Kerntaak 3: Vitaal platteland

(x €1.000)
Uitgaven
€ 180.237
26%
Inkomsten
€ 67.831
10%
Saldo
€ -112.407

Dit is hoe wij denken

Terug naar navigatie - Kerntaak 3: Vitaal platteland - Dit is hoe wij denken

We zijn trots op ons landelijk gebied met zijn prachtige (cultuur) landschappen, vitale agrarische bedrijven en afwisselende natuur. Deze kwaliteiten willen we behouden en versterken. Tegelijkertijd zijn er ontwikkelingen die impact hebben op de landbouw en natuur. Zoals klimaatverandering (met langere periodes van droogte) voor bijvoorbeeld de beschikbaarheid van water. Wettelijke opgaven op het gebied van natuur en water maken het steeds urgenter om maatregelen te treffen in het landelijk gebied. Deze kerntaak richt zich op het toekomstbestendig maken en houden van het landelijk gebied.

De opgaven die op het landelijk gebied van Overijssel afkomen zijn talrijk en hangen onderling samen. Met de Omgevingsvisie Overijssel “Voor en met elkaar” geven wij richting aan deze opgaven. Daarbij zijn de kenmerken en opgaven van ieder gebied, waaronder water en bodem, het uitgangspunt. Met een gebiedsgerichte aanpak, met betrokkenheid van inwoners, organisaties en bedrijven, kunnen we het beste vormgeven aan de verschillende opgaven. We hanteren daarbij onze 3x3-aanpak, waarbij we ons steeds op drie doelen richten: een toekomstbestendige landbouwsector, een goed sociaaleconomisch perspectief en herstel van natuur, landschap, watersysteem en klimaat. In het programma Toekomst voor ons platteland geven we hieraan invulling. In onze koploperprojecten leren we hoe we de gebiedsgerichte aanpak het beste kunnen vormgeven. Het maatregelpakket ‘landbouw, natuur en stikstof’ van het Kabinet, met de daarbij aangekondigde middelen, leveren nieuwe uitdagingen en kansen op. Het vraagt van ons om nog steviger onze rol als gebiedsregisseur te pakken en focus te brengen in onze gebiedsgerichte aanpak. We willen samen met medeoverheden, ondernemers en maatschappelijke partners aan de opgaven in het gebied werken.

Wij zijn ook trots op onze boeren. Onze innovatieve agrarische sector is en blijft belangrijk voor Overijssel. Met de Landbouwvisie Overijssel 2040 geven wij richting aan een toonaangevende landbouw in balans met de omgeving. De komende tijd werken wij de visie verder uit. In het programma Agro en Food ondersteunen we de hele keten om essentiële bouwstenen hiervoor te blijven ontwikkelen. We hebben de boeren nodig voor ons voedsel, de leefbaarheid, de regionale economie, de natuur en andere maatschappelijke opgaven. We willen dat boeren een gezonde en duurzame bedrijfsvoering kunnen voeren. Vakmanschap en ondernemerschap geven wij de ruimte. We zoeken daarnaast effectieve oplossingen voor situaties waarin ondernemers worden getroffen door de effecten van overheidsbeleid, zoals bij de zogenaamde PAS-melders. Daarnaast voeren de pilot Geborgde emissiereductie Overijssel uit, waarbij PAS-melders en interimmers ondersteund worden bij het verlagen en borgen van bedrijfsemissies, met begeleiding, bewezen maatregelen en onafhankelijke audits.

Sinds de decentralisatie (2013) zijn provincies verantwoordelijk voor de ontwikkeling en uitvoering van het natuurbeleid. De natuur levert bouwstenen voor onze economie, welzijn en welvaart: voedselproductie door bestuiving van onze gewassen door insecten, verkoeling en zuivere lucht dankzij bomen, schoon water uit de kraan en grondstoffen zoals hout.

We hebben in Overijssel 24 Natura 2000-gebieden. Elk van deze gebieden is uniek. Ieder gebied vraagt specifieke maatregelen voor herstel van de natuur richting “een gunstige staat van instandhouding”. In de Natura 2000-beheerplannen bepalen we wat daarvoor nodig is. Met de Ontwikkelopgave Natura 2000 voeren we noodzakelijke maatregelen uit. Dat doen we samen met onze partners zoals Staatsbosbeheer, Natuurmonumenten, Landschap Overijssel, verschillende landbouwpartners, particuliere natuurbeheerders,  Overijssels Particulier Grondbezit (OPG), Natuur & Milieu Overijssel, waterschappen en gemeenten. We intensiveren de samenwerking in de gebieden, onder andere door te werken aan een gedeeld kennisbeeld over bijvoorbeeld de staat van de natuur (Gedeelde Kennis Basis). 

De Natura 2000-gebieden zijn onderdeel van het Natuur Netwerk Nederland (NNN) dat we uitbreiden en beheren conform de afspraken in het Natuurpact.

Wij zorgen voor compensatie van gekapt bos en werken daarnaast aan de aanleg van extra bos, conform de afspraken uit het Klimaatakkoord.

Wij vinden toezicht en handhaving in het buitengebied belangrijk. Voor groene boa's wordt het steeds moeilijker hun werk goed uit te voeren. Dit komt door een toename van criminaliteit en ondermijning, maar ook door de groeiende recreatiedruk in het buitengebied.

We werken ook aan natuur buiten natuurgebieden. We versterken de condities van Overijsselse aandachtsoorten en streven naar een basiskwaliteit van natuur om ervoor te zorgen dat algemene soorten ook algemeen blijven of weer kunnen worden. Dat gebeurt in het agrarisch gebied bijvoorbeeld door agrarisch natuurbeheer en groenblauwe diensten. En daarnaast werken we aan aanleg en herstel van groene en blauwe dooradering. En langs provinciale wegen leggen we bloemrijke bermen aan. We bevorderen dat bij andere functies, zoals wonen of bedrijventerreinen, ook natuur wordt meegenomen in de plannen. Dat doen we – geïnspireerd door de landelijke Agenda Natuurinclusief – door te werken aan een Natuurpositief Overijssel.  Ook werken wij mee aan de implementatie van de Europese Natuurherstelverordening via de ontwikkeling van het nationale Natuurplan, welke in september 2027 aan de Europese Commissie moet worden aangeboden. 

Met ons programma Natuur voor Elkaar brengen we de natuur dichterbij mensen. We bevorderen de liefde voor natuur, betrekken mensen bij natuur in hun directe omgeving en gaan samen met inwoners aan de slag om hun leefomgeving groener en biodiverser te maken. Dat doen we door te helpen bij waardevolle initiatieven, zoals groene schoolpleinen, bomen planten, natuurinclusief bouwen, vergroening van tuinen en straten van sociale huurwoningen en groene sportlocaties. 

In ons faunabeleid richten we ons op de balans tussen het beschermen van soorten en het voorkomen van schade door soorten. We zetten in op preventie van schade en maken gebruik van onze bevoegdheid om diersoorten in aantallen te beperken wanneer dat noodzakelijk is om faunaschade te voorkomen. 

We streven naar zo min mogelijk doorsnijding van leefgebieden van dieren door infrastructuur. Waar dat onvermijdelijk is, kijken we of we met maatregelen het faunaknelpunt kunnen oplossen.

We zijn verantwoordelijk voor het bestrijden van invasieve exoten; niet inheemse planten en dieren die onze inheemse soorten bedreigen. We geven prioriteit aan het bestrijden van soorten die de gezondheid van mens of dier bedreigen en aan soorten die zich zeer snel kunnen verspreiden. 

Overijssel in cijfers

Terug naar navigatie - Kerntaak 3: Vitaal platteland - Overijssel in cijfers

Alle voor deze kerntaak relevante kengetallen zijn hier te vinden.

Dit is wat wij doen

Terug naar navigatie - Kerntaak 3: Vitaal platteland - Dit is wat wij doen

3.1 Beschermen: behouden en vergroten van biodiversiteit

Terug naar navigatie - Kerntaak 3: Vitaal platteland - Dit is wat wij doen - 3.1 Beschermen: behouden en vergroten van biodiversiteit

Met beleidsontwikkeling op het gebied van natuur en landschap spelen we in op en geven we invulling aan nieuwe ontwikkelingen of nieuwe regelgeving (3.1.1). Met de andere provincies en het Rijk beïnvloeden we waar mogelijk het Europese natuurbeleid. Ook behartigen wij provinciale belangen bij het Rijk en andere partijen, en proberen we waar mogelijk (Europese) cofinanciering vrij te spelen voor onze opgaven. Door onderzoek te doen, verwerven we kennis om beleidsvragen adequaat te beantwoorden. Wij voeren de wettelijke regels voor natuurbescherming uit door vergunningen te verlenen onder de Omgevingswet en te controleren of regels worden nageleefd. Wij ondersteunen groene boa-werkgevers onder meer met financiën en een boa-loket (3.1.2). Voor de Europees beschermde Natura 2000-gebieden stellen we plannen op voor het noodzakelijk beheer en we houden deze plannen actueel (3.1.3). We werken aan behoud en herstel van de biodiversiteit door het subsidiëren van natuurbeheer (3.1.4), agrarisch natuurbeheer (3.1.5) en projecten om de leefomgeving van bedreigde soorten (“aandachtsoorten”) te verbeteren, waarvoor Overijssel een belangrijk leefgebied is (3.1.6). Door te monitoren en te evalueren zien we hoe de natuur zich ontwikkelt en kunnen we bijsturen (3.1.7). 

  • 3.1.1 Beleidsontwikkeling en kaderstelling natuur en landschap
    Acties 2027
    1. Wij doen beleidsontwikkelend onderzoek gericht op provinciale opgaven en ambities voor natuur, landschap en klimaat; zowel voor stedelijk als landelijk gebied.
    2. Wij beoordelen of er aanleiding is voor bijstelling van ons natuurbeleid. Dit doen wij op basis van ervaring bij de uitvoering en op basis van relevante ontwikkelingen, zoals nieuwe kennis, jurisprudentie of (inter-)nationale initiatieven zoals de Agenda Natuurinclusief en de EU-Natuurherstelverordening.
    3. Wij stellen het jaarprogramma Vergunningverlening, toezicht en handhaving vast voor 31 december.
    4. Wij delen relevante beleidsontwikkelingen met onze partners, bijvoorbeeld via stakeholderbijeenkomsten, seminars, congressen of digitale media. 
    Verantwoordelijk portefeuillehouder
    Maurits von Martels
  • 3.1.2 Vergunningverlening, toezicht en handhaving natuur en landschap
    Acties 2027
    1. Wij verlenen vergunningen en ontheffingen en handelen meldingen af binnen de wettelijke termijn. In overleg met de aanvrager kunnen wij van de wettelijke termijn afwijken.
    2. Wij voeren het toezicht op de naleving uit overeenkomstig het jaarprogramma Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving (VTH). Wij rapporteren hierover in het VTH-jaarverslag.
    3. Wij voeren onze wettelijke coördinatietaak uit met betrekking tot handhaving van de wet- en regelgeving met betrekking tot natuur en landschap.
    4. Wij informeren inwoners, ondernemers en medeoverheden over de regelgeving om de bekendheid te vergroten.
    5. Wij ondersteunen en adviseren boa-werkgevers middels een boa-loket, en bouwen samenwerking, belangenbehartiging, gezamenlijke actiedagen en intervisie verder op. 
    Verantwoordelijk portefeuillehouder
    Gert Harm ten Bolscher, Tijs de Bree, Martijn Dadema
  • 3.1.3 Opstellen en actualisatie beheerplannen Natura2000
    Acties 2027
    1. Wij werken aan het opstellen van het ontwerp beheerplan (1.0) voor Wierdense Veld, in samenhang met het projectbesluit.
    2. Wij stellen voor drie Natura 2000-gebieden een herzien beheerplan (definitief) vast, en waar van toepassing een MilieuEffectRapport.
    3. Wij werken voor tien Natura 2000-gebieden aan de herziening van het beheerplan in afstemming met het gebied. Hiervan is het opstellen van een gezamenlijk kennisbeeld een onderdeel.
    4. Wij actualiseren de Natuurdoelanalyses (NDA’s) als onderdeel van de herziening van de beheerplannen en betrekken daarbij de adviezen van de Ecologische Autoriteit over de eerste reeks NDA’s.
    Verantwoordelijk portefeuillehouder
    Maurits von Martels
  • 3.1.4 Beheer natuurterreinen
    Acties 2027
    1. Wij subsidiëren het beheer van natuur volgens het Natuurbeheerplan en Subsidiestelsel Natuur en Landschap (SNL). 
    2. Wij actualiseren het Natuurbeheerplan.
    3. Wij werken samen met de beheerders aan de verdere verbetering van de kwaliteit van het natuurbeheer.
    4. Wij voeren op diverse manieren controles uit.
    5. Wij werken samen met partners vanuit het provinciaal natuurbrandbeheersingsplan aan gebiedsplannen om natuurbranden te voorkomen. 
    Verantwoordelijk portefeuillehouder
    Maurits von Martels
  • 3.1.5 Beheer natuurwaarden in agrarisch gebied
    Acties 2027
    1. Wij subsidiëren het agrarisch natuurbeheer volgens het Natuurbeheerplan.
    2. Wij actualiseren het Natuurbeheerplan.
    3. Wij stimuleren dat de agrarische collectieven beheerpakketten afsluiten voor behoud en inrichting van de leefgebieden voor weidevogels en andere boerenlandvogels.
    4. Wij stimuleren dat de agrarische collectieven beheerpakketten afsluiten voor de opgaven in het landelijk gebied voor water, klimaat en groene en blauwe verbindingen.
    5. Wij geven met het Actieplan weide- en akkervogels 2024-2028 verder invulling aan het nationale Aanvalsplan Grutto. 
    Verantwoordelijk portefeuillehouder
    Maurits von Martels
  • 3.1.6 Projecten voor verbeteren biodiversiteit
    Acties 2027
    1. Wij ontwikkelen, ondersteunen en stimuleren maatregelen om de condities voor Overijsselse aandachtsoorten te verbeteren.
    2. Wij informeren en stimuleren Overijsselse gemeenten om de pre-SMP-methodiek voor soortenmanagementplannen toe te passen. Daarmee dragen zij bij aan de bescherming van gebouwbewonende diersoorten bij de na-isolatie van woningen.
    3. Wij stimuleren de realisatie van een Basiskwaliteit Natuur. Bij ruimtelijke ontwikkelingen stimuleren we initiatiefnemers om de condities voor algemeen voorkomende planten en dieren te verbeteren. 
    Verantwoordelijk portefeuillehouder
    Maurits von Martels
  • 3.1.7 Monitoring en evaluatie natuur en landschap
    Acties 2027
    1. Wij voeren de regie op de monitoring van het Natuurnetwerk Nederland, Natura 2000-gebieden en de agrarische natuur in Overijssel. Op basis van de informatie beoordelen wij de ontwikkeling van de kwaliteit van de natuur.
    2. Wij geven uitvoering aan de monitoringsplannen voor de 24 Natura 2000-gebieden, waarin ook omgevingscondities en bodemkwaliteit zijn opgenomen.
    3. Wij leveren gegevens aan voor de landelijke Voortgangsrapportage Natuur.
    4. Wij leveren een financiële bijdrage aan de Nationale Databank Flora en Fauna die waarnemingen verzamelt, beheert en beschikbaar stelt.
    5. Wij monitoren soorten die leven buiten het Natuurnetwerk Nederland.
    6. Wij dragen bij aan het landelijke Verbeterprogramma Vogel- en habitatrichtlijnmonitoring (VVM).
    7. Wij monitoren landschapselementen om een inschatting te maken van het percentage groenblauwe dooradering. 
    Verantwoordelijk portefeuillehouder
    Maurits von Martels

3.2 Beleven: een versterkte verbondenheid van mensen met natuur

Terug naar navigatie - Kerntaak 3: Vitaal platteland - Dit is wat wij doen - 3.2 Beleven: een versterkte verbondenheid van mensen met natuur

De natuur toont zich in het landschap. Om ons mooie Overijsselse landschap te kunnen blijven beleven, moeten we dit beheren. Wij stimuleren dat lokale gemeenschappen zich eigenaar voelen van hun landschap en ondersteunen initiatieven voor herstel en het beheer (3.2.1). Het beleven van de natuur bevorderen we door projecten uit te voeren waarin natuur en mensen elkaar ontmoeten (3.2.2). Wij brengen kinderen in aanraking met de natuur door het vergroenen van schoolpleinen, en door speelnatuur en natuureducatie te stimuleren. We stimuleren het vergroenen van steden en dorpen, waarmee we ook negatieve effecten van klimaatverandering als hittestress en wateroverlast verminderen. We stimuleren dat mensen die weinig toegang hebben tot de natuur, bijvoorbeeld vanwege ziekte of gezondheidsproblemen, toch van de natuur kunnen genieten en zo hun herstel of welzijn kunnen bevorderen. 

  • 3.2.1 Beheer landschap
    Acties 2027
    1. Wij zorgen voor structurele basisondersteuning van vrijwilligers in natuur en landschap. Dit stelt hen in staat cursussen en opleidingen te organiseren en veilig werken te borgen. Wij stimuleren samenwerking tussen vrijwilligersorganisaties.
    2. Wij blijven initiatieven voor streekeigen landschapsbeheer tot en met 2028 ondersteunen.
    3. Wij ondersteunen nieuwe initiatieven voor (kleinschalig streekeigen) landschapsbeheer en groenblauwe diensten.
    4. Wij ondersteunen aanleg en herstel van landschapselementen rond de Natura 2000-gebieden.
    5. Wij werken een voorstel uit voor een cascobeleid voor het landschap.
    Verantwoordelijk portefeuillehouder
    Maurits von Martels
  • 3.2.2 Projecten die een natuurinclusieve samenleving bevorderen
    Acties 2027
    1. Wij inspireren, stimuleren en ondersteunen inwoners, organisaties, ondernemers en medeoverheden om fysieke maatregelen in de directe omgeving te nemen (Natuur in de buurt).
    2. Wij vergroten en versterken de betrokkenheid van Overijsselaren en organisaties bij natuur, landschap en welzijn (Natuur voor mensen, mensen voor natuur).
    3. Wij vergroten onder Overijsselaars de liefde voor natuur (Liefde voor de natuur).
    4. Wij ondersteunen initiatieven via de subsidieregeling Natuur voor Elkaar.
    5. Wij monitoren en evalueren de impact van het programma Natuur voor Elkaar.
    Verantwoordelijk portefeuillehouder
    Martijn Dadema

3.3 Benutten: een duurzaam samengaan van mensen met natuur

Terug naar navigatie - Kerntaak 3: Vitaal platteland - Dit is wat wij doen - 3.3 Benutten: een duurzaam samengaan van mensen met natuur

Voor de Natura 2000-gebieden in Overijssel zijn natuurdoelanalyses (NDA's) opgesteld. Die laten zien waar natuur achterblijft en welke knelpunten er zijn (3.3.1). De Nationale Parken zijn een aanjager voor integrale ontwikkelingen in de regio. Ze vormen een platform en bestuurlijk klankbord voor het gesprek over de transitieopgaven in het landelijk gebied met bewoners, ondernemers en overheden. De nationale parken zetten in op ontwikkeling van duurzame recreatie, toerisme en duurzaam ondernemerschap. Versterking van natuur en landschap én verbinding van de mens en de omgeving is daarbij steeds het uitgangspunt. (3.3.2). Soms staan natuur en economische belangen op gespannen voet. Door preventieve maatregelen kan faunaschade zoveel mogelijk worden voorkomen. Zo nodig zetten wij in op het beheren van in het wild levende dieren, om faunaschade te voorkomen (3.3.4). Ook bieden wij, onder voorwaarden, een tegemoetkoming in de schade. Wij bestrijden niet-inheemse planten en dieren (invasieve exoten) die onze Overijsselse natuur bedreigen (3.3.5). 

  • 3.3.1 Beleidsontwikkeling stikstof en ammoniak
    Acties 2027
    1. Wij dragen bij aan de gemeenschappelijke uitvoeringsorganisatie van provincies voor het stikstofbeleid.
    2. Wij werken mee aan nationale wetgeving en interprovinciale afspraken en vertalen dit in passend Overijssels beleid voor stikstofoxide en ammoniak.
    3. Wij zoeken maatwerkoplossingen voor initiatieven die bijdragen aan provinciale opgaven maar bedreigd worden door het stikstofslot.
    4. Wij passen de beleidskaders voor intern en extern salderen bij vergunningverlening aan als dit juridisch weer haalbaar is.
    5. Wij monitoren projecten buiten de landbouw waarvoor een natuurvergunning nodig is. Wij brengen in beeld waar belemmeringen (kunnen) ontstaan.
    6. Wij stimuleren innovatieve maatregelen om onder andere stikstof te reduceren (zie ook 3.4.2. Innovatieprogramma Agro&Food).
    7. Wij voeren de Maatregel Gerichte Beëindiging uit.
    Verantwoordelijk portefeuillehouder
    Maurits von Martels
  • 3.3.2 Nationale parken
    Acties 2027
    1. Wij ondersteunen beide nationale parken, Sallandse Heuvelrug en Weerribben-Wieden, op basis van een ingediende en goedgekeurde uitvoeringsagenda.
    2. Wij bereiden de ondersteuning voor het komende jaar voor.
    Verantwoordelijk portefeuillehouder
    Erwin Hoogland
  • 3.3.4 Faunabeheer
    Acties 2027
    1. Wij verlenen een meerjarensubsidie 2025-2029 aan de Faunabeheereenheid (FBE) om uitvoering te geven aan het faunabeheerplan.
    2. Wij verstrekken subsidie(s) aan de FBE voor het uitvoeren van onderzoeken naar in het wild levende diersoorten waarvoor faunabeheer noodzakelijk is of bescherming van soorten vereist kan zijn, evenals naar de effecten van dit faunabeheer op de landschappelijke waarden.
    3. Wij betalen tegemoetkomingen in faunaschade conform beleidsregels.
    4. Wij adviseren veehouders over en verstrekken subsidie voor preventieve maatregelen om vee te beschermen tegen wolven.
    5. Wij monitoren faunaschade en populaties van wilde dieren met het oog op een goede balans tussen natuurwaarden, landbouw, verkeersveiligheid en economische belangen.
    6. Wij actualiseren indien nodig het faunabeleid, in overleg met de FBE en de stakeholders in het faunabeheer.
    Verantwoordelijk portefeuillehouder
    Maurits von Martels
  • 3.3.5 Bestrijding invasieve exoten
    Acties 2027
    1. Wij bestrijden of beheersen schadelijke plant- en diersoorten die van nature niet in Nederland voorkomen.
    2. Wij verstrekken subsidie voor de bestrijding of beheersing van invasieve exoten op basis van de prioritering uit het plan van aanpak Invasieve exoten Overijssel. 
    3. Wij adviseren de Overijsselse stakeholders hoe om te gaan met invasieve exoten.
    4. Wij werken met partners aan het LIFE-project PeatProtect IAAS in De Wieden en Weerribben. Dit project richt zich op de bestrijding van exotische waterplanten, preventie en communicatie.
    5. Wij onderzoeken en monitoren invasieve exoten waarover nog weinig bekend is. Wij delen de inzichten met onze partners en gebruiken deze om bestrijding en beheersing te verbeteren. 
    Verantwoordelijk portefeuillehouder
    Maurits von Martels

3.4 Ontwikkelen: een toekomstbestendig landbouw- en voedselsysteem

Terug naar navigatie - Kerntaak 3: Vitaal platteland - Dit is wat wij doen - 3.4 Ontwikkelen: een toekomstbestendig landbouw- en voedselsysteem

We streven als provincie naar balans tussen de landbouw en de draagkracht van de fysieke leefomgeving, met voldoende ruimte voor een gezond verdienvermogen. Daarbij gaan we uit van het vakmanschap en ondernemerschap van agrarische ondernemers. Zij krijgen de ruimte en het vertrouwen om hun bedrijfsvoering toekomstbestendig te maken. Een gezonde bodem zien we als de basis voor een duurzame landbouw en een vitaal platteland. 

De overgang naar een toekomstbestendige landbouwsector vraagt om investeringen in kennis en beleidsontwikkeling (3.4.1). Met het Agro & Food programma (3.4.2) ondersteunen we verduurzaming in de sector door het stimuleren van innovaties en concrete initiatieven gericht op een toekomstbestendige landbouw. Met de door het Rijk bekostigde maatregelpakketten werken we samen met de agrarische sector aan het concreet toepassen van erfgerichte maatregelen die bijdragen aan het realiseren van natuur, water- en klimaatdoelen. 

Door het ondersteunen van herverkavelingsprojecten (3.4.3) helpen wij de landbouwsector de bedrijfsvoering te optimaliseren en bevorderen we de verwezenlijking van opgaven in het landelijk gebied. 

  • 3.4.1 Beleidsontwikkeling verduurzaming landbouw
    Acties 2027
    1. Wij werken de Overijsselse Landbouwvisie verder uit in beleid en concretisering van uitvoeringsinstrumenten om zo de omschakeling naar een toekomstbestendige bedrijfsvoering te bevorderen.
    2. Wij stellen diverse regelingen open die onderdeel uitmaken van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid.
    3. Wij doen beleidsondersteunend onderzoek in relatie tot provinciale landbouwopgaven en praktijken.

    4. Wij volgen nationale en Europese ontwikkelingen rond landbouw, natuur en stikstof. Wij brengen de beleidsmatige, juridische en financiële gevolgen voor Overijssel in beeld. Waar mogelijk dragen we bij aan nationale en internationale beleidsontwikkeling.

    Verantwoordelijk portefeuillehouder
    Maurits von Martels
  • 3.4.2 Innovatieprogramma Agro & Food
    Acties 2027
    1. Wij geven uitvoering aan het Agro & Food-programma 2024-2027 en het bijbehorende uitvoeringsprogramma. 
    2. Wij werken in de lerende omgeving, samen met andere provinciale programma's, aan het uitbreiden en versterken van het netwerk in het landelijk gebied en het verbinden van betrokken partners.
    3. Wij zorgen voor een optimale verbinding tussen het Agro & Food-programma en het door het Rijk bekostigde Maatregelenpakket, zoals uitgewerkt in de Regeling provinciale maatregelen landelijk gebied. 
    4. Wij geven uitvoering aan de pilot geborgde emissiereductie Overijssel.
    5. Wij werken aan het structurele vervolg van het Agro & Food-programma met het Overijssels Leernetwerk Agro & Food als speerpunt.
    Verantwoordelijk portefeuillehouder
    Gert Harm ten Bolscher
  • 3.4.3 Landbouwstructuurversterking
    Acties 2027
    1. Wij bieden waar nodig nazorg voor de recent afgeronde landinrichtingsprojecten.
    2. Wij ondersteunen de lopende vrijwillige planmatige kavelruilprojecten via subsidie en het Revolving Fund.
    Verantwoordelijk portefeuillehouder
    Maurits von Martels

3.5 Ontwikkelen: Transitie naar een toekomstbestendig landelijk gebied

Terug naar navigatie - Kerntaak 3: Vitaal platteland - Dit is wat wij doen - 3.5 Ontwikkelen: Transitie naar een toekomstbestendig landelijk gebied

In het programma Ontwikkelopgave Natura 2000 werken we aan het herstel van de biodiversiteit door de realisatie van het Natuurnetwerk Nederland (3.5.1). We nemen in 24 Natura 2000-gebieden maatregelen om de natuur te herstellen en te versterken. Dit doen we samen met onze partners: natuurorganisaties, landbouworganisaties, waterschappen en gemeenten. Met Rijksmiddelen uit het Programma Natuur nemen we extra maatregelen om het natuurherstel te versnellen en zo eerder weer (economische) ontwikkelingen mogelijk te maken.  

Om de bodemdaling tegen te gaan, moet de uitstoot van broeikasgassen in het Veenweidegebied worden teruggedrongen. Dat heeft gevolgen voor de hier gevestigde agrarische bedrijven. Voor het Veenweidegebied maken we met de huidige gebruikers een gebiedsprogramma waarin de opgaven voor dit gebied in onderlinge samenhang worden uitgewerkt (3.5.2). 

Wij zorgen voor de financiële afhandeling van voormalige subsidieregelingen voor natuurrealisatie (3.5.3). 

PAS-melders zijn buiten hun schuld om in grote onzekerheid gebracht. In Overijssel zijn we geconfronteerd met handhavings- en intrekkingsverzoeken tegen PAS-melders en andere ondernemers. Wij blijven ons in 2027 onverminderd inzetten voor oplossingen voor de PAS-melders. Wij doen dat onder andere door rond drie Natura2000 gebieden gebiedsprocessen te organiseren, met als doel daar te voldoen aan de wettelijke eisen ten aanzien van natuur, water en klimaat, en tegelijkertijd de landbouw toekomstperspectief te geven en te blijven zorgen voor een goed sociaal-economisch perspectief (3.5.4).    

Eind 2020 is door het ministerie LVVN en de provincies een landelijke bossenstrategie opgesteld. Deze hebben wij uitgewerkt in een provinciale bossenstrategie. Daarin richten we ons op klimaatdoelen (vastlegging CO2) en op biodiversiteitsdoelen. We geven prioriteit aan “boscompensatie”, het realiseren van nieuwe bossen om de bomenkap die nodig is in het kader van het herstel van onze Natura 2000-gebieden te compenseren. Daarnaast zetten we in op het revitaliseren van ons bestaande bos (3.5.5). 

Door de complexiteit van de opgaven in het landelijk gebied is samenwerking tussen partijen in het landelijk gebied cruciaal. We leveren onze bijdrage aan het samenspel dat nodig is aan zes gebiedstafels (Noordwest Overijssel, Vechtdal, Salland, Noordoost Twente, West Twente en Zuidoost Twente) en een provinciebrede “Toekomst voor ons platteland-tafel" om tot concrete uitvoering in projecten te komen. Wij werken met een integrale gebiedsgerichte aanpak (de 3x3 aanpak) aan het uitvoeren van de maatregelpakketten, bijvoorbeeld via subsidieregelingen en proeftuinen (3.5.6). 

  • 3.5.1 Realisatie Natuurnetwerk Nederland
    Acties 2027
    1. Wij hebben voor 28 (deel)gebieden binnen onze Natura 2000-gebieden de ontwerp ruimtelijke plannen voor de externe maatregelen afgerond.
    2. Wij werken voor 8 Natura 2000-gebieden aan de uitvoering van de externe maatregelen en hebben voor 23 (deel)gebieden de externe maatregelen afgerond.
    3. Wij werken in 13 (deel)gebieden binnen onze Natura 2000-gebieden aan de uitvoering van de interne maatregelen en hebben voor 29 (deel)gebieden de interne maatregelen afgerond.
    4. Wij voeren in alle Natura 2000-gebieden gesprekken over schadeloosstelling met de grondeigenaren die geraakt worden door de uitvoering van de herstelmaatregelen, zodat overeenkomsten kunnen worden gesloten om de maatregelen uit te voeren.
    5. Wij realiseren de aanvullende natuurherstelmaatregelen die met het Rijk zijn afgesproken in het kader van het Programma Natuur.
    Verantwoordelijk portefeuillehouder
    Maurits von Martels
  • 3.5.2 Veenweidestrategie Noordwest Overijssel
    Acties 2027
    1. Wij werken, samen met de andere overheden en maatschappelijke partners, aan een bestuurlijk vastgestelde Veenweidestrategie inclusief uitvoeringsplan.
    2. Wij herijken de opgaven en het gebiedsproces op basis van de gewijzigde koers van het Rijk: generieke maatregelen waar het kan en een gebiedsgerichte aanpak in gebieden met meervoudige opgaven.
    3. Wij investeren in kennis, onderzoek en pilots voor de reductie van CO2-uitstoot en het remmen van de bodemdaling.
    4. Wij besteden de rijksmiddelen van het Interbestuurlijk Programma Vitaal Platteland (IBP-VP) aan projecten voor het tegengaan van bodemdaling, het vasthouden van CO2 en het versterken van landbouw, natuur en toerisme.
    5. Wij besteden de rijksmiddelen uit de specifieke uitkering Impuls Veenweiden conform de afspraak met het Rijk voor de aankoop en vernatting van landbouwgronden binnen de bestaande plannen voor de uitwerkingsgebieden N2000.
    Verantwoordelijk portefeuillehouder
    Maurits von Martels
  • 3.5.3 Afronding natuuropgave pMJP-projecten
    Acties 2027
    1. Wij handelen de jaarbijdrage Groenfondsleningen – verstrekt ten behoeve van particuliere natuurrealisatie in het verleden - administratief af.
    2. Wij handelen de jaarlijkse uitbetaling van de voormalige subsidieregeling voor natuurrealisatie (“PSN-tariefdossiers”) af.
    3. Wij ronden de voormalige subsidieregeling Tender Particuliere Natuurrealisatie administratief af. 
    Verantwoordelijk portefeuillehouder
    Maurits von Martels
  • 3.5.4 Zoeken naar oplossingen voor PAS-melders/Gebiedsgerichte Maatregelen (GGM)
    Acties 2027
    1. Wij werken aan oplossingen voor de PAS-melders.
    2. Wij werken in 3 gebiedsprocessen gebiedsgerichte maatregelen uit.
    3. Wij werken aan een gebiedsgerichte aanpak met natuurherstel als uitgangspunt om vergunningverlening uiteindelijk weer mogelijk te maken.
    Verantwoordelijk portefeuillehouder
    Gert Harm ten Bolscher, Maurits von Martels
  • 3.5.5 Bossenstrategie en boscompensatie
    Acties 2027
    1. Wij verstrekken subsidie om de aanleg van 125 hectare bos door derden mogelijk te maken.
    2. Wij realiseren 25 hectare bos op eigen gronden.
    3. Wij blijven de mogelijkheden onderzoeken en uitwerken om versnelling in de boscompensatie te realiseren.
    4. Wij geven uitvoering aan onze subsidieregeling voor bosrevitalisatie.
    5. Wij leveren de Overijsselse inbreng in de landelijke uitwerking van de bossenstrategie voor de onderdelen ‘meer bos’ en ‘vitaal bos’. 
    Verantwoordelijk portefeuillehouder
    Maurits von Martels
  • 3.5.6 Toekomst voor ons platteland (TvoP)
    Acties 2027
    1. Wij zetten subsidieregelingen in om ondernemers te stimuleren langjarig in te blijven zetten op aanpassingen in de bedrijfsvoering die op termijn kunnen bijdragen aan het realiseren van wettelijke opgaven. 
    2. Wij werken aan de uitvoering van de proeftuinen en maken samenwerkingsafspraken met partners om commitment op de realisatie te krijgen.   
    3. Wij ondersteunen en begeleiden de koplopers in alle verschillende fasen waarin deze zich begeven: van initiatieffase tot planuitwerking en realisatie.
    4. Wij leveren onze provinciale bijdrage aan het versterken van de netwerken van partners in de zes gebieden en aan de provincie-brede Toekomst voor ons platteland tafel. 
    Verantwoordelijk portefeuillehouder
    Maurits von Martels

Risico's

Terug naar navigatie - Kerntaak 3: Vitaal platteland - Risico's

Veelheid aan programma's en instrumenten in het landelijk gebied

In het landelijk gebied lopen diverse programma's en instrumenten tegelijkertijd, zoals gebiedsgerichte maatregelen (GGM), Toekomst voor ons Platteland (TvoP), Programma Natuur, groenblauwe dooradering (GBDA). Daarnaast vereisen de Kamerbrief van juni 2026 (Weer ruimte voor boer, natuur en bouw), het concept Natuurherstelplan en de herziening van het Natuurpact nadere uitwerking. Hoewel de Kamerbrief richting en kaders biedt, vergt de verdere uitwerking nog nadere keuzes, afspraken en afstemming met het Rijk. Daarbij voorzien we aandachtspunten rond prioritering en de inrichting van participatieprocessen. De komende periode wordt bezien hoe deze vraagstukken op een passende wijze kunnen worden geadresseerd. 

Dit kan leiden tot het uitstellen van beleid tot provinciale risico’s met mogelijke financiële gevolgen, zoals voor PAS-melders (voldoende gemotiveerd kunnen afwijzen van intrekkingsverzoeken). Ook zien we dat uitstel van maatregelen en beleid, leidt tot de aanwijzing van nieuwe leefgebieden voor beschermde soorten (zoals de toevoeging van de grutto aan aanwijzingsbesluiten van Natura2000-gebieden) waarvoor extra (herstel)maatregelen getroffen moeten worden. 

Onvoldoende dekking (herstel)maatregelen beheerplannen 
Er is geen of onvoldoende financiële dekking voor (herstel)maatregelen in de tweede generatie beheerplannen. Provincie Overijssel is wettelijk verplicht om (herstel)maatregelen voor Natura2000-gebieden vast te stellen en uit te voeren. Hiervoor zijn extra investeringen nodig, waarvoor geen middelen in het verschiet liggen. 

Het stelsel van vergunningverlening, Toezicht en Handhaving (VTH-stelsel) staat onder druk 

De uitvoering van de VTH-taken wordt beïnvloed door een toenemende complexiteit van vraagstukken, zoals ontwikkelingen rondom stikstof en water, en een groeiend beroep op toezicht en handhaving. Hierdoor staat de beschikbare capaciteit onder druk en vraagt het realiseren van alle opgaven om continue afwegingen en prioritering. De inzet van gekwalificeerd personeel is cruciaal om onze VTH-taken goed uit te kunnen voeren. In de huidige krappe arbeidsmarkt is het een uitdaging om voldoende gekwalificeerd personeel aan te trekken en te behouden. Om de provinciale VTH-taken kwalitatief goed en toekomstbestendig te kunnen blijven uitvoeren, blijven investeringen in capaciteit, deskundigheid en een veilige werkomgeving noodzakelijk. 

Financiën

Terug naar navigatie - Kerntaak 3: Vitaal platteland - Financiën

In onderstaande tabel staan de baten en lasten van deze kerntaak voor zover er een bedrag in de begroting is opgenomen. De tabel is uit te klappen voor meer details.

Bedragen x €1.000

Toelichting meerjarenbegroting

Terug naar navigatie - Kerntaak 3: Vitaal platteland - Toelichting meerjarenbegroting

3.1.2 Vergunningverlening, toezicht en handhaving natuur en landschap
In 2025 hebben wij via de perspectiefnota incidentele middelen ontvangen ten behoeve van vergunningverlening en handhaving rondom stikstof. 

3.1.6  Projecten voor verbeteren biodiversiteit
In 2023 hebben wij een Specifieke uitkering (SPUK) ontvangen om versnelling te realiseren in het natuurinclusief isoleren. Op basis van huidig bestedingsritme, rekening houdend met de middelen die reeds zijn besteed, is in 2026 € 1,8 miljoen incidenteel opgenomen in de begroting.  Mochten de middelen niet volledig worden besteed  dan is op basis van de SPUK voorwaarden de mogelijkheid de middelen tot en met 2030 in te zetten. Hieraan gekoppeld zijn ook provinciale middelen opgenomen voor de pre-SMP (soortenmanagement) systematiek, ook deze middelen hebben een looptijd tot en met 2030.

3.2.2 Projecten die een natuurinclusieve samenleving bevorderen
Vanuit het coalitieakkoord zijn middelen toegekend voor het investeringsprogramma Natuur voor Elkaar. Voor 2026 is op basis van het totaal toegekende bedrag van € 9 miljoen 1/4 deel toegekend aan 2026. Ook voor 2027 is nog een vergelijkbaar bedrag beschikbaar in de Uitvoeringsreserve Kwaliteit van Overijssel, dit bedrag is nog niet opgenomen in de meerjarenraming 2027.

3.5.1  Realisatie Natuurnetwerk Nederland
In 2025 is een grote subsidie (POP) verwerkt in het resultaat. In de vervolgjaren is de inzet gekoppeld aan de verwachte realisatie van maatregelen, die is gekoppeld aan het lopende uitvoeringsprogramma. 

3.5.2 Veenweidestrategie Noordwest Overijssel
De verkregen middelen uit de specifieke uitkering lopen af in 2026.

3.5.4 Zoeken naar oplossingen voor PAS-melders
De inzet van de verkregen rijksmiddelen is met de huidige wet- en regelgeving vrijwel niet mogelijk. Het resterende bedrag van de specifieke uitkering is vooralsnog niet opgenomen in de (meerjaren)begroting. 

3.5.5 Bossenstrategie en boscompensatie
Voor boscompensatie hebben wij in 2024 via de Specifieke uitkering (SPUK) Programma Natuur fase 2 middel beschikbaar gesteld gekregen voor boscompensatie. Voor de begroting 2026 is een inschatting gemaakt van de benodigde middelen, deze zijn opgenomen in de begroting 2026. De raming voor de jaren daarna is  nog niet bepaald. De middelen vanuit de SPUK kunnen tot en met 2032 worden ingezet.

3.5.6 Toekomst voor ons platteland (TvoP)
De verkregen middelen via de specifieke uitkering lopen af in 2028. Het bestedingsritme is een inschatting vanuit het programma. Hierbij zijn oplopende lasten begroot. De onderbouwing hiervan is dat de lasten in de planfase bij de koplopers beperkt zijn en vervolgens in de realisatiefase flink zullen toenemen. Over de uitvoeringsperiode lopen gesprekken met Rijk. 

Verhouding dekkingsbronnen

Terug naar navigatie - Kerntaak 3: Vitaal platteland - Verhouding dekkingsbronnen

In het diagram en de tabel hieronder worden de begrote lasten van deze kerntaak voor 2027 per dekkingsbron weergegeven.

Taartdiagram met de verdeling van de lasten over de dekkingsbronnen

Bedragen x €1.000