Kerntaak 1: Ruimtelijke ordening en waterbeheer
Dit is hoe wij denken
Terug naar navigatie - Kerntaak 1: Ruimtelijke ordening en waterbeheer - Dit is hoe wij denkenDeze kerntaak richt zich op de ruimtelijke inrichting en het waterbeheer in Overijssel. We willen dat het in Overijssel voor iedereen goed wonen, werken en ontspannen is, zowel nu als in de toekomst.
De ruimte in onze steden en ons landelijk gebied wordt steeds schaarser door de druk op de woningmarkt, de overgang naar duurzame energie, klimaatbestendigheid en kringloopeconomie. We werken samen met gemeenten, inwoners en andere partners om lokaal gebiedsgerichte keuzes te maken. Onze nieuwe Omgevingsvisie biedt het kader voor de ruimtelijke keuzes die nodig zijn om deze opgaven in samenhang aan te pakken.
We zetten in op betaalbare, klimaatbestendige en toekomstgerichte woningbouw. We zien erop toe dat de juiste woningen voor verschillende doelgroepen worden (her)ontwikkeld. Dit vraagt maatwerk, omdat de woningmarkt in elke regio anders is.
Bij een aantrekkelijke leefomgeving horen schoon en voldoende (drink)water en bescherming tegen overstromingen. Hierbij vervullen we als provincie een regierol vanuit onze kaderstellende en toezichthoudende taken. De effecten van hitte, droogte en wateroverlast leiden vaker tot grote schade voor natuur, landbouw, industrie, infrastructuur, bebouwing en scheepvaart. Ook nemen de risico’s voor de gezondheid van mensen en onze drinkwatervoorziening toe. Daarom willen we onze provincie klimaatbestendig inrichten op korte, lange en middellange termijn. Daarvoor maken we vanuit onze wettelijke taak keuzes zowel voor het waterbeheer als voor de ruimtelijke inrichting, waarbij water en bodem sturend zijn.
Overijssel in cijfers
Terug naar navigatie - Kerntaak 1: Ruimtelijke ordening en waterbeheer - Overijssel in cijfersAlle voor deze kerntaak relevante kengetallen zijn hier te vinden.
Dit is wat wij doen
Terug naar navigatie - Kerntaak 1: Ruimtelijke ordening en waterbeheer - Dit is wat wij doen-
Kerntaak 1: Ruimtelijke ordening en waterbeheer
- 1.1 Een goede ruimtelijke ordening op en onder de grond
- 1.2 Schoon en voldoende (drink)water en veilig tegen overstromingen
- 1.3 Woningbouwontwikkelingen die aansluiten bij de regionale vraag
- 1.4 Ruimtelijke ontwikkelingen met meerwaarde voor de omgeving
- 1.5 Effectieve inzet grondbeleid voor provinciale doelen, projecten en programma’s
1.1 Een goede ruimtelijke ordening op en onder de grond
Terug naar navigatie - Kerntaak 1: Ruimtelijke ordening en waterbeheer - Dit is wat wij doen - 1.1 Een goede ruimtelijke ordening op en onder de grondWij zijn als provincie verantwoordelijk voor een goede ruimtelijke ordening op en onder de grond. De grote opgaven in het ruimtelijk domein vragen om een actuele Omgevingsvisie en uitvoeringsinstrumenten, zoals de Omgevingsverordening en Catalogus Gebiedskenmerken (1.1.1). Om het beleid uit onze Omgevingsvisie uit te voeren, werken we via voorkantsamenwerking en netwerksamenwerking samen met partners. Waar nodig zetten we wettelijke instrumenten in en geven we invulling aan ons bevoegd gezag rol wat betreft ruimtelijke procedures voor opgaven met een provinciaal belang (1.1.2). Wij werken integraal met onze partners in het NOVEX-gebied Regio Zwolle aan de realisatie van de Verstedelijkingsstrategie Regio Zwolle en werken afspraken met het rijk en de regio’s over verstedelijking in Twente en Stedendriehoek verder uit in een verstedelijkingsstrategie (1.1.3). Daarbij hebben wij aandacht voor de verbinding tussen deze regio's, die als 'gouden driehoek' van toenemend belang is voor de verstedelijkingsopgave.
-
Acties 2027
- Wij leggen een vernieuwde Omgevingsverordening die in toon en taal is afgestemd op de nieuwe Omgevingsvisie, voor aan Provinciale Staten voor besluitvorming.
- Wij maken de resterende interne werkprocessen Omgevingswet-proof en sluiten deze aan op het Digitaal Stelsel Omgevingswet (Implementatie Omgevingswet).
Verantwoordelijk portefeuillehouderPH Ruimtelijke ordening -
Acties 2027
- Wij werken samen met gemeenten en waterschappen aan de ruimtelijke en waterstaatkundige inrichting van Overijssel.
- Wij borgen de uitvoering van de Omgevingsvisie en Omgevingsverordening in voorkantsamenwerking met onze partners en zetten indien nodig of wenselijk ons wettelijk ruimtelijk instrumentarium in.
- Wij geven invulling aan onze bevoegd gezag rol voor wat betreft (ruimtelijke) procedures vanuit een wettelijke verplichting (wind, hoogwaterbeschermingsprogramma e.d.) en/of voor opgaven met een provinciaal belang.
- Wij werken met onze partners aan de ruimtelijke ontwikkeling van Overijssel in netwerksamenwerkingen. We doen dit met een integrale blik op onder andere water (prestatie 1.2.1 en 1.2.2), wonen (prestatie 1.3.1), regionale economie (kerntaak 5) en mobiliteit (kerntaak 4).
Verantwoordelijk portefeuillehouderPH Ruimtelijke ordening, Martijn Dadema, Erwin Hoogland -
Acties 2027
- Wij werken samen met het rijk en de regiopartners in de Regio Twente aan een gezamenlijke uitvoeringsagenda voor de Regionale Ontwikkelstrategie (ROS) Twente.
- Wij werken samen met rijk en regiopartners in de regio Stedendriehoek aan de vaststelling van de verstedelijkingsstrategie Stedendriehoek en het opstellen van een gezamenlijke uitvoeringsagenda.
- Wij werken met onze partners in het NOVEX-gebied Regio Zwolle op basis van de gezamenlijke Uitvoeringsagenda en Regionale Investeringsagenda aan de realisatie van de Verstedelijkingsstrategie Regio Zwolle via de programma’s Sponsstrategie, Regionale Bereikbaarheid, Stationsomgevingen, Vitale kernen en gezonde buurten en Stedelijk Zwolle.
-
Wij voeren het Maatregelenpakket B mobiliteitstransitie regio Zwolle uit met onze partners in het NOVEX-gebied Regio Zwolle als onderdeel van de verstedelijkingsstrategie.
Verantwoordelijk portefeuillehouderMartijn Dadema, PH Ruimtelijke ordening, Erwin Hoogland
1.2 Schoon en voldoende (drink)water en veilig tegen overstromingen
Terug naar navigatie - Kerntaak 1: Ruimtelijke ordening en waterbeheer - Dit is wat wij doen - 1.2 Schoon en voldoende (drink)water en veilig tegen overstromingenOm te zorgen voor schoon en voldoende (drink)water en bescherming tegen overstromingen, wateroverlast en droogte werken wij aan een klimaatrobuust, veilig en toekomstbestendig water- en bodemsysteem. Dit doen we op basis van de uitvoeringsagenda van het Regionaal Waterprogramma 2026-2030 en ter realisatie van Europese wetgeving zoals de Kaderrichtlijn Water en Richtlijn Overstromingsrisico’s. We besteden veel aandacht aan het Hoog Water Bescherming Programma (HWBP) (1.2.1). Ook werken we samen met ons netwerk aan klimaatadaptatie en waterbeheer vanuit het deelstroomgebied Rijn-Oost (1.2.2). Hier werken we onder andere aan het programma Zoetwatervoorziening Oost-Nederland. Vanuit onze wettelijke taak zorgen we voor voldoende schone drinkwaterbronnen, nu en in de toekomst. Samen met onze partners doen we dit door middel van drinkwaterbesparing, het zoeken naar extra productiecapaciteit en bescherming en versterking van bestaande drinkwaterbronnen (1.2.3). Wij verlenen vergunningen, houden toezicht en handhaven op grond van de Waterwet, Wet hygiëne en veiligheid badinrichtingen en zwemgelegenheden en onze Omgevingsverordening (1.2.5).
-
Acties 2027
- Wij voeren de uitvoeringsagenda uit op basis van het Regionaal Waterprogramma 2026-2030.
- Wij geven uitvoering aan de provinciale maatregelen uit de planperiode 2022-2027 van de Kaderrichtlijn Water (KRW). Aanvullend voeren we de KRW-impuls in Overijssel uit.
- Wij geven met de provinciale agenda bodemdaling en funderingsproblematiek een impuls aan bewustwording van deze thema's en sluiten aan bij nationale aanpak funderingsproblematiek en nationaal programma bodem, ondergrond en grondwater.
Verantwoordelijk portefeuillehouderMartijn Dadema -
Acties 2027
- Wij werken samen met onze partners het Actieplan water via de Overijsselse wateraanpak verder uit. De aanpak is gericht op versnellen van acties en projecten, aangaan van arrangementen en het versterken en verbreden van het bestaande netwerk.
- Wij maken afspraken met onze partners in het deelstroomgebied Rijn-Oost over de tussentijdse evaluatie van de planperiode 2022-2027 van de Kaderrichtlijn Water (KRW) om het doelbereik zo hoog mogelijk te maken en werken gezamenlijk aan het opstellen van een maatregelenpakket voor de vierde KRW-planperiode (2028-2033).
- Wij voeren met partners het maatregelenprogramma Zoetwatervoorziening Oost-Nederland 2022-2027 (onderdeel van het landelijke Deltaprogramma Zoetwater) uit. Conform de motie 'De Zon schijnt door' houden we rekening met cofinanciering voor een mogelijk vervolg vanaf 2028.
Verantwoordelijk portefeuillehouderMartijn Dadema -
Acties 2027
- Wij werken samen met onze partners aan de drinkwatervoorziening in Overijssel. Binnen de Adaptieve Strategie Drinkwater zoeken we naar aanvullende productiecapaciteit door uitbreiden van bestaande winningen, het vinden en ontwikkelen van nieuwe bronnen voor winningen en bijbehorende transportinfrastructuur.
- Wij werken aan het realiseren van drinkwaterbesparing in Overijssel om het groeiende drinkwatergebruik af te vlakken. Deze aanpak sluit aan op de nationale aanpak en is gericht op zowel huishoudens als bedrijven. Gezien de urgentie om zuinig om te gaan met ons drinkwater zullen we de gezamenlijke aanpak met partner verder verbreden en intensiveren.
- Wij werken samen met onze partners aan het beschermen en versterken van de bestaande drinkwaterbronnen. Dit bestaat uit gerichte maatregelen om zowel de kwaliteit als de kwantiteit van onze bronnen te behouden en te verbeteren. We werken aan deze opgave vanuit gemaakte afspraken met partners zoals het Uitvoeringsagenda Bescherming Drinkwaterbronnen, de Proeftuin Drinkwater en lokale gebiedsprocessen.
Verantwoordelijk portefeuillehouderMartijn Dadema -
Acties 2027
- Wij verlenen vergunningen en ontheffingen en handelen meldingen af, binnen de wettelijke termijn. In overleg met de aanvrager kunnen wij van de wettelijke termijn afwijken.
- Wij voeren het toezicht op de naleving uit overeenkomstig het jaarprogramma Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving (VTH). We rapporteren hierover in het VTH jaarverslag.
Verantwoordelijk portefeuillehouderGert Harm ten Bolscher, Martijn Dadema
1.3 Woningbouwontwikkelingen die aansluiten bij de regionale vraag
Terug naar navigatie - Kerntaak 1: Ruimtelijke ordening en waterbeheer - Dit is wat wij doen - 1.3 Woningbouwontwikkelingen die aansluiten bij de regionale vraagIn 2027 werken we samen met onze partners binnen de woondeals onverminderd verder aan het realiseren van voldoende passende woningen voor iedereen. Door publiek private monitoring en samenwerking tussen markt, corporaties en overheid krijgen we steeds meer grip op kansen en knelpunten en hoe we hier lokaal, regionaal, provinciaal of nationaal op kunnen inspelen. Belangrijke instrumenten hierbij zijn de regionale woonagenda's, landsdekkende woondeals en flexpools (1.3.1). We blijven onze partners ondersteunen met kennis, capaciteit en middelen, onder meer via de Bouwbrigade, het netwerk Wonen, de uitvoering van regionale woonzorgvisies en onze subsidieregelingen. De aanpak via de Bouwbrigade wordt in 2027 geïntensiveerd met de middelen die hiervoor in de Perspectiefnota 2027 beschikbaar zijn gesteld (1.3.3). Het financiële beheer van startersleningen van vóór 2016 loopt nog door (1.3.2).
-
Acties 2027
- Wij voeren samen met ons netwerk en de Rijksoverheid de landsdekkende woondeals uit.
- Wij voeren samen met onze partners een provinciaal volkshuisvestingsprogramma uit.
- Wij voeren onze wettelijke taken uit als toezichthouder huisvesten statushouders. Wij stimuleren gemeenten om hierbij regionaal samen te werken.
- Wij voeren de Spreidingswet uit.
- Wij ondersteunen gemeenten bij het versnellen van de procedures voor woningbouwplannen via participatie in de landelijke flexpoolregeling.
- Wij voeren het initiatiefvoorstel arbeidsmigranten uit.
- Wij anticiperen op de wettelijke taken die voortvloeien uit de nieuwe wet Versterking Regie op de Volkshuisvesting en landelijke ontwikkelingen.
Verantwoordelijk portefeuillehouderPH Wonen -
Acties 2027
- Startersleningen (voor 2016)
Onder deze prestatie wordt het financiële verloop verantwoord van de startersleningen die de provincie tot en met 2015 heeft verstrekt. Het betreft hypotheken met een looptijd van 30 jaar. Het verloop bestaat uit de beheervergoeding aan het Stimuleringsfonds Volkshuisvesting (SVn) en de rentebaten op verstrekte leningen. De baten en lasten op deze kostenpost zijn door ons niet te beïnvloeden.
Verantwoordelijk portefeuillehouderPH Ruimtelijke ordening - Startersleningen (voor 2016)
-
Acties 2027
- Wij ondersteunen het netwerk Wonen, zoals de Woonkeuken, met bijeenkomsten, onderzoek, monitoring en evaluatie.
- Wij ondersteunen partijen met kennis en/of capaciteit via de Bouwbrigade bij het realiseren van de opgaven op de woningmarkt.
- Wij ondersteunen de gemeenten bij het uitvoeren van de regionale woonzorgvisies waaronder het aanstellen van doorstroomcoaches.
- Wij voeren onze subsidieregelingen voor Woningbouw uit.
Verantwoordelijk portefeuillehouderPH Wonen
1.4 Ruimtelijke ontwikkelingen met meerwaarde voor de omgeving
Terug naar navigatie - Kerntaak 1: Ruimtelijke ordening en waterbeheer - Dit is wat wij doen - 1.4 Ruimtelijke ontwikkelingen met meerwaarde voor de omgevingVanuit het coalitieakkoord ‘Schouder aan Schouder’ werken we aan ruimtelijke ontwikkelingen met meerwaarde voor de omgeving. We organiseren risicodialogen met onze partners op basis van de gevolgen van de bovenregionale stresstesten, en werken samen met de werkregio’s aan de uitvoering van een klimaatadaptieve regio (1.4.1). We continueren onze financiële verplichtingen uit de vorige coalitieperiode voor ruimte, wonen en retail (1.4.2). Ook ondersteunen wij (het onderzoek naar) het ondergronds brengen van hoogspanningsleidingen in Deventer, Almelo en Enschede (1.4.4). Tot slot faciliteren en stimuleren wij de regionale samenwerking op ruimtelijke, sociaalmaatschappelijke en economische opgaven langs de corridor Zwolle-Twente-Münster (1.4.5).
-
Acties 2027
- Wij voeren vanuit het Regionaal Waterprogramma (RWP) de klimaatadaptieve acties uit de uitvoeringsagenda uit (zie prestatie 1.2.1).
- Wij zetten samen met onze partners de in 2026 gestarte risicodialogen voort op basis van de in beeld gebrachte gevolgen van de uitgevoerde bovenregionale stresstesten.
-
Wij werken samen met de werkregio's Fluvius, Rivus, Twents Waternet en Samenwerking Noordelijke Vechtstromen aan de uitvoering van een klimaatadaptieve regio.
Verantwoordelijk portefeuillehouderMartijn Dadema -
Acties 2027
- Wij handelen een aantal langlopende subsidieverplichtingen af uit het Investeringsprogramma Ruimte Wonen en Retail (2019-2023).
Verantwoordelijk portefeuillehouderErwin Hoogland, PH Ruimtelijke ordening -
Acties 2027
- Voor de verkabeling in de gemeenten Deventer en Enschede wordt uitvoering pas voorzien na 2027. Hier wordt in 2027 nog geen bijdrage uitgekeerd, maar wel contacten onderhouden.
Verantwoordelijk portefeuillehouderTijs de Bree -
Acties 2027
- Wij versterken in 2027 met onze strategische partners de samenwerking binnen de corridor ZTM (Zwolle-Twente-Münster) en werken het strategisch narratief en de uitkomsten van het ProRail-onderzoek uit in een gezamenlijke agenda met afspraken over strategie, governance, rollen, capaciteit en lobby richting het Rijk en de EU.
Verantwoordelijk portefeuillehouderMartijn Dadema
1.5 Effectieve inzet grondbeleid voor provinciale doelen, projecten en programma’s
Terug naar navigatie - Kerntaak 1: Ruimtelijke ordening en waterbeheer - Dit is wat wij doen - 1.5 Effectieve inzet grondbeleid voor provinciale doelen, projecten en programma’sMet de inzet van grondbeleid en grondeigendom ondersteunen we de doelen en opgaven van de provincie. We zorgen voor actueel en adequaat grondbeleid en leggen dat periodiek vast in de Nota Grondbeleid. We leggen met Provinciale Staten expliciet vast voor welke doelen en met welke financiële consequenties we het grondinstrumentarium inzetten. We werken marktconform, openbaar en transparant. Het gaat o.a. om aankoop en verkoop van gronden en opstallen, het beheer van het provinciaal eigendom, het maken van afspraken met eigenaren op basis van volledige schadeloosstelling ter voorkoming van onteigening daar waar dat aan de orde is, en afspraken over zelfbeheer (1.5.1).
-
Acties 2027
- Wij kopen, verkopen en beheren gronden en opstallen ten behoeve van provinciale doelen en projecten, binnen de kaders van de Nota Grondbeleid.
- Wij beheren het Anticiperend Grondfonds (AGF) en het Revolving Fund (RF).
- Wij informeren u met de Meerjaren Investeringsprognose Grond (MIG) bij de jaarrekening over de ontwikkelingen in ons grondeigendom.
Verantwoordelijk portefeuillehouderErwin Hoogland
Risico's
Terug naar navigatie - Kerntaak 1: Ruimtelijke ordening en waterbeheer - Risico'sNiet alle KRW-doelen worden tijdig gerealiseerd
De uitvoering van de Kaderrichtlijn Water (KRW) vraagt een gezamenlijke inzet van meerdere partijen. Ondanks de aanvullende maatregelen uit het KRW-Impulsprogramma bestaat het risico dat niet alle KRW-doelen tijdig worden gerealiseerd. Samen met onze partners zetten wij maximaal in op het vergroten van het doelbereik.
Onvoldoende beschikbaarheid van drinkwater
De vraag naar drinkwater groeit, terwijl bestaande drinkwaterwinningen kwalitatief en kwantitatief onder druk staan. Met de Adaptieve Strategie Drinkwater beperken wij dit risico door drinkwater te besparen, bestaande bronnen te beschermen en nieuwe bronnen en infrastructuur te ontwikkelen.
Wateropgaven beperken ruimtelijke ontwikkelingen
Waterveiligheid, drinkwater, droogte en klimaatadaptatie stellen steeds hogere eisen aan de inrichting van Overijssel. Hierdoor kunnen ruimtelijke ontwikkelingen vertragen. Met de integrale uitvoeringsagenda van het Regionaal Waterprogramma en de toepassing van Water en Bodem Sturend zorgen wij dat wateropgaven tijdig worden meegenomen in ruimtelijke keuzes.
Het niet behalen van de woningbouwopgave
Het woningtekort is groot en er moeten veel woningen gebouwd worden. Als provincie bouwen we zelf geen woningen maar in de woondeals maken we afspraken met rijk, gemeenten, corporaties en marktpartijen over hoeveel woningen gebouwd worden in Overijssel tot 2030. Tot nu toe halen we onze aantallen, maar de praktijk is weerbarstig. Vooral grotere binnenstedelijke ontwikkelingen lopen vertraging op door factoren als:
- Niet sluitende businesscases door hoge kosten
- Netcongestie
- Complex procedures (waaronder stikstof)
- Beperkte personele capaciteit bij gemeenten
- Beperkte investeringscapaciteit bij woningcorporaties
Financiën
Terug naar navigatie - Kerntaak 1: Ruimtelijke ordening en waterbeheer - FinanciënIn onderstaande tabel staan de baten en lasten van deze kerntaak voor zover er een bedrag in de begroting is opgenomen. De tabel is uit te klappen voor meer details.
Toelichting meerjarenbegroting
Terug naar navigatie - Kerntaak 1: Ruimtelijke ordening en waterbeheer - Toelichting meerjarenbegroting1.1.2 Uitvoeren ruimtelijk en waterbeleid
2027 is het laatste jaar waarin incidentele middelen vanuit het coalitieakkoord beschikbaar zijn voor de uitvoering van ruimtelijke taken.
1.1.3 Verstedelijking strategieën & Regiostructuur
Samen met regionale partners en het Rijk werken wij aan de verstedelijkingsstrategieën voor Twente en de Stedendriehoek. De hiervoor beschikbare incidentele middelen lopen na 2027 af.
1.2.2 Samen werken aan klimaatadaptatie en waterbeheer
In 2027 vindt nog lastneming plaats van een eerder verleende langlopende subsidie voor Haarvaten op Peil (€ 1,3 miljoen). Na afronding van deze subsidie nemen de lasten vanaf 2028 af.
1.2.3 Schone drinkwaterbronnen
Voor drinkwatervergunningen en een robuuste drinkwatervoorziening zijn incidentele middelen vanuit het coalitieakkoord beschikbaar tot en met 2027.
1.3.3 Investeren in de woningmarkt
Voor de woonopgave, waaronder de inzet van de bouwbrigade, zijn incidentele middelen vanuit het coalitieakkoord beschikbaar tot en met 2027.
1.4.2 Investeringsprogramma Ruimte Wonen Retail
Binnen deze prestatie worden meerjarige subsidies voor gebiedsontwikkeling afgewikkeld. De financiële afwikkeling loopt door in 2027 en 2028, waarna deze verplichtingen zijn afgerond.
Verhouding dekkingsbronnen
Terug naar navigatie - Kerntaak 1: Ruimtelijke ordening en waterbeheer - Verhouding dekkingsbronnenIn het diagram en de tabel hieronder worden de begrote lasten van deze kerntaak voor 2027 per dekkingsbron weergegeven.
