 2026 wordt vastgesteld.

Binnen het provinciehuis en de steunpunten zijn wij bewust bezig met het thema duurzaamheid, bijvoorbeeld rondom gas-, elektra- en waterverbruik.

Gas- en elektraverbruik
In de afgelopen jaren hebben wij actief ingezet op het verminderen van ons gasverbruik. Sinds 2024 is het gasverbruik van het provinciehuis voor het eerst teruggelopen naar 0 m³.

Het elektriciteitsverbruik is daarbij nagenoeg gelijk gebleven in de afgelopen jaren:

De verbruiksgegevens voor 2026 zijn een prognose op basis van de meest recente cijfers. Voor het provinciehuis blijft het elektraverbruik in 2026 en 2027 naar verwachting ongeveer gelijk aan 2025. Zuinigere verlichting zorgt voor een lager verbruik, terwijl het gebruik van laadpalen juist tot een stijging leidt.

Zoals te zien in de grafieken zijn op de steunpunten eveneens verschillende ontwikkelingen zichtbaar. In Steunpunt Raalte is gasverbruik nodig voor het verwarmen van de werkplaats, terwijl het kantoorgebouw gasloos is. In Steunpunt Tubbergen hebben we eind 2025 een hybride warmtepomp geplaatst, wat zorgt voor een daling van het gasverbruik en een lichte stijging van het elektraverbruik. In Steunpunt Beukers (Wanneperveen) blijft gas nodig voor de verwarming van de werkplaats en opslagloodsen. Het elektraverbruik is hier sinds 2025 sterk gestegen (+ 30%) door het gebruik van de elektrische-waterstofboot. Op alle steunpunten neemt het elektraverbruik toe door het toenemende gebruik van laadpalen als gevolg van de verdere elektrificatie van het wagenpark. In 2027 worden de drie steunpunten verbouwd, wat naar verwachting invloed zal hebben op deze verbruiken.

Drinkwaterverbruik
Het aanbod van voldoende drinkwater wordt in de toekomst lastiger. Samen met Vitens werken we aan een toekomstbestendige drinkwatervoorziening voor heel Overijssel (prestatie 1.2.3). Om ons eigen gebruik van drinkwater te beperken leggen we in het komende jaar in een deel van het provinciehuis een grijswatercircuit aan, inclusief een regenopslagsysteem in de tuin van het provinciehuis. Het opgeslagen regenwater wordt na filtering gebruikt voor het doorspoelen van de toiletten in dit gedeelte van het gebouw. Hiermee dragen we ook zelf bij aan drinkwaterbesparing en de toekomstige beschikbaarheid van drinkwater. De verwachting is dat we hiermee ongeveer 10% drinkwater gaan besparen.

We zijn als provincie onderdeel van de banenafspraak. Dat betekent dat we met de Rijksoverheid afspraken hebben gemaakt over het creëren van extra banen voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt.  Het aantal plekken is bepaald op basis van een percentage van de verloonde uren binnen de organisatie. Het quotumpercentage voor 2027 is vastgesteld op 2,58%. Voor de provincie betekent dit dat 40,82 fte moet worden ingevuld door medewerkers die vallen onder de banenafspraak.

We halen dit quotum op dit moment niet, mede door de personele groei binnen de organisatie. Het huidige aantal fte banenafspraak bedraagt 35,33 fte. Het team Facilitair van de eenheid Bedrijfsvoering (BV) werkt, samen met HR, aan de voorbereiding van meerdere nieuwe banen voor de doelgroep. De verwachting is dat deze per 1 september 2026 worden gerealiseerd. Daarmee wordt naar verwachting circa 3,29 fte toegevoegd aan de Banenafspraak. Ondanks deze uitbreiding blijft de organisatie onder het gestelde quotum. Er zijn dus nog onvoldoende arbeidsplaatsen gecreëerd voor medewerkers uit de doelgroep Banenafspraak. In het najaar vindt het gesprek plaats om het quotum en de verdeelsleutel voor de personele kosten realistischer en haalbaar te maken voor 2027.

Ons beleid ten aanzien van het woon-werkverkeer is gericht op omarming van het STOMP-principe (Stappen, Trappen, OV, Mobiliteitsservices en deelmobiliteit, Privéauto), waarbij wij het gebruik van meer duurzame vormen van mobiliteit stimuleren boven minder duurzame varianten . Daarnaast worden medewerkers - waar mogelijk - de mogelijkheid geboden om thuis te werken. Gemiddeld werken provinciale medewerkers 25% van de werkdagen vanuit huis.

In 2027 zetten wij in op het monitoren en verder inzichtelijk maken van de reisbewegingen van de medewerkers.