Kerntaak 2: Milieu en energie
Dit is hoe wij denken
Terug naar navigatie - Kerntaak 2: Milieu en energie - Dit is hoe wij denkenEen schoon milieu
Onze inwoners hebben recht op een gezonde leefomgeving in de volle breedte: lucht, water, ondergrond, licht, geluid, welzijn en veiligheid. We borgen de basiskwaliteit van het milieu. Niet alleen voor de huidige generatie, maar ook om toekomstige generaties een gezonde en veilige leefomgeving te bieden. Daarom hebben we bij onze projecten oog voor (gezondheid)risico’s voor mens, dier en milieu. Daarnaast richten we ons ook op andere factoren die van belang zijn voor de gezondheid van onze inwoners, zoals de aanwezigheid van voldoende groen (kerntaak 3).
In de afgelopen decennia is de milieusituatie in Overijssel verbeterd. Tegelijk blijven we geconfronteerd worden met hardnekkige milieuproblemen en doen nieuwe, zoals PFAS-verontreinigingen, zich voor. We werken continu aan een leefomgeving waarin de milieucondities op orde zijn en blijven. We benutten de in de samenleving aanwezige kennis bij het bereiken van onze doelen.
Een toekomstgericht energiesysteem
We werken toe naar een klimaatbestendig en CO2-neutraal Overijssel in 2050. Daarvoor zijn besparing van energie, ontwikkeling van hernieuwbare energiebronnen en aanpassing van de energie-infrastructuur nodig. In de Energievisie schetsen wij een beeld van het Overijsselse energiesysteem in 2050. Deze visie vormt het strategisch kader voor de energietransitie. Samen met gemeenten en netbeheerders hebben we een uitvoeringsagenda opgesteld bij de Energievisie en de energie-ambities van de beide energieregio's in Overijssel.
We werken gericht aan het behalen van onze energiedoelen en vinden participatie belangrijk. We zien de zorgen die deze grote transitie met zich meebrengt.
Overijssel in cijfers
Terug naar navigatie - Kerntaak 2: Milieu en energie - Overijssel in cijfersAlle voor deze kerntaak relevante kengetallen zijn hier te vinden.
Dit is wat wij doen
Terug naar navigatie - Kerntaak 2: Milieu en energie - Dit is wat wij doen2.1 De kwaliteit van bodem, lucht, geluid en milieu(veiligheid) voldoet aan wettelijke eisen
Terug naar navigatie - Kerntaak 2: Milieu en energie - Dit is wat wij doen - 2.1 De kwaliteit van bodem, lucht, geluid en milieu(veiligheid) voldoet aan wettelijke eisenWij werken cyclisch aan de kwaliteit van bodem, lucht, geluid en milieu(veiligheid) door beleid te maken en kaders te stellen. Met monitoring en evaluatie kijken we of de basiskwaliteit van lucht, geluid en bodem blijft voldoen aan de wettelijke normen (2.1.1). De gezondheid van onze inwoners staat centraal in ons milieu- en omgevingsbeleid. Iedere vier jaar herzien we ons beleid ten aanzien van vergunningverlening, toezicht en handhaving. Wij maken jaarlijks een uitvoeringsplan, waarin we de prioriteiten vastleggen. Wij stemmen vergunningverlening, toezicht en handhaving door verschillende bestuursorganen op elkaar af. Door vergunningverlening en toezicht zorgen de Omgevingsdiensten er namens ons en gemeenten voor dat de basiskwaliteit van de leefomgeving voldoet aan de wettelijke eisen (2.1.2). Indien geconstateerd wordt dat er niet aan de wettelijke eisen wordt voldaan, dan zullen wij handhavend optreden. We voeren milieueffectrapportages uit voor onze plannen, programma’s en projecten (2.1.3).
-
Acties 2027
- Wij ontwikkelen samen met gemeenten, de GGD en andere partners provinciaal milieubeleid waarin de gezondheid van inwoners centraal staat. Hiervoor stellen we een nieuwe milieunota op, waarbij we voortbouwen op de resultaten van de milieunota 2020–2023 en een nieuwe milieuverkenning.
- Wij bevorderen een gezonde leefomgeving door projecten en activiteiten te initiëren en te ondersteunen. Die zijn onder andere gericht op meer bewustzijn, betrokkenheid en gedrag van inwoners op de thema's lucht, geluid en (zwerf)afval. Wij zetten in op kennisdeling en kennisontwikkeling door bijeenkomsten te organiseren voor en met diverse partners als GGD en gemeenten.
- Wij werken samen met andere provincies aan (inter)nationale en interprovinciale beleids- en kennistrajecten.
- Wij voeren de wettelijke coördinatietaak uit op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving. In 2027 bouwen we dit samen met de provincie Gelderland, omgevingsdiensten, OM en politie verder uit.
- Wij stellen het jaarprogramma vergunningverlening, toezicht en handhaving voor 31 december vast. Daarbij zetten wij ook in op het toekomstbestendig maken van ons vergunning-, toezicht- en handhavingsbeleid (VTH-beleid) en de uitvoering daarvan op complexe dossiers als zeer zorgwekkende stoffen (ZZS) en circulaire economie.
- Wij beperken daar waar mogelijk hinder van vliegtuiglawaai. Hierbij betrekken we de ontwikkelingen rond Defensie en weerbaarheid.
- Wij monitoren de luchtkwaliteit in Overijssel en wisselen relevante data uit ten behoeve van milieu en gezondheid met onze partners waaronder de GGD.
Verantwoordelijk portefeuillehouderTijs de Bree -
Acties 2027
- Wij verlenen vergunningen en ontheffingen en handelen meldingen af binnen de wettelijke termijn. In overleg met de aanvrager kunnen wij van de wettelijke termijn afwijken.
- Wij voeren het toezicht op de naleving uit overeenkomstig het jaarprogramma Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving. Wij rapporteren hierover in het VTH-jaarverslag.
- Wij geven opdrachten aan de omgevingsdiensten voor uitvoering van de ingebrachte taken.
- Wij beoordelen bij risicovolle bedrijven de vergunningen jaarlijks op actualiteit, bij overige bedrijven doen wij dit eenmaal in de vijf jaar.
- Wij investeren extra in de Omgevingsdienst IJsselland om de organisatie te versterken en de uitvoering te verbeteren.
- Wij nemen bij risicovolle bedrijven financiële zekerheid op als verplichting in onze vergunningen.
Verantwoordelijk portefeuillehouderGert Harm ten Bolscher, Tijs de Bree -
Acties 2027
- Wij ondersteunen en adviseren bij het inzichtelijk maken van milieu- en omgevingseffecten van plannen, programma’s en projecten. Hierbij gaat het onder meer om nieuwe drinkwaterwinningen en drinkwaterverbindingen, inrichtingsplannen voor Natura 2000-gebieden en ontwikkelingen rondom nieuwe energie en infrastructuur.
- Wij adviseren over en toetsen op het gebied van (grensoverstijgende) milieu- en omgevingseffecten van voorgenomen plannen en projecten van derden waar wij een rol als bevoegd gezag hebben.
Verantwoordelijk portefeuillehouderTijs de Bree
2.2 Milieuproblemen zijn gesaneerd of beheerst
Terug naar navigatie - Kerntaak 2: Milieu en energie - Dit is wat wij doen - 2.2 Milieuproblemen zijn gesaneerd of beheerstVoor de sanering van vervuilde bodems voeren we programma’s uit voor met asbest verontreinigde bodems en voor het beheersen van andere bodemvervuilingen (2.2.1). Verwerende asbestdaken blijft een vraagstuk als het gaat om het creëren van een gezonde leefomgeving. Wij blijven stimuleren dat eigenaren hun asbestdak saneren (2.2.2). Goed beheer van stortplaatsen voorkomt dat de basiskwaliteit van bodem, lucht en leefmilieu wordt aangetast. Vanuit onze wettelijk taak verzorgen wij het financieel beheer voor de nazorg van stortplaatsen (2.2.3).
-
Acties 2027
- Wij voeren de voorbereidende werkzaamheden voor de tweede fase (grondwatersanering) van de Blekerijweg, IJsselmuiden uit.
- Wij beheersen bestaande spoedeisende bodemsaneringen.
- Wij monitoren conform het programma 2027 Bureau Asbestbodem Sanering.
- Wij stellen samen met de zeven gemeenten het programma 2028 Bureau Asbestbodem Sanering vast.
- Wij voeren de maatregelen uit die voortvloeien uit de toegekende specifieke uitkering bodemsanering.
Verantwoordelijk portefeuillehouderTijs de Bree -
Acties 2027
- Wij zorgen er door middel van leningen voor dat ook niet draagkrachtige woningeigenaren de sanering van hun asbestdak kunnen financieren.
Verantwoordelijk portefeuillehouderTijs de Bree -
Acties 2027
- Wij stellen het jaarverslag 2026 en de begroting 2028 op voor het Nazorgfonds gesloten stortplaatsen in Overijssel.
-
Wij hebben één à twee keer per jaar een bestuurlijk overleg met de exploitanten van de stortlocaties.
Verantwoordelijk portefeuillehouderTijs de Bree, Gert Harm ten Bolscher
2.3 Een robuust en duurzaam energiesysteem
Terug naar navigatie - Kerntaak 2: Milieu en energie - Dit is wat wij doen - 2.3 Een robuust en duurzaam energiesysteemWe werken aan schone energiebronnen, goede energienetwerken en minder energiegebruik. We richten onze inzet op een samenhangende aanpak van energie, ruimte en het volle net. Zo brengen we energietransitie in Overijssel vooruit, zodat er ruimte blijft voor wonen, werken, mobiliteit en economie (2.3.1).
De energietransitie vraagt om voldoende financiering en een betrouwbaar energienetwerk. Daarom financiert onze 100% deelneming Energiefonds Overijssel projecten (2.3.2). Met ons aandeelhouderschap in Enexis dragen wij ook bij aan de ontwikkeling van een betrouwbaar, betaalbaar en duurzaam regionaal energienetwerk (2.3.3). Daarnaast voeren wij het vastgestelde windbeleid uit en bevorderen wij het streven naar 50% lokaal eigendom bij windinitiatieven (2.3.4).
-
Acties 2027
- Wij ondersteunen de verdere ontwikkeling van duurzame energiebronnen. Wij concretiseren wat Small Modular Reactors en duurzame energiebronnen, zoals zon- en windenergie, na 2030 voor Overijssel kunnen gaan betekenen.
- Wij werken samen met medeoverheden en netbeheerders als onderdeel van de uitvoeringsagenda van onze energievisie aan het sneller realiseren van uitbreidingen van het energienetwerk en het beter benutten van het bestaande en nieuwe energienetwerk (bijvoorbeeld door het helpen realiseren van Smart Energy Hubs). Wij zetten in op aansluiting op het landelijke transportnetwerk voor waterstof. Wij richten samen met partners het Warmtebedrijf Drenthe-Overijssel op.
- Wij ondersteunen bedrijven op diverse manieren bij het verduurzamen: grote industrie met uitvoering van hun transitieplannen, wij jagen een collectieve aanpak op bedrijventerreinen aan en kleine MKB-ers ondersteunen wij bij het concreet starten van de verduurzaming van hun pand.
- Wij ondersteunen gemeenten met kennis en expertise over verduurzaming van de gebouwde omgeving. Wij stimuleren natuurvriendelijk isoleren.
- Wij ondersteunen energiecoöperaties bij het vergroten van hun realisatiekracht, bijvoorbeeld met passende financiering.
- Wij organiseren maandelijks twee werkplaatsen waar wij samen met gemeenten, netbeheerders, kennisinstellingen en andere organisaties werken aan de uitvoering van de Uitvoeringsagenda Energie Overijssel.
- We werken verder aan de verbinding tussen energie en ruimte. We brengen de ruimtevraag van energie in kaart en nemen de uitkomsten waar nodig op in beleid.
Verantwoordelijk portefeuillehouderTijs de Bree, Erwin Hoogland, Gert Harm ten Bolscher -
Acties 2027
- Wij stellen het Jaarplan en de Begroting van 2027 vast waarbij wij letten op efficiënte en doelmatige inzet van de (extra) fondsmiddelen, ten behoeve van de provinciale doelen voor nieuwe energie.
- Wij zien toe op de uitvoering van het Jaarplan 2027 van Energiefonds Overijssel.
- Wij ronden de aanbesteding van het fondsbeheer in de volgende beheerperiode (vanaf 2028) af.
Verantwoordelijk portefeuillehouderTijs de Bree -
Acties 2027
- Wij denken actief mee met Enexis in het omgaan met en vinden van oplossingen voor de capaciteitsschaarste op het provinciale elektriciteitsnet.
- Wij zien toe op de bedrijfsmatige en financiële ontwikkeling van Enexis.
- Wij monitoren de uitvoering van het Strategisch plan van Enexis.
- We oefenen onze aandeelhoudersbevoegdheden uit ten aanzien van (wijzigingen in) de governance van de onderneming en het nastreven van het statutaire doel van de onderneming.
- Wij rapporteren over de door Enexis voorgenomen en gerealiseerde investeringen in Overijssel.
Verantwoordelijk portefeuillehouderTijs de Bree -
Acties 2027
- Wij voeren het vastgestelde windbeleid uit en nemen de regie op de realisatie van de windopgave door uitvoering te geven aan de programmeringsafspraken.
- Wij bevorderen 50% lokaal eigendom van windinitiatieven door het afspreken van een inspanningsverplichting met betrokken partijen.
- Wij streven naar het afsluiten van anterieure overeenkomsten met aanvragers van een projectbesluit, waarbij een vergoeding is opgenomen voor de werkzaamheden voor de projectprocedure.
Verantwoordelijk portefeuillehouderTijs de Bree
Risico's
Terug naar navigatie - Kerntaak 2: Milieu en energie - Risico'sHet stelsel van vergunningverlening, Toezicht en Handhaving (VTH-stelsel) staat onder druk
De uitvoering van de VTH-taken wordt beïnvloed door een toenemende complexiteit van vraagstukken, zoals ontwikkelingen rondom stikstof en water, en een groeiend beroep op toezicht en handhaving. Hierdoor staat de beschikbare capaciteit onder druk en vraagt het realiseren van alle opgaven om continue afwegingen en prioritering. De inzet van gekwalificeerd personeel is cruciaal om onze VTH-taken goed uit te kunnen voeren. In de huidige krappe arbeidsmarkt is het een uitdaging om voldoende gekwalificeerd personeel aan te trekken en te behouden. Om de provinciale VTH-taken kwalitatief goed en toekomstbestendig te kunnen blijven uitvoeren, blijven investeringen in capaciteit, deskundigheid en een veilige werkomgeving noodzakelijk.
Netcongestie: het elektriciteitsnet bereikt zijn grenzen
De grenzen van wat ons stroomnet aankan zijn bereikt of komen in zicht. Er is meer vraag naar ruimte voor transport van stroom dan ons stroomnet aankan.
Huishoudens en bedrijven stappen in hoog tempo over van aardgas naar elektriciteit. De hoge gasprijzen als gevolg van geopolitieke omstandigheden hebben dit versneld. Deze overstap legt grote druk op het stroomnet. Het stroomnet is nu zo vol dat grootverbruikers de komende jaren waarschijnlijk geen nieuwe of zwaardere aansluiting kunnen krijgen. Dit heeft gevolgen voor onze maatschappelijke doelen, zoals de verduurzaming van gebouwen, woningen en mobiliteit. En het leidt ook tot een slechter vestigingsklimaat voor bedrijven en remt daarmee de werkgelegenheid.
Wij verwachten niet dat netcongestie in Overijssel de komende jaren wordt opgelost, ondanks de grote investeringen die momenteel in het elektriciteitsnet worden gedaan. Dit is gebaseerd op de ervaringen in andere delen van het land, signalen van landelijk netbeheerder TenneT en de regionale netbeheerders. De vraag naar duurzame energie blijft sneller stijgen dan het elektriciteitsnet kan worden uitgebreid. Hierdoor blijven de wachtlijsten groeien en is het omslagpunt nog niet in zicht. Alternatieve energiedragers zoals groen gas en warmtenetten kunnen op korte termijn nog niet voldoende bijdragen om de druk op het elektriciteitsnet te verlichten.
PFAS
De omvang en consequenties van de PFAS-problematiek zijn op dit moment nog onvoldoende duidelijk. De resultaten van lopende onderzoeken en de verdere uitwerking van de verantwoordelijkheden rond zorgplicht, onderzoek en sanering zullen bepalend zijn voor de toekomstige opgave. Hierdoor bestaat onzekerheid over de benodigde inzet van middelen en capaciteit en over de financiële gevolgen voor de langere termijn.
Financiën
Terug naar navigatie - Kerntaak 2: Milieu en energie - FinanciënIn onderstaande tabel staan de baten en lasten van deze kerntaak voor zover er een bedrag in de begroting is opgenomen. De tabel is uit te klappen voor meer details.
Toelichting meerjarenbegroting
Terug naar navigatie - Kerntaak 2: Milieu en energie - Toelichting meerjarenbegroting2.1.2 Vergunningverlening, toezicht en handhaving milieu
De incidentele lasten dalen na 2027. Dit wordt veroorzaakt door het vervallen van incidentele uitgaven voor financiële zekerheidsstelling milieuschade.
2.2.1 Sanering en beheersing (asbest) verontreinigde bodemlocaties
De verwachte uitgaven nemen richting 2030 af doordat de omvang van de bodemsaneringsopgave geleidelijk afneemt en het aantal nieuwe saneringen beperkt is. Daarnaast is een deel van de toekomstige opgave nog niet voldoende concreet om financieel te ramen. Op termijn verschuift de inzet van actieve sanering naar het monitoren van eerder uitgevoerde saneringen (eeuwigdurende monitoring), wat leidt tot lagere uitgaven.
2.3.1 Stimuleren van energiebesparende maatregelen en de opwekking van hernieuwbare energie
Onder deze prestatie vallen een aantal specifieke uitkeringen. De looptijd daarvan wordt per beschikking door het Rijk bepaald. Daarnaast is het investeringsprogramma Nieuwe Energie incidenteel gefinancierd uit uKvO-middelen uit de huidige coalitie-periode. Dit is de oorzaak van de fluctuatie van het budget.
2.3.4 Uitvoering Windbeleid
Onder deze prestaties worden de uitgaven voor de uitvoering van het windbeleid verantwoord. De omvang van de lasten in de meerjarenraming hangt samen met de geplande voortgang binnen de projecten. De omvang van de baten per jaar hangt samen met de afspraken die gemaakt zullen worden in de anterieure overeenkomsten.
Verhouding dekkingsbronnen
Terug naar navigatie - Kerntaak 2: Milieu en energie - Verhouding dekkingsbronnenIn het diagram en de tabel hieronder worden de begrote lasten van deze kerntaak voor 2027 per dekkingsbron weergegeven.
