Investeringen

In het kader van onze provinciale opgaven houden wij de provinciale infrastructuur, onze gebouwen (zie paragraaf kapitaalgoederen) en onze ICT voorzieningen (zie paragraaf bedrijfsvoering) in stand door tijdig vervangingsinvesteringen uit te voeren en eventueel nieuwe investeringen te doen. Hiervoor stellen Provinciale Staten de investeringskredieten vast. De bijbehorende kapitaallasten verwerken wij in deze Begroting conform de uitgangspunten in de financiële verordening, waaronder de daarin opgenomen afschrijvingstermijnen.

Beheerplan Infrastructurele Kapitaalgoederen (BIK)
Eens per vier jaar wordt aan Provinciale Staten een Beheerplan Infrastructurele Kapitaalgoederen (BIK) aangeboden. Hierin stelt u de kaders vast, zowel beleidsmatig (welke kwaliteit te leveren) als financieel (hoeveel mag het kosten), voor het beheer en onderhoud en de vervanging van de infrastructurele kapitaalgoederen: wegen, kunstwerken en vaarwegen. Het BIK 2024-2027 is op 25 januari 2023 vastgesteld door Provinciale Staten. Voor het beheer en onderhoud verwijzen we naar de paragraaf Kapitaalgoederen. 

Reserve Dekking Kapitaallasten Activa (RDKA)
Op grond van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) moeten investeringen in provinciale infrastructuur (investeringen met maatschappelijk nut) geactiveerd en afgeschreven worden. Dit geldt voor zowel vervangings- als uitbreidingsinvesteringen. Provinciale Staten hebben besloten de bestemmingsreserve Reserve dekking kapitaallasten activa (RDKA) in te stellen voor dekking van de kapitaallasten (afschrijvingslasten) van de vervangingsinvesteringen (uitzonderingen zoals de vervanging van de Zwartewaterbrug daargelaten). 

Op het moment van investeren reserveren wij een bedrag ter hoogte van de investering in de RDKA. Daarmee dekken we de structurele kapitaallasten. Voor investeringen die via deze reserve lopen, wordt dus vooraf de volledige dekking van toekomstige kapitaallasten geregeld.

Uitbreidingsinvesteringen in eigen infrastructuur
Bij de Perspectiefnota 2022 heeft Provinciale Staten de uitgangspunten voor investeringen in provinciale infrastructuur vastgesteld. In de kern betekenen de uitgangspunten dat alle vervangingsinvesteringen (met een maatschappelijk nut) en lopende investeringen via de RDKA blijven lopen. Voor uitbreidingsinvesteringen (nieuwe eigen infrastructuur) hanteren we de ‘directe afschrijvingsmethodiek’. De afschrijvingslasten komen na afronding van het project ten laste van de meerjarige structurele begroting. Er vindt vooraf geen storting in de reserve RDKA plaats om de kosten te dekken en voor deze investeringen vindt te zijner tijd dus ook geen onttrekking aan de reserve plaats.

Uiteraard brengen wij deze afschrijvingslasten wel direct in mindering op het meerjarige budgettaire perspectief, zodra Provinciale Staten besluiten over een uitbreidingsinvestering. Voor investeringen waarvan de afronding (en dus de structurele afschrijvingslasten) buiten de vierjarige scope van het budgettair perspectief ligt, nemen wij een structurele reservering op in het laatste jaar van het budgettair perspectief. Daartegenover ramen we een incidentele vrijval zolang de afschrijving nog niet is gestart. Zo kan op een realistisch structureel begrotingssaldo worden gestuurd, maar blijft er incidentele ruimte beschikbaar in het perspectief totdat de afschrijvingen starten.

In deze paragraaf geven wij een totaaloverzicht van de investeringen in de materiële vaste activa en de wijze waarop wij de bijbehorende kapitaallasten verwerken in onze begroting. Wij investeren in provinciale infrastructuur, provinciaal vastgoed en ICT.

Ten aanzien van provinciale infrastructuur is er sprake van twee type investeringen: uitbreidingsinvesteringen en vervangingsinvesteringen .

Uitbreidingsinvesteringen
Uitbreidingsinvesteringen vergroten de omvang van onze infrastructuur. De kapitaallasten van deze uitbreidingsinvesteringen worden sinds de perspectiefnota 2022 direct ten laste gebracht van de meerjarenbegroting. Dat is hierboven toegelicht.

(Vervangings-) investeringen (activa met economisch nut)
We plegen voor onze  taken als (vaar)wegbeheerder investeringen in activa met een economisch nut. Dit zijn materiële bezittingen die een economische waarde vertegenwoordigen. Ze zijn vervreembaar en leveren dan vaak iets op.

Vervangingsinvesteringen (activa met maatschappelijk nut)
Daarnaast worden er ook investeringen gedaan in activa die niet zozeer een economische waarde, maar wel een maatschappelijke waarde vertegenwoordigen. Dit betreft vervangingsinvesteringen in onze infrastructuur. We voeren de vervangingsinvesteringen uit conform het Beheerplan Infrastructurele Kapitaalgoederen (BIK). We werken aan de voltooiing van het BIK 2020-2023 en de uitvoering van het BIK 2024-2027. De dekking hiervoor is al in eerdere besluitvorming opgebouwd in de RDKA. In 2027 wordt een voorstel voor het nieuwe BIK 2028-2031 voorgelegd.

Reserve dekking kapitaallasten
Vanaf 2024 storten we jaarlijks circa € 16,8 miljoen in de RDKA.  Dit wordt bij de begroting  geïndexeerd met de geharmoniseerde consumptie-index (HICP). Daarmee kan in de huidige BIK periode (2024-2027) in totaal € 67,4 miljoen aan vervangingsinvesteringen worden gepleegd (op basis van prijspeil 2027). De timing van deze investeringen is niet gelijk verdeeld over de vier jaren en is afhankelijk van verschillende factoren. Van de € 67,4 miljoen is reeds € 57,2 miljoen beschikbaar gesteld via eerdere statenbesluiten. De beschikbare ruimte in de RDKA voor het BIK 2024-2027 bedraagt € 10,2 miljoen. Naast deze beschikbare ruimte vanuit BIK 2024-2027 is er nog een reservering van € 1,5 miljoen vanuit de Perspectiefnota 2026 voor project Hasselt- de Lichtmis in de RKDA opgenomen. De totale beschikbare ruimte in de RDKA bedraagt hierdoor €11,7 miljoen.

Incidentele buffer Infra 
Bij de Perspectiefnota 2027 is aangegeven dat er tekorten zijn op een aantal lopende vervangingsprojecten en de overdracht van de weg N766 Deventer. Naast de middelen die  beschikbaar zijn in de RDKA en de incidentele buffer voor tekorten op lopende projecten, zijn hiervoor extra middelen bij de Perspectiefnota 2027 in de incidentele buffer beschikbaar gesteld. De totale beschikbare ruimte in de incidentele buffer bedraagt € 27,8 miljoen.

Bij deze begroting stellen wij u voor een bedrag van € 12,7 miljoen uit de incidentele buffer over te hevelen naar de RDKA en vanuit de RDKA de bestaande investeringskredieten in totaal met € 24,0 miljoen op te hogen. In onderstaand overzicht “bijstelling kredieten vervangingsinvesteringen” is dit bedrag gespecificeerd. In de tabel "financieel totaaloverzicht investeringen" onderaan deze paragraaf zijn deze bedragen al verwerkt. 

Hierna resteert € 15,1 miljoen in de incidentele buffer. Er zijn reserveringen opgenomen voor de projecten Knooppunt Raalte en N766 Deventer. Bij Monitor II-2026 zal u een voorstel voor N766 Deventer ter besluitvorming worden voorgelegd. 

Inzicht in (toekomstige) kapitaallasten 
Zoals in deze paragraaf toegelicht leiden investeringen tot structurele kapitaallasten. Zodra Provinciale Staten besluiten over (voorgenomen) investeringen, verwerken wij de bijbehorende kapitaallasten in de Begroting. Daarmee is voor alle investeringen rekening gehouden met de (toekomstige) kapitaallasten.

De dekking van de kapitaallasten die voortvloeien uit de vervangingsinvesteringen verlopen via de reserve dekking kapitaallasten (RDKA). De storting in deze reserve is structureel van aard en wordt jaarlijks geïndexeerd. Er is dus langjarig budget beschikbaar om het huidige volume aan vervangingsinvesteringen (nu gemiddeld € 17 miljoen) jaar op jaar te kunnen uitvoeren.

Bij de investeringen die niet via de RDKA verlopen, staan de kapitaallasten meerjarig in de begroting. Het gaat daarbij primair om uitbreidingsinvesteringen. Daarnaast is deze directe afschrijvingssystematiek van toepassing op de vervanging van de Zwartewaterbrug en de vervangingsinvesteringen in het Kanaal Almelo de Haandrik. Bij een aantal grote infra-projecten staan de kapitaallasten alleen nog maar gereserveerd in de begroting en moet het (volledige) investeringskrediet nog door Provinciale Staten beschikbaar worden gesteld. Het betreffen in dat geval in feite stelposten, waarvan bekend is dat deze later nodig zijn voor de dekking van de kapitaallasten. In onderstaande tabel is aangegeven voor welke projecten al rekening is gehouden met de kapitaallasten, maar waar het investeringskrediet nog niet (volledig) beschikbaar is gesteld.

In 2027 blijven we investeren in verduurzamingsmaatregelen in en rondom ons provinciehuis en overig provinciale vastgoed.  Zo gaan wij verder met het plaatsen van slimme stopcontacten en ons klimaatinstallatiesysteem waardoor wij ons energieverbruik willen reduceren. Daarnaast verwachten we in 2027 de buitenwerkzaamheden voor de aanleg van een regenwateropvangsysteem af te ronden. Wij verbruiken daardoor minder drinkwater, bijvoorbeeld door regenwater te gebruiken voor het doorspoelen van de toiletten. 

Aan de hand van ons geactualiseerde meerjareninvesteringsplan (MJIP) bepalen wij de noodzakelijkheid,  omvang en planning van onze investeringen.  Waar mogelijk combineren we werkzaamheden om kosten te besparen. Uit het MJIP komt naar voren dat een aantal investeringen naar verwachting van 2026 zal doorschuiven naar  2027 en 2028. Dit heeft met name te maken met lange(re) doorlooptijden van Europese aanbestedingstrajecten en schaarste aan capaciteit aan kennis, zowel ambtelijk als bij marktpartijen.  Dit geldt bijvoorbeeld voor de renovatie van het dak van kasteel het Nijenhuis, de verbouwing van de steunpunten en gevelbekleding van het provinciehuis. Dit leidt tijdelijk tot beperkt hogere onderhoudskosten, die we binnen de begroting kunnen opvangen.  Bij Monitor 2026-II informeren wij u over de exacte omvang van de door te schuiven investeringen. 

Onderstaand geven wij een totaaloverzicht van de reeds toegekende investeringskredieten en het verwachte bestedingsverloop van de lopende projecten. In het overzicht zijn de hierboven gevraagde kredietbijstellingen verwerkt. Uitgaven op investeringen komen pas op termijn, na afronding van het project,  als afschrijvingskosten tot uitdrukking in de exploitatiebegroting.